Xalid Kərimli: “Bunun səbəbi Avropa şirkətlərinin Azərbaycana qarşı antipatiyalarından irəli gəlmir”
“Təəssüflər olsun ki, nə faydalı qazıntı enerji növlərinə, nə də bərpaolunan enerjiyə biz Avropadan əhəmiyyətli sərmayə qoyuluşunu görmürük”. Bunu Prezident İlham Əliyev Davos Ümumdünya İqtisadi Forumunun illik toplantısı çərçivəsində “Azərbaycan rəhbərliyi ilə səhər yeməyi” adlı tədbirdə müxtəlif ölkələri təmsil edən biznes nümayəndələrinin suallarının cavabında deyib.
Daha sonra dövlət başçısı bunları qeyd edib: “Faydalı qazıntı növlərinə gəldikdə, ənənəvi olaraq ABŞ və Britaniya şirkətləri bu sahəyə maraq göstərib. BP və AMOCO şirkətlərinin birləşməsindən sonra bu, artıq Britaniya şirkəti hesab olunur. Yəni çox az Avropa şirkəti var - biri Fransa şirkətidir, digəri isə başqa ölkədən. Səmimi desək, biz Avropa şirkətlərindən sərmayə qoyuluşu ilə bağlı böyük maraq görmürük”
Maraqlıdır, Avropa şirkətlərinin sərmayə qoyuluşu ilə bağlı biganə olmasının səbəbi nədir?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən iqtisadçı-ekspert Xalid Kərimlinin fikrincə, bunun səbəbi Avropa şirkətlərinin Azərbaycana qarşı antipatiyalarından irəli gəlmir: “Bunun bir neçə obyektiv səbəbi var. Birincisi, onlar ekoloji şüurdan irəli gələrək ənənəvi qazıntı sahələrinə sərmayə qoymağa maraq göstərmirlər. Yəni torf, kömür, neft sahələrinə sərmayə qoymaqdan mümkün olan qədər yayınırlar. Onların bununla bağlı strategiyası var və Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan sonra bunun üstünə daha çox düşüblər. Çalışırlar ki, bu sahədən uzaqlaşsınlar. Hesab edirlər ki, bu layihələr, ekoloji dost layihələr deyil. Ona görə də Avropa dövlətləri qaz idxalı ilə bağlı uzunmüddətli müqavilələr imzalamırlar. Məsələn, Cənub Qaz Dəhlizinin genişləndirilməsi memorandumu var idi. Orada iki məsələ var idi. Birincisi, fonddan ora maliyyə ayrılmalı idi. Fondların maliyyə ayırması üçün də 2022-ci ilin yayında Avropa Komissiyasının sədri Ursula von der Leyen gəldi. Azərbaycanla memorandum imzalandı. Bunun mahiyyəti o idi ki, CQD genişləndirilsin. Bunun üçün də investisiya olmalıdır. Ancaq bəzi fondlar deyir ki, biz ənənəvi layihələrə vəsait ayırmırıq. Sərmayə qoyularkən qaz alışı ilə bağlı uzunmüddətli kontraktlar olmalıdır. Buna getmirlər. Fikirləşirlər ki, alternativ enerjidən geniş istifadə ediləcək və ənənəvi qaza tələbat azalacaq. Əsas səbəb bununla bağlıdır. Xüsusən Avropanın ənənəvi yanacaq layihələrindən bir qədər yayınması bununla bağlıdır. İkinci səbəb onunla əlaqədardır ki, Azərbaycanın enerji resursları o qədər də böyük deyil. Məsələ ondadır ki, Azərbaycanda neft hasilatı azalır. Qaz ehtiyatlarımız isə, Türkmənistanın qaz ehtiyatları qədər böyük deyil. Fikirləşirlər ki, əlavə 10 milyard qaza görə bir belə vəsait qoymağa ehtiyac yoxdur. Ən nəhayət, regionla və Mərkəzi Asiya ilə bağlı bəzi risklər onları çəkindirir”.
Vidadi ORDAHALLI
