Azərbaycan xalqı tarixən humanist olub və onun əməllərindən doğan humanizm hissindən hər zaman qeyri-millət və dinlərin nümayəndələrinə də pay düşüb. Xalqımız bütün zamanlarda öz yaxın qonşuları ilə mehribanlıq, dinclik, əminamanlıq şəraitində yaşamaqda maraqlı olub. Azərbaycan xalqı humanist, qonaqpərvər olduğundan, ölkəmiz həmişə qonaq-qaralı olub. Hətta elə xalqlar olub ki, Azərbaycandakı mühiti görərək bura köçüb və buranı özünə əbədi vətən seçib.
Bu gün Azərbaycan multikultural bir ölkədir və burada tolerantlıq mühiti formalaşıb, millətlərarası münasibətlər yüksək səviyyədədir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən 2016-cı ilin Azərbaycan Respublikasında "Multikulturalizm ili" elan edilməsi onu göstərir ki, multikulturalizm ölkəmizdə dövlət siyasətidir.
Azərbaycan multikulturalizmi ayrıseçkilik və humanitar fəlakət meyllərinə qarşı ən mükəmməl mübarizə vasitəsi kimi beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim etdi.
Son illər Azərbaycanın müxtəlif bölgələri, xüsusən də paytaxt Bakı davamlı olaraq nüfuzlu tədbirlərə, toplantı və forumlara, zirvə görüşlərinə ev sahibliyi edir. Azərbaycan dövlətinin ev sahibliyi ilə keçirilən bütün beynəlxalq tədbirlər yüksək səviyyədə keçir. Bilirik ki, respublikamızın ev sahibliyi ilə paytaxtda 2010-cu ildən başlayaraq ənənəvi olaraq Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu keçirilir. Məlum olduğu kimi, həm I, II, III, IV, həm də V Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu böyük uğurla keçirilib. Bu forumla bağlı dünyanın ən nüfuzlu alimləri, fikir adamları rəy bildirib və millətlərarası, dinlərarası xoş münasibətlərin formalaşmasında onun əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirib.
Sentyabrın 29-da Bakıda artıq beşinci dəfə keçirilən Beynəlxalq Humanitar Forum Azərbaycanın niyyət və məqsədini bir daha dünyaya təqdim etdi. Dünyanın bir neçə bölgəsində qaçqınlıq, miqrant problemi, müxtəlif xalqların nümayəndələrinə qarşı hücumlar davam edir. Əlbəttə, bu, humanist bir dövlət kimi və 1 milyondan artıq qaçqın-köçkünü olan ölkə kimi bizi ciddi narahat edir.
Ekspretlər vurğulayır ki, bütün qitələrdə ksenofobiyanın geniş yayıldığı, humanitar fəlakətin yeni ölkələri öz cənginə aldığı, qaçqınların sayının 65 milyona çatdığı, hər gün yüzlərlə insanın terrorizmin qurbanına çevrildiyi, dövlətlərin bir-birinin ardınca süquta uğradığı bir zamanda dünyanın 80-ə yaxın ölkəsinin, nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların təmsilçilərinin bu bəlalardan qurtuluş yollarını aramaq üçün yenidən ölkəmizdə toplaşması böyük məna daşıyır. Onlar Azərbaycanı sülhün, humanizmin məkanı olduğu üçün seçib. V Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu dünyanın özü üçün dəyərlidir. Bəzi ekspertlər haqlı olaraq Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumunu dünyanın Bakıda birləşməsi kimi dəyərləndirir. Əlbəttə, dünyanın 80-nə yaxın ölkəsinin Bakıda bir araya gəlməsi onların qardaşlaşması idi.
Azərbaycanın planetin ən etibarlı sülh və səmərəli tərəfdaşlıq platforması olması artıq danılmaz faktdır. Ekspertlər bildirir ki, respublikamız bu sahədə həm öz təkmil təcrübəsini nümayiş etdirir, həm də sivilizasiyalararası əməkdaşlığın mükəmməl nümunəsi kimi birləşdirici faktora çevrilir. Məlum olduğu kimi, ölkəmiz humanitar fəlakatlərə qarşı birgə mübarizənin təşkili, eləcə də ayrıseçkiliyin aradan qaldırılması vasitələrinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində qlobal miqyasda aparılan fəaliyyətin istinad nöqtəsinə çevrilib.
