Xəyal Bəşirov: “Digər sahələr üzrə ali təhsil almış şəxslərə bu sahədə fəaliyyət göstərməsi üçün şəraitin yaradılması müsbət addımdır”
Məhkəmə-Hüquq Şurası tərəfindən ölkəmizin bəzi bölgələrində hüquqşünas kadrlarının çatışmazlığı, müvafiq vəzifənin öhdəlikləri, həmçinin yaranmış zərurətlə əlaqədar birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrində məhkəmə iclas katibi vəzifəsinin tutulma şərtləri araşdırılıb. Bu barədə məlumat qurumun saytında yer alıb.
Qeyd olunur ki, müvafiq vəzifə təlimatının "Təhsilə dair tələblər" bölməsinə Hüquqşünaslıq ixtisası ilə yanaşı, Filologiya, Fəlsəfə, Tərcümə (dillər üzrə), Jurnalistika, Kitabşünaslıq, Tarix, Politologiya, Psixologiya, Sosiologiya, Regionşünaslıq (regionlar üzrə), Beynəlxalq münasibətlər, Kitabxanaçılıq və informasiya, Dövlət və ictimai münasibətlər, Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi və Sosial iş ixtisasları da daxil edilib.
Bu dəyişiklik aşağıdakı məqsədlərə xidmət edir:
Kadr potensialının genişləndirilməsi: Bölgələrdə işçi çatışmazlığının aradan qaldırılması və məhkəmələrin fasiləsiz fəaliyyətinin təmin olunması.
Məhkəmə proseslərinin effektivliyinin artırılması: İş yükünün daha ədalətli bölünməsi və iclasların təşkilati dəstəyinin gücləndirilməsi.
Gənclərin məhkəmə sisteminə cəlb edilməsi: Humanitar və sosial sahələr üzrə ali təhsil almış şəxslərin dövlət qulluğu və məhkəmə fəaliyyətinə inteqrasiyasına dəstək.
İnzibati idarəetmə keyfiyyətinin yüksəldilməsi: Dil, kommunikasiya, analitik təfəkkür və təşkilati bacarıqlar üzrə üstünlüklərə malik kadrların məhkəmələrin gündəlik fəaliyyətinə cəlb olunması.
Qeyd edilir ki, indiyədək məhkəmə iclas katibi vəzifəsinə yalnız “Hüquqşünaslıq” ixtisası üzrə ali təhsili olan şəxslər müraciət edə bilirdilər. Yeni mexanizm daha çevik və inklüziv kadr siyasətinin həyata keçirilməsinə imkan verəcək və məhkəmə sistemində insan resurslarının inkişafına mühüm töhfə verəcək.
Ekspertlər bu yeniliyi müsbət qarşılayır və hesab edirlər ki, Məhkəmə Huquq Şurasında müvafiq sahədə qeyri-hüquqşünasların təmsil olunması da müsbət haldır və bu bir neçə aspektdən əhəmiyyətlidir.
“Regionlarda məhkəmələr iclas katiblərinin tapılması ilə bağlı ciddi problemlər...”
Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Xəyal Bəşirov "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, belə bir addımın atılmasını müsbət dəyərləndirmək olar: “Ölkəmizin bir çox bölgələrində hüquqşünas kadrların çatışmazlığı ilə əlaqədar məhkəmə iclas katibləri vəzifəsində işləmək üçün təhsil tələblərində ciddi dəyişiklik edildi. Mən bunu dəstəkləyirəm və müsbət yanaşıram. Əvvəla, məhkəmə iclas katibi işləmək üçün heç də ali hüquq təhsili tələb olunmur. Yəni reallıqda ona ehtiyac yoxdur. Çünki ali hüquq təhsili tələb olunan peşələr bəllidir və orda məhkəmə iclas katiblərinin olması o qədər də məntiqli görünmür. Səhv etmirəmsə, keçən əsrin 90-cı illərinin sonlarında heç məhkəmə nəzarətçiləri üçün də ali hüquq təhsili (ümumiyyətlə ali təhsil tələb olunmurdu-X.B) tələb olunmurdu.
Ali hüquq təhsili olmayanların məhkəmə iclas katibləri olması yaxşı haldır. Digər sahələr üzrə ali təhsil almış şəxslərə bu sahədə fəaliyyət göstərməsi üçün şəraitin yaradılması müsbət addımdır. İlk əvvəl insanların ali təhsil almısına təşviq edir. Yəni hamı heç də hüquq fakültəsinə imtahanlarda müsbət nəticə əldə edə bilmir. Hüqüq fakültəsinə qəbul olmaq istəyənlərin xeyli bir hissəsi tələb olunandan az bal toplayır və daha aşağı bal tələb edən fakültələrə qəbul olunur”.
