Son günlərdə şimal qonşumuzun Gürcüstanda hərbi, siyasi müstəvidə fəaliyyəti daha çox diqqət cəlb etməkdədir. Belə görünür ki, hadisələr Gürcüstanda tezliklə yeni və kifayət qədər ciddi proseslərin, hətta növbəti avqust müharibəsinin başlanmasına rəvac verə bilər. Gürcüstanın ölkəmiz üçün tranzit əhəmiyyəti nəzərə alınarsa, baş verənlərin Azərbaycanın da xüsusi diqqət mərkəzində yer alması tamamilə təbii sayıla bilər.
Xatırladaq ki, bu günlərdə separatçı Cənubi Osetiya regionunda dislokasiya olunmuş Rusiya hərbi qüvvələri Gürcüstanın Kaspi rayonunun Karapila kəndi istiqamətində "sərhədlərin demarkasiyası" adı altında irəliləyərək Azərbaycanın Bakı-Supsa ixrac neft kəmərinin bir hissəsini öz nəzarəti altına alıb. Bildirilir ki, Rusiya hərbçiləri Orçosani kəndi istiqamətindən irəliləyərək "sərhəd dirəklərini" Karapila kəndinə tərəf, Tortla çayı boyu basdırıblar. Nəticədə Bakı-Supsa neft kəmərinin bir hissəsi tikanlı məftillərin o biri tərəfində qalıb. Bunun ardınca Şimali Qafqaz və Cənubi Osetiya ərazisində Rusiya Silahlı Qüvvələrinin 58-ci ümumqoşun ordusunun hərbi hissələrində döyüş hazırlığı üzrə 7 günlük təlimlərə start verilib. Təlimlərə 16 minə yaxın hərbi qulluqçu və 4 mindən çox silah və hərbi texnika cəlb olunub. Artıq Gürcüstanda Rusiya ordusunun irimiqyaslı təlimləri ilə bağlı həyəcan təbili çalınır. Gürcüstanın rəsmi şəxsləri Rusiya ordusunun hərbi təlimlərini bütün region üçün təhlükə siqnalı adlandırıb. Barışıq və vətəndaş bərabərliyi məsələləri üzrə dövlət naziri Ketevan Tsixelaşvili qeyd edir: "Bu cür manevrlər yalnız Gürcüstan üçün deyil, bütün region və Avropa üçün təhlükə mənbəyidir". "İslahatçılar klubu" qeyri-hökumət təşkilatına rəhbərlik edən Gürcüstanın keçmiş müdafiə naziri Dmitri Şaşkin də analoji mövqe sərgiləyib. Onun fikrincə, Rusiya Tsxinvaldakı hərbi korpuslarını Gürcüstanın hələlik işğal edilməmiş ərazilərinə keçid üçün "yeni marşrutlara hazırlayır: "Rusiya Gürcüstan ərazisindən keçməklə özünün Ermənistandakı "Gümrü" bazasına dəhlizdə maraqlı olduğunu gizlətmir. Onlar hazırlaşırlar və bunu gizlətmirlər. Düşünürəm ki, ölkəmizdə bunu görməyən biri varsa, o da hökumətimizdir".
Dmitri Şaşkin onu da iddia edir ki, Rusiyanın Cənubi Osetiya istiqamətindən Gürcüstanın içərilərinə doğru tədricən irəliləməsinin və bu separatçı bölgədə keçirdiyi irimiqyaslı hərbi təlimlərin məqsədi sonda Ermənistana 120 minlik hərbi kontingent yeritməkdir. Onun sözlərinə görə, 2008-ci ilin avqust müharibəsində Rusiyanın bir nömrəli hədəfi Gürcüstan idisə, indi Gürcüstan Rusiyanı sadəcə olaraq Ermənistana dəhliz kimi maraqlandırır. O iddia edir ki, rusların məqsədi Gürcüstanda onlara yaxın hökumətin əlilə Abxaziya dəmir yolunun açılması idi. Bu plan baş tutmadığına görə indi onlar "B" planına keçiblər. Bu, quru yolu ilə Ermənistana dəhliz açmaqdır: "Rusiya planlı şəkildə regionda eskalasiya hazırlayır. Rusiya Baş qərargahına görə, regionda iki potensial təhdid var - İran və Qarabağ". Gürcüstanın keçmiş müdafiə naziri, çox güman ki, ABŞ-ın İrana mümkün müdaxiləsi halında regionda Rusiyanın maraqlarına qarşı yarana biləcək təhdidi nəzərdə tutub. Çünki Rusiya üçün İran birbaşa təhdid deyil.
Şaşkin bir daha vurğulayır ki, Rusiya Cənubi Osetiyadakı hərbi qüvvələrini Ermənistandakı Gümrü hərbi bazasına yol açmaq üçün hazırlayır. Onun sözlərinə görə, Gümrü bazası vasitəsilə Rusiya regiona, o cümlədən Qarabağa nəzarət edir: "Rusiya gizlətmir ki, Gürcüstan üzərindən Ermənistana dəhliz açmaq istəyir. Bizim hökumət hesab edir ki, Rusiyanın başını tumarlasaq, onlar bizdən əl çəkəcək. Təəssüf ki, Rusiya bizdən əl çəkmir. Rusiyanın regiondakı əsas hədəfi hazırda Gürcüstan yox, Azərbaycan və İran, konkret olaraq Qarabağdır. Gərək bu saat bizim baş nazir və xarici işlər naziri Vaşinqtonu, Ankaranı, Brüsseli dolaşıb təhlükə barədə car çəksin, onlar isə bunu etmir".
Gürcüstan parlamentinin hüquqi məsələlər üzrə komitəsinin üzvü Vaxtanq Xmaladze isə bildirir ki, indiki halda Rusiya hərbçilərinin Bakı-Supsa neft kəmərinin bir hissəsini ələ keçirməsi Gürcüstana təzyiq vasitəsidir və məqsəd rəsmi Tiflisi tanınmayan separatçı Cənubi Osetiya ilə sərhədin delimitasiya razılaşmasına məcbur etməkdir. Ekspertin sözlərinə görə, Gürcüstan Cənubi Osetiya "rəhbərliyi" ilə sərhəd barədə danışıqlar aparmaqdan imtina edir, belə ki, bu, separatçı ərazinin tanınması demək olardı: "Bakı-Supsa neft kəmərinin bir hissəsi üzərində nəzarəti ələ keçirsə belə, Rusiya kəmərin sahibi olan BP şirkətindən neftin tranzitinə görə haqq tələb edə bilməz. Birincisi, bu hissə Cənubi Osetiya ərazisindən keçir. Separatçı qurum da heç nə qazanmayacaq, çünki beynəlxalq hüququn subyekti sayılmır". Ekspert qeyd edib ki, Gürcüstanın özü bu problemi güc yolu ilə həll etmək iqtidarında deyil, lakin ümid edir ki, iri neft magistralının bir hissəsinin ələ keçirilməsi məsələsi beynəlxalq təşkilatlarda qaldırıldığı təqdirdə, effekti olacaq. Beləliklə, proseslərin gedişi Gürcüstanda kifayət qədər təhlükəli xarakter almağa başlayır. Beynəlxalq müstəvidə məsələyə reaksiya olmasa, Moskva güc yolu ilə Qərbi regiondan tam sıxışdırıb çıxaracaq.
Tahir TAĞIYEV
