Ukraynada davam edən müharibə Rusiya və NATO ölkələri arasında münasibətləri də getdikcə daha gərgin mərhələyə daxil edir. Elə bu fonda yaxın tezlikdə NATO üzvü olan Polşa ilə Rusiya-Belarus cütlüyünün savaşa başlaması ehtimalı da xeyli yüksəlib. Hər halda, Belarus lideri Aleksandr Lukaşenkonun Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə görüşü zamanı apardığı müzakirələr artıq bu qənaəti daha da möhkəmləndirir.
Onlar danışıqlar zamanı “Vaqner” özəl hərbi şirkəti ilə bağlı məsələni də müzakirə edib. Xatırladaq ki, “Vaqner”in başçısı Yevgeni Priqojinin yarımçıq qiyamından sonra Moskva və Minsk arasında əldə olunmuş razılaşmaya görə muzdlular Belarus ərazisinə köçürülməli idi. Artıq qrup Belarusda yerləşir. Bu fonda Lukaşenko maraqlı açıqlamalar verib: “Vaqnerçilər” bizi yaman sıxışdırırlar. Qərbə getmək istəyirlər. “İcazə verin” deyirlər. Deyirəm “Qərb nəyinizə lazımdır?” Deyirlər “Varşavaya, Jeşuva ekskursiyaya getmək istəyirlər”. Qeyd edək ki, Qərbdən Ukraynaya verilən silahlar Polşanın Jeşuv şəhərinin aerodromuna gətirilir. Burdan silah-sursatı Ukraynaya yerüstü nəqliyyatla çatdırırlar.
Lukaşenkonun sözlərinə görə, o, Putinlə razılaşmasına əsasən “Vaqnerçilər”i Belarusun mərkəzində “saxlayır” və onları Qərb sərhədlərinə buraxmır. O əlavə edib ki, “Vaqnerçilər”in kefləri pisdir”. Putin Lukaşenkonun Varşavaya və Jeşuva ekskursiya barədə dediklərinə təbəssümlə cavab verib. Lukaşenko onu da deyib ki, Polşa Belarusun qərb sərhədində qoşun cəmləşdirir. O əlavə edib ki, Polşaya Ukraynanın qərbini zəbt etmək imkanı verilməməlidir. Onun sözlərinə görə, Belarus və Rusiya Qərbi Ukraynanın əhalisinə kömək etməyə hazır olmalıdır: “Qərbi Ukrayna NATO-ya üzv olmaq adı altında Ukraynadan qoparılacaq”. Onun sözlərinə görə, Qərbi Ukraynanı qoparıb Polşaya birləşdirmək istəyirlər: “Bu, polyakların Rusiya Federasiyasının qoşunlarına qarşı əməliyyatda fəal iştirakına görə ödənişdir”. Lukaşenko bildirib ki, amerikalılar bu planı dəstəkləyir: “Minsk və Moskva üçün Qərbi Ukraynanın ayrılması qəbuledilməzdir. Əgər Qərbi Ukrayna əhalisinin dəstəyə ehtiyacı varsa, o zaman təbii ki, biz bunu dəstəkləyəcəyik”. Varşavanın Ukraynanın qərbini işğal etmək planlarının olması barədə bir neçə gün əvvəl Putinin özü demişdi. Vladimir Putin Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının iclasında deyib ki, Polşa Ukrayna ərazisini işğal etmək istəyir. O, videobağlantı ilə keçirilən iclasda bunu da bildirib ki, Polşanın Belarus torpağında da gözü var: “Polşa liderlərinə gəlincə, onlar ehtimalən düşünürlər ki, “NATO çətirinin” altında hansısa koalisiya düzəldib Ukraynadakı münaqişəyə birbaşa müdaxilə edəcək və “yağlı tikə” – özlərinin tarixi ərazisi saydıqları Qərbi Ukraynanı qoparacaqlar. Polşa Belarusun da torpaqlarının bir hissəsini almaq istəyir. İndiki Polşanın qərb əraziləri Stalinin polyaklara hədiyyəsidir. Bəlkə bizim Varşavadakı dostlarımız bunu unudublar? Yadlarına salarıq. Polşa Sovet İttifaqı və Stalinin yanaşması sayəsində Qərbdə mühüm torpaqlar aldı”. Bundan əvvəl də Putin Polşanın ərazi iddiaları ilə bağlı sərt fikirlər səsləndirib: “Biz Polşanın siyasi elitasının hansısa hissəsində “dənizdən-dənizə” böyük dövlət yaratmaq ideyalarından xəbərdarıq. Bu barədə İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl az danışılmayıb. Baltik dənizindən Qara dənizə qədər ərazini əhatə edən bu ideya dəyişməz olaraq qalırdı. İndi biz Polşa və Ukrayna liderlərinin qucaqlaşdığını görürük. Amma bu ideya axı hələ də qüvvədədir, Ukraynanı “udmaq” ideyası hələ də ortadan qalxmayıb”.
Putin bundan əvvəl də sovet hakimiyyətinin “ərazi hədiyyələrindən” söz salıb. O, 2014-cü ildə Krımı ilhaq edəndə demişdi ki, yarımadanı Ukraynaya keçmiş sovet lideri Nikita Xruşşov “hədiyyə” edib. Hazırda Ukrayna ərazisinin 20 faizi Rusiyanın işğalı altındadır. Putin ötən ilin sentyabrında Ukraynanın dörd vilayətinin Rusiyaya birləşdirilməsinə dair fərman imzalayıb. Amma rusiyalılar bu vilayətlərdən heç birinə tam nəzarət etmirlər. Belə bir vaxtda isə məlum olub ki, Polşa Belarusla sərhəddə qoşun cəmləşdirir və əraziyə tanklar göndərib. Polşa Müdafiə Nazirliyi bu hərəkəti Rusiyanın “Vaqner” özəl hərbi şirkətinin Belarus ordusu ilə birgə təlimlərinin yaratdığı risqlə izah edib. Rusiya muzdluları hazırda Belarusun Mogilyov vilayətində yerləşdiriliblər. İndi onların Polşaya ekskursiya niyyəti, əslində, Varşavaya qarşı özəl hərbi şirkətin əli ilə Rusiyanın müharibəyə başlaması deməkdir. Qeyd edək ki, Polşa 12 mart 1999-cu ildən NATO-nun üzvüdür. Deməli, Polşa ilə bağlı hadisələrin inkişafı sonda NATO-nun məsələyə müdaxiləsi demək olacaq. NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberq bu fonda bildirir ki, Rusiya qurum üçün əsas təhlükələrdən birinə çevrilib. Rus politoloq Konstantin Bloxin isə belə hesab edir ki, yaxın gələcəkdə Rusiya ilə hərbi blok arasında münasibətlərin yaxşılaşacağını gözləməyə dəyməz. O xatırladıb ki, Alyans sovet təhlükəsinə qarşı yaradılıb və NATO-nun indiki hərəkətləri Rusiyanı cilovlamaq xarakteri daşıyır. Vladimir Putin isə bu halda NATO-ya nüvə silahlarını xatırladır. Onun sözlərinə görə, Rusiyanın NATO ölkələrindən daha çox nüvə silahı var: “Qərb Rusiya ilə danışıq aparmaq istəmirdi, amma onlar istəyəcəklər, biz isə duruma baxacağıq. Rusiyanın NATO ölkələrindən daha çox nüvə silahı var və onlar bizdən onun sayını azaltmağımızı istəyirlər”.
Nahid SALAYEV
