İlqar Hüseynli: “Bələdiyyələrə real səlahiyyətlər verilməli, onların fəaliyyət dairəsi genişləndirilməlidir”
Məlum olduğu kimi, martın 31-i Türkiyədə bələdiyyə seçkiləri keçirilib. Ümumi olaraq, seçkilərdə hakim Ədalət və İnkişaf Partiyası (AKP) və Millətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) formalaşdırdığı Cümhur İttifaqı 51,62% səs (AKP - 44,32%, MHP – 7,31%), toplayaraq əsas rəqibi Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) və İYİ Partiyasının formalaşdırdığı Millət İttifaqından (37,56% – CHP – 30,11%, İYİ – 7,45%) üstün olub.
Lakin əldə olunan bu üstünlüyə baxmayaraq, hakim partiya İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Adana kimi böyük şəhərlərdə bələdiyyə sədrliyini qazana bilmədi. Baxmayaraq ki, 90-cı illərin ortalarından mütəmadi olaraq hakim partiya Ankara və İstanbul kimi böyük şəhərlərə nəzarət edib. O baxımdan bu şəhərləri itirmək onun üçün əsl sürpriz oldu. Əgər seçkilərə qədər hakim partiya Türkiyədə olan 81 bələdiyyədən 49-na nəzarət edirdisə, son seçkilərdə partiya cəmi 41 bələdiyyə üzrə qalib gəlib.
Məsələnin maraqlı tərəfi odur ki, Türkiyədə bələdiyyələrə böyük maraq var. Bələdiyyə seçkilərində əldə olunan nəticələr partiyanın sonrakı siyasi uğurlarına öz təsirini göstərir. Bəlkə də bundandır ki, bələdiyyə seçkilərinə maraq böyükdür. Namizədlər hər səs uğrunda ciddi mübarizə aparırlar. Budəfəki bələdiyyə seçkiləri çox gərgin keçməsi, səs-küylü olması ilə yadda qaldı. Həm də ona görə ki, İstanbul və Ankarada seçkinin nəticələri fərqli oldu.
Azərbaycanda da 1999-cu ildən bələdiyyə seçkiləri keçirilir. Ancaq Türkiyədən fərqli olaraq, Azərbaycanda bələdiyyə seçkiləri çox passiv keçir və seçici fəallığı aşağı olur. Namizədlər bununla bağlı xüsusu aktivlik göstərmirlər. Təbliğat kampaniyası dövründə və seçkidən sonra xüsusi fəallıq nəzərə çarpmır. Ən başlıcası isə, Azərbaycanda ictimaiyyətin bələdiyyə seçkilərinə marağı aşağıdır. Maraqlıdır, niyə Türkiyədə keçirilən bələdiyyə seçkilərinə bənzər seçki həyəcanı Azərbaycanda müşahidə olunmur?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert İlqar Hüseynli bunu bir sıra faktorlarla əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, Azərbaycandan fərqli olaraq, Türkiyədə bələdiyyələr yerli icra orqanlarından asılı deyil. Türkiyədə bələdiyyələrin avtonom fəaliyyət imkanları var. Eyni zamanda, bələdiyyə büdcələri yetərli təminat imkanlarına malikdir. Türkiyə bələdiyyələri büdcədə paya malikdirlər. Dövlət büdcəsi müzakirə olunarkən bələdiyyələr əlahiddə büdcə payına malik olurlar. Eyni zamanda, Türkiyədə bələdiyyələrin həyata keçirdikləri xidmətlərin sayı Azərbaycandakı mənzil-istismar sahələrinin, yerli bələdiyyələrin həyata keçirdikləri xidmətlərin sayından qat-qat çoxdur. Hətta nikah mərasimlərindən tutmuş, dəfn mərasimlərinin təşkilinə qədər işləri bələdiyyələr həyata keçirirlər. Türkiyədə bələdiyyə xəstəxanaları, məktəbləri və digər sosial xidmət sahələri var. Xüsusi infrastruktur obyektləri bələdiyyələrə gəlir gətirir. Bələdiyyə turizmi böyük gəlir gətirir. Buna görə də Türkiyədə bələdiyyələr xalqa yetərincə xidmət edə bilirlər. Azərbaycanda isə bunların heç biri yoxdur. Azərbaycanda bələdiyyələr icra qurumlarının yedəyində gedir. Ölkədə bələdiyyələr yerli icra orqanlarının əlavə qurumuna çevrilib. Belə olan halda, əlbəttə ki, vətəndaşların bələdiyyələrdən gözləntiləri böyük ola bilməz. Nə vaxta qədər ki, bu problemlər həll edilməyib, Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərinə maraq aşağı olacaq. Türkiyədəki kimi namizədlər mübarizə aparmayacaq və s. Ona görə də bələdiyyələrə real səlahiyyətlər verilməli, onların fəaliyyət dairəsi genişləndirilməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