Yadınıza salaq ki, sentyabrın 29-da Heydər Əliyev Mərkəzində öz işinə başlayan V Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu dünyaya kifayət qədər dəyərli, faydalı mesajlar verdi. Onu da vurğulayaq ki, Forumun açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva iştirak ediblər.
Sözsüz ki, Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu bəşəriyyətdə maraq doğuran qlobal xarakterli məsələlərə dair geniş spektrli dialoqlar, fikir mübadilələri və müzakirələr aparmaq məqsədilə tanınmış dövlət xadimlərini, elmin müxtəlif sahələri üzrə Nobel mükafatı laureatlarını və nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların rəhbərlərini, o cümlədən dünyanın siyasi, elmi və mədəni elitasının görkəmli nümayəndələrini bir araya toplayan mötəbər tədbirdir. Forum təşkilatçılarının və iştirakçılarının, təbii, sosial və humanitar elmlər, o cümlədən dünya mədəni elitasının nümayəndələrinin qarşısında duran iddialı məsələ gələcəkdə beynəlxalq səviyyədə baxılması məqsədilə yeni humanitar gündəmin formalaşmasıdır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev V Bakı Humanitar Forumunun açılış mərasimində maraqlı nitq söyləyib: "Builki Forumda 80-ə yaxın ölkədən 400-dən çox nümayəndə iştirak edir. Bu özlüyündə bir göstəricidir. Forum son illər ərzində beynəlxalq aləmdə böyük hörmət qazanıb. Bu Forumun beynəlxalq mötəbər tədbirlər arasında xüsusi yeri var. Azərbaycan beynəlxalq humanitar əməkdaşlığa həmişə çox böyük diqqət verib. Biz hesab edirik ki, dünyada müsbət meyllər güclənməlidir. Beynəlxalq əməkdaşlıq ölkələrarası əlaqələrin inkişafı üçün xüsusi rol oynayır. Son illər ərzində biz bu məqsədlə ölkəmizdə bir çox beynəlxalq tədbirlər keçirmişik. Onların arasında əlbəttə ki, Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu xüsusi yer tutur. İki ildən bir ölkəmizdə Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu keçirilir. Bir neçə il bundan əvvəl Bakıda Dünya dinləri liderlərinin zirvə görüşü keçirilmişdir. Bu il isə BMT-nin Sivilizasiyalararası Alyansının VII Qlobal Forumu keçirilmişdir. Bütün bu mötəbər tədbirlər çərçivəsində beynəlxalq humanitar əməkdaşlığa, multikulturalizmə və digər önəmli məsələlərə dair geniş diskussiyalar, müzakirələr aparılmışdır.
Eyni zamanda, Azərbaycan son illər ərzində mötəbər idman yarışlarına da ev sahibliyi edib. Təkcə bu il Bakıda ilk dəfə olaraq "Formula-1" yarışı və Ümumdünya Şahmat Olimpiadası keçirilmişdir. Keçən il isə tarixdə ilk dəfə olaraq Bakıda Birinci Avropa Oyunları keçirilmişdir. Bu özlüyündə bir göstəricidir. Çünki İlk Avropa Oyunları müsəlman ölkəsində keçirilmişdir və bu, Azərbaycanın dinlərarası, mədəniyyətlərarası dialoqun güclənməsinə töhfəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Gələn il isə Bakıda IV İslam Həmrəylik Oyunları keçiriləcək. Yəni bir şəhərdə cəmi iki il ərzində həm Avropa Oyunları keçirilib, həm də İslam Oyunları keçiriləcək. Bugünkü Azərbaycan, bax, bu yolla gedir.