X.Bəşirov qeyd etdi ki, tarix, politologiya, jurnalistika və digər fakültələri bitirənlərin işsizlik problemi də var və bu ixtisasları bitirənlər artıq məhkəmədə müvafiq vəzifədə işləyə biləcəklər. “Bütün rayonlarımızda məhkəmələr fəaliyyət göstərir. Hətta bəzi regionlarda ixtisaslaşdırılmış məhkəmələr də var. Bu addımın atılması nəticəsində məhkəmə sahəsində işləmək istəyənlərin dairəsi genişlənəcək. Eyni zamanda hüquq təhsili olanların hamısı paytaxtda və böyük şəhərlərə üz tutmaq məcburiyyətində qalmayacaq. Ali hüquq təhsili olanların əksər hissəsi daha çox Bakı şəhərində, Azərbaycanın Sumqayıt, Gəncə kimi iri şəhərlərində fəaliyyət göstərmək istəyirlər. Bu da onlar üçün sosial-məişət, maddi və digər problemlər yaradır. Bu adım sözügedən problemin də həllinə səbəb olacaq. Məhkəmə iclas katibi olmaq istəyən, bu sahədə fəaliyyət göstərən insanlara hüquq təhsili o qədər də lazım deyil. Məhkəmə iclas katibinin görəcəyi işlər var və proses zamanı onun beyninin məhsuluna, yaxud hüquqi təhlil, analiz etmək imkanlarına ehtiyac olmur. Məncə, ali təhsilə sahib olması kifayət edir ki, həmin o şəxs məhkəmələr zamanı baş verən proseslərin qeydiyyatını aparsın, məhkəmə iclas katibi kimi ona aid olan digər vəzifələri yerinə yetirsin. Düşünürəm ki, əslində bu sahədə çox ciddi bir yenilik və uğurdur. İşsiz olmaq məcburiyyətində qalan, yaxud başqa sahədə təmsil olunan ali təhsilli insanların öz arzuladıqları iş yerlərində işləməsi üçün ciddi imkanlar yaradacaq, yol açacaq. Həm də bu məhkəmələrdə iş yükünün azalması baxımından da ciddi rol oynacaq. Regionlarda məhkəmələr iclas katiblərinin tapılması ilə bağlı ciddi problemlər yaşayırlar. Bu da bir çox hallarda məhkəmələrdə işin gedişatı ilə bağlı ciddi problemlər yaradır. Digər bir vacib amil də var. Bunu da unutmaq lazım deyil ki, indiki dəyişikliyə qədər olan müddətdə ali hüquq təhsili olan şəxslər məhkəmə iclas katibi kimi fəaliyyət göstərə bilirdilər. Həmin o şəxslərə məhkəmə iclas katibi kimi fəaliyyət göstərmələr daha çox təcrübə toplamaq üçün vacib olurdu. Vəkilliyə üç illik təcrübə tələb olunurdu. İndi dəyişlik olub, təcrübə müddəti azaldılıb. İndiyə qədər vəkil olmaq üçün qanunvericilikdə hüquqşünaslıq sahəsi üzrə üç illik, hakimlik üçün beş illik təcrübə tələb olunurdu. Digər sahələrdə mövcud vəzifələrdə fəaliyyət göstərmələri üçün iş təcrübəsi tələb olunurdu. Məhkəmə islas katibi işləyənlər sadəcə bu texniki tələbi qarşılamaq üşün məhkəmələrdə fəaliyyət göstərirdilər. Bu da bir çox hallarda onların iş əmsalına, iş keyfiyyətinə mənfi mənada ciddi təsir göstərirdi. Onlar sadəcə bu müddətin keçməsini gözləyirdilər və ona görə məhkəmə iclas katibi işləmək üçün müraciət edirdilər. Amma indiki mərhələdə digər ixtisas sahibi olan ali təhsilli şəxslərin artıq belə bir istəkləri olmayacaq. Çünki məhkəmə iclas katibi kimi uzun illər fəaliyyət göstərə bilərlər. Burada onların sadəcə təcrübə toplamaq üçün niyyətləri olmayacaq. Bu da məhkəmələrdə məhkəmə iclas katibi kimi fəaliyyət göstərənlərin iş keyfiyyətinə, ümumilikdə də məhkəmənin iş keyfiyyətinə müsbət təsir göstərəcək”-deyə X.Bəşirli bildirdi.
İradə SARIYEVA
