Çevrilişlə dövlət başçısı postuna gələn Nikol Paşinyan sələflərindən fərqlənərək Ermənistanı müstəqil dövlətə çevirmək istəsə də, aydın görünür ki, o, vəziyyəti tamam korlayıb. Əgər əvvəllər Rusiya Ermənistanın əsas himayədarı sayılırdısa, indi Kreml də İrəvana etibar etmir.
Paşinyanın qərbyönümlü siyasət yeritməyə çalışması və bunu bacarmaması Ermənistanı daha çətin vəziyyətə qoyaraq ABŞ-la Avropanın da ondan üz çevirməsinə rəvac verib. İndi nə Rusiya, nə də Qərb Ermənistana dəstək verir. Belə vəziyyətdə Ermənistanda nəzərəçarpacaq dərəcədə artan anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsi isə Moskvanı daha da qəzəbləndirir. “Lragir” nəşri yazır ki, Rusiyanın İrəvana iqtisadi təzyiqlərinin artmasının əsas səbəblərindən biri elə budur. Nəşr yazır ki, Kremli lk olaraq qazın qiyməti ilə bağlı təsir rıçaqlarını işə salıb və qazın qiyməti Ermənistan üçün iqtisadi, siyasi əhəmiyyətə malikdir: “Bu, Rusiyanın əlində Ermənistana qarşı böyük rıçaqdır. Belə ki, Ermənistan Qərbə doğru istiqamət götürərək, birtərəfli qaydada Rusiyanın nüfuz dairəsindən çıxmağa çalışır. Ermənistan iqtisadiyyatı qazın qiymətinin artırılması məsələsində çətin duruş gətirə bilsin. Bu qiymət artımı bütün sahələrdə bahalaşmaya, əhalinin sosial vəziyyətinin gərginləşməsinə səbəb olmaqdadır. Moskvanın da istədiyi elə budur. Aydındır ki, belə şərait Ermənistanda mövcud gərginliyi daha da artıra bilər. Məhz bu da Paşinyan iqtidarı üçün ciddi təhdiddir”. Ermənistan parlamentinin keçmiş deputatı, ekspert Azat Arşakyan da bildirir ki, Kreml daha İrəvana əvvəlki münasibət bəsləmir. O, Rusiya telekanallarında antierməni ifadələri və verilişlərilə bağlı halların çoxalmasını da buna sübut kimi göstərir: “Ermənistanın KTMT-dəki nüfuzu yaxşılaşmayıb, Nikol Paşinyanın bildirdiyi kimi, əksinə, Ermənistan qalmaqallı ölkə kimi qavranmağa başlayıb. Rusiya itirməyə başlayarsa, onda birinci növbədə Ermənistandan imtina edəcək.
Mən nikbin adamam və düşünürəm ki, Ermənistanı kobudcasına bayıra atmayacaq, sakitcə çəkiləcəklər. Onlar indi öz vətəndaşlarını buna hazırlayırlar. Obrazlı desək, bizə xəbərdarlıq edirlər ki, madam daha onlara inanmırıq, onda özləri çıxıb gedərlər. Hələlik onlarda qaba, bayağı boşanma, qısqanc ər ssenarisi işə düşüb. Siyasi elita imtina edib, buna görə də bizə heç nə yatırmır, operativ iqtisadi fəaliyyət göstərmir, birgə müəssisələr, kooperasiyalar yaratmırlar. Bizim “Mars” zavodu rusların kosmik proqramına işləmir, onlara ehtiyat hissələr tədarük etmirik. Yəni iqtisadi boşanma artıq baş verib. Rusiyadan Ermənistana kisə-kisə pul gətirib paylamağı kooperasiya adlandırmaq olmaz. Belə ki, buldozerlərin gizli işi artıq göz qabağındadır. İndi onların bizi necə tərk etməyə hazırlaşdıqlarını görürük. Təbliğat vətəndaşları artıq buna hazırlayır ki, Ermənistan pisdir, bizim deyil. Necə deyərlər, tülkünün ağzı üzümə çatmayanda deyir ki, kaldır… Ermənistana indi imtina edilməsi gərəkən turş üzüm kimi baxırlar.
KTMT-dəki qalmaqallar, NATO ilə əməkdaşlıq və ya iqtisadi alternativ axtarışları, Avropa Birliyi ilə saziş, rusların fikrincə, bütün bunlar qalmaqaldır. Müstəqilliyə can atmaq da qalmaqaldır. Əslində, bütün bunları telefonda danışmaq olar, amma onlar qalmaqala çevirirlər. 150 il birgə yaşayışdan sonra boşanmanı daha mədəni şəkildə təşkil etmək mümkündür“.
Bununla yanaşı, o da məlumdur ki, məlum Vyana görüşündən sonra Nikol Paşinyan Rusiya prezidenti Vladimir Putinə görüş barədə hesabat verib. Paşinyanın Putini Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə ötən həftə Vyanada aparılmış danışıqlar barədə məlumatlandırması isə, Azat Arşakyana görə İrəvanın Moskvaya yarınmaq cəhdi olsa da, Kreml Ermənistana qarşı heç də sərt mövqeyini dəyişən deyil: “Söhbət qiymətləndirmə və həqiqətdən, alternativ həqiqətdən, iki həqiqətdən gedir. Birincisi, qiymət şovinistcəsinədir: vassal xaricdən dönüb və nəticələr haqda məruzə edir. Paşinyan deyir ki, danışdıq, tapşırığınızı yerinə yetirdim, sizə qarşı heç nə yoxdur, sizə qarşı sui-qəsddə iştirak etməmişəm. Onlar faktiki olaraq vassalın səfəri haqda məlumat verirlər. Bizim həqiqətimiz isə bundan ibarətdir ki, dövlət başçısı Rusiya təmsilçisinin də qatıldığı çətin danışıqlara gedib. Baş nazirimiz görüşdən sonra həmsədr ölkə ilə üfüqi münasibətlər haqda bildirib. Yəni biz üfüqi, Rusiya isə şaquli münasibətlərdən danışır. Baş nazirimiz qonşu dövlətin başçısı ilə iki ölkəyə aid məsələləri müzakirə edir, Kreml isə elə təqdim edir ki, guya tabe adam rəisə raport vermək üçün zəng edib. Fərq də bundadır – Ermənistan Rusiyanı müttəfiq, tərəfdaş sayır, onlar isə bizi vassal sayırlar“. O da vurğulanır ki, Moskvanın belə münasibəti Ermənistanı qarşıdakı dövrdə daha çətin duruma salacaq. Ən azı o baxımdan ki, Kremlin artaq təzyiqləri qarşısında Ermənistanın duruş gətirməsi mümkünsüzdür.
Nahid SALAYEV