Bu beynəlxalq tədbirləri ölkəmizdə keçirməyimizdə bir çox məqsədlər var. İlk növbədə bu bizim ölkəmizə lazımdır. Çünki Azərbaycan çoxkonfessiyalı, çoxmillətli ölkədir. Azərbaycanda bütün dinlərin, xalqların nümayəndələri bir ailə kimi yaşayır. Eyni zamanda, bu beynəlxalq, siyasi və humanitar tədbirlər dünyaya da bir siqnal göndərir ki, dünyanın mütərəqqi nümayəndələri səylərini daha da sıx birləşdirməlidirlər. Çünki bu gün əfsuslar olsun ki, dünyada xoşagəlməz meyllər üstünlük təşkil edir. Qanlı toqquşmalar, müxtəlif bölgələrdə müharibələr gedir, dini, milli zəmində qan tökülür. Beynəlxalq humanitar əməkdaşlığın dərinləşməsi müəyyən dərəcədə bu mənfi meyllərin qarşısını ala və müsbət meylləri gücləndirə bilər".
Ölkə başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan Avropa Şurasının və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdür, hər iki təşkilatda fəal rol oynayır. Onun bildirdiyinə görə, hər iki təşkilat Azərbaycanın təşəbbüsü ilə bizim üçün ən ağrılı problem olan Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı çox ədalətli və beynəlxalq hüquqa əsaslanan qətnamələr qəbul edib və bu qətnamələrdə Ermənistan işğalçı dövlət kimi göstərilib: "Biz bu iki təşkilatda fəaliyyətimizi uğurla davam etdiririk. Bu iki təşkilatda dünyanın 100-dən çox ölkəsi birləşir. Biz bir neçə il bundan əvvəl fikirləşdik ki, yaxşı olar Avropa Şurası və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı arasında bir əlaqə yaradılsın. Bu məqsədlə 2008-ci ildə Avropa Şurasına üzv ölkələrin mədəniyyət nazirlərinin Bakıda keçirilmiş toplantısına biz İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv ölkələrin mədəniyyət nazirlərini dəvət etmişdik və birgə sessiya keçirilmişdi. Bu, dünyada çox böyük əks-səda yaratmışdı. Bizim bu sahədəki fəaliyyətimiz yüksək qiymətə layiq görüldü və bu görüşə, bu təşəbbüsə "Bakı prosesi" adı verilmişdir. 2009-cu ildə isə biz İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv ölkələrin mədəniyyət nazirlərini qəbul etdik və bu görüşə Avropadan mədəniyyət nazirlərini də dəvət etdik. Beləliklə, bizim təşəbbüsümüzlə çox önəmli yeni bir proses başlamışdır. Biz, əlbəttə, çox fəxr edirik ki, bu təşəbbüsə "Bakı prosesi" adı verilmişdir.
Biz çalışırıq və çalışacağıq ki, bundan sonra da humanitar sahədə dinlərarası, mədəniyyətlərarası dialoqun güclənməsinə öz töhfəmizi verək. Çünki bizim siyasətimiz bundan ibarətdir, eyni zamanda, bizim tariximiz multikulturalizm əsasında qurulub. Düzdür, multikulturalizm bir anlayış olaraq yeni bir ifadədir, ancaq bu həmişə Azərbaycanda olub. İctimai-siyasi quruluşdan asılı olmayaraq, Azərbaycan bütün dövrlərdə sülh, əməkdaşlıq, qarşılıqlı anlaşma məkanı olmuşdur və biz bu ənənələri yaşadırıq. Bu gün biz müstəqil dövlət kimi belə tədbirlərin keçirilməsi ilə multikulturalizmin inkişafına öz töhfəmizi veririk və Azərbaycanda aparılan siyasət bu müsbət meylləri gündəlik həyatda gücləndirir.
Bir daha qeyd etmək istəyirəm ki, Azərbaycanda bütün xalqların, dinlərin nümayəndələri bir ailə kimi sülh, mehribanlıq şəraitində yaşayır, heç vaxt ölkəmizdə dini-milli zəmində heç bir qarşıdurma, yaxud da anlaşılmazlıq olmamışdır. Bu bizim böyük sərvətimizdir. Bütün dinlərin tarixi-dini abidələri dövlət tərəfindən qorunur, eyni zamanda, dövlət öz vəsaiti hesabına bu abidələrin bərpasını təmin edir. Azərbaycanda məscidlər, kilsələr, sinaqoqlar tikilir, təmir edilir. Biz bütün dini bayramlarımızı birlikdə qeyd edirik. Bütün dini icmalar bunu birlikdə qeyd edir. Biz tariximizlə, mədəniyyətimizlə fəxr edirik. Bu gün dünyanın ən qədim məscidlərindən biri Azərbaycanda, Şamaxı şəhərində yerləşir. Şamaxı məscidi 743-cü ildə tikilmişdir və bərpa edilərək bu gün fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda, Şəki şəhərinin yaxınlığında Qafqazın ən qədim kilsələrindən biri-Qafqaz Albaniyası kilsəsi bir tarixi abidə kimi yaşayır. O tarixi abidə də bərpa edilərək bu gün xidmət göstərir və çoxlu turistləri cəlb edir. Bakının yaxınlığında qədim zərdüştlük, atəşpərəstlik məbədi bu gün qorunub saxlanır. Bu bizim tariximizdir. Müxtəlif dinlərin, mədəniyyətlərin nümayəndələri tarix boyu Azərbaycanda yaşamışlar və yəqin, təsadüfi deyil ki, məhz Azərbaycanı birgəyaşayış üçün seçmişlər. Çünki bizim ölkəmizdə, bizim diyarda bu meyllər həmişə üstünlük təşkil edib. Bu gün də bu, dövlət siyasətidir və biz bu siyasəti bundan sonra da aparacağıq.
Bu dövlət siyasəti ölkə daxilində böyük rəğbət qazanır. Eyni zamanda, bu, cəmiyyətin də əhval-ruhiyyəsidir. Çünki dövlət siyasəti o zaman uğurlu icra edilə bilər ki, cəmiyyət də buna müsbət cavab verir. Cəmiyyətdə mövcud olan xoş əhval-ruhiyyə, multikulturalizmlə bağlı meyllər bizim dövlət siyasətimizi daha da gücləndirir. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycanda bu il "Multikulturalizm ili" elan edilmişdir. Bakıda Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi yaradılmışdır. Dövlət Bayrağı Meydanının, - bu bayraq dövlətçiliyimizin rəmzidir, - yaxınlığında multikulturalizmə abidə ucaldılmışdır".
Forumda Rusiya Federasiyası hökuməti sədrinin müavini xanım Olqa Qolodets Rusiya prezidenti Vladimir Putinin tədbir iştirakçılarına müraciətini oxuyub və çıxış edərək tədbirin əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirib. BMT baş katibinin müavini xanım Cihan Sultanoğlu təşkilatın baş katibi Pan Gi Munun Forum iştirakçılarına müraciətini oxuyub. Sonra İSESCO-nun baş direktoru Əbdüləziz Osman əl-Tuveycri və UNESCO-nun baş direktorunun müavini Qetaçyu Enqida çıxış ediblər.
Qeyd edək ki, Humanitar Forumun gündəliyi bu dəfə də aktual məsələlərdən ibarət idi. Budəfəki Forumun mövzuları "Multikulturalizmin müxtəlif modelləri: nəzəriyyədən humanist təcrübəyə doğru", "İnsanların kütləvi yerdəyişməsi şəraitində insan kapitalının qorunmasının önəmi davamlı inkişafın əsası kimi", "Jurnalistikanın informasiya dövrünə transformasiyası və onun sivilizasiyalararası dialoqun təmin edilməsində rolu", "Davamlı inkişaf və ekoloji sivilizasiya", "Molekulyar biologiya, biofizika, biotexnologiya və müasir tibb sahəsində kadr hazırlığı məsələləri: innovativ və etik problemlər" olub. Bundan əlavə, müzakirə edilən mövzulardan biri "Texnologiyaların konvergensiyası və gələcəyə dair proqnozlar: XXI əsrin əsas çağırışları" idi və burada ekspertlər olduqca maraqlı müzakirələr keçirib.
Azərbaycan dövləti mədəniyyətlərarası dialoqun sağlam şəkildə formalaşmasına hər zaman böyük önəm verir. Dünyanın nüfuzlu fikir adamlarının, Nobel mükafatçılarının, dövlət rəsmilərinin toplaşdığı V Bakı Humanitar Forumu dünya üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
İradə SARIYEVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
