Şimal qonşumuzun Yaxın Şərqdə getdikcə əsas güc sahibi olmasına ABŞ-da indi daha çox qısqanclıqla yanaşılmaqdadır. Yaranmış vəziyyəti görə ABŞ generaliteti vəzifəsini tərk etməyə hazırlaşan Barak Obamanı daha çox tənqid hədəfinə çevirir.
ABŞ Quru Qoşunlarının keçmiş komandanı Raymond Odierno isə Rusiyanın Yaxın Şərqdə liderliyi ələ aldığını etiraf edib. General Obama administrasiyasını tənqid edib: "Biz indiyə qədər arxadan liderlik etməyi seçdik. İndi irəlidə hərəkət etməyin vaxtıdır. Həqiqəti demək lazımdırsa, Rusiya Yaxın Şərqdə liderliyi ələ aldı". Daha bir maraqlı məsələ isə Rusiyanın hərb sənayesinin inkişafı ilə bağlıdır. Buna münasibət də ABŞ-da birmənalı deyil. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin kollegiya iclasında çıxış edən prezident Vladimir Putin bildirib ki, hazırda Rusiya istənilən potensial işğalçıdan daha güclüdür. Bununla birlikdə Rusiya dövlət başçısı arxayınlaşmamağı tövsiyə edib, çünki vəziyyət dəyişə bilər: "Bu gün biz istənilən potensial işğalçıdan güclüyük, hər birindən. Eyni zamanda, biz ordunun və donanmanın modernləşdirilməsində zəiflik nümayiş etdirə bilmərik. Dünyada baş verən hadisələri nəzərə alsaq, vəziyyət çox tez dəyişə bilər". ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmi nümayəndəsi Con Kirbi isə Vladimir Putinin Rusiyanın gücü barədə fikirləri ilə razılaşmayıb. Kirbi ABŞ-ın hərbi üstünlüyünün müzakirə və mübahisə mövzusu olmadığını deyib: "Mən hesab edirəm ki, peşəkarlıq, bacarıq və imkanlar Birləşmiş Ştatların silahlı qüvvələrinə məxsusdur. Düşünmürəm ki, bəşər tarixində nə vaxtsa belə döyüş bacarığı və yaxşı təchizatı olan silahlı qüvvələr olsun. Amerika kişiləri və qadınları ilə tamamilə fəxr etmək hüququna malikdir ki, bütün dünyada onun maraqlarını müdafiə edirlər". Dövlət Departamentinin rəsmisi qeyd edib ki, Pentaqondakı həmkarlarının da eyni fikirdə olduğuna əmindir. İndi bu çəkişmələr fonunda belə bəlli olur ki, ABŞ və Rusiya güclü olduqlarını göstərmək üçün yeni nüvə silahları yarışına start verməyə hazırlaşır. Belə ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin kollegiya iclasında çıxışı zamanı Vladimir Putin generallara strateji nüvə qüvvələrini raket kompleksləri ilə möhkəmləndirməyi tapşırıb: "Strateji nüvə qüvvələrinin döyüş potensialını möhkəmləndirmək lazımdır. Həmçinin, istənilən hərbi təhlükəni neytrallaşdırmağa imkan verən qeyri-nüvə güclərində də keyfiyyəti yeni səviyyəyə çıxarmaq lazımdır. Amma biz strateji nüvə qüvvəmizin hərbi potensialını gücləndirməliyik. Xüsusilə də bütün mövcud və gələcəkdə salınacaq müdafiə sistemlərinə daxil ola biləcək raket kompleksimizi". Rusiya prezidenti bildirib ki, nüvə gücləri strateji paritetin saxlanmasında əsas rol oynayır. Prezidentin sözlərinə görə, nüvə güclərinin müasir silahlanmada payı, demək olar ki, 60 faiz təşkil edir. Məhz bu şəraitdə ABŞ-ın növbəti prezidenti Donald Tramp Amerikanın nüvə qabiliyyətini gücləndirmək və genişləndirmək əzmində olduğunu bildirib. O deyib ki, ABŞ bu addımı dünya nüvə baxımından bu hissə yaxınlaşdığı vaxt atır. Bir daha qeyd edək ki, Trampın açıqlaması Vladimir Putinin yuxarıda qeyd olunan bəyanatından sonra səslənib. Trampın Amerikanın nüvə gücünü artırmasına dair şərhləri onun bir neçə yüksək rütbəli hərbi nümyəndə ilə Floridada görüşündən sonra səslənib. Hələ seçkiqabağı kampaniyaları zamanı da Tramp nüvə silahlarının dünyada sülhün qorunması üçün mühüm olduğunu demişdi: "Rusiya, bizdən fərqli olaraq, öz imkanlarını genişləndirir, onların daha böyük imkanları mövcuddur. Nüvə təhdidi hər şeyin sonudur, amma biz ona cavab verməyə hazır olmalıyıq". Görünür, onun prezidentliyi dövründə nüvə silahları ətrafında yeni dünya yarışı başlanacaq.
Amerikanın Silahlara Nəzarət Assosiasiyasının bildirdiyinə görə, Rusiya və ABŞ 7100-7300 nüvə silahına malikdir. ABŞ və Rusiyanın strateji silahlarını modernləşdirməsi bir-birindən fərqli şəkildə müxtəlif dövrləri əhatə edir və bu heç də yeni ənənə deyil. 1970-ci illərin sonu, 1980-ci illərin əvvəllərində Sovet İttifaqı öz dövrü üçün müasir sayılacaq yeni strateji sistemlər, əsasən də qitələrarası P-36M və UR-100H raketləri, TU-160 bombardmançı təyyarələri, "Akula" layihəsindən olan ballistik raket daşıyan P-39 sualtı qayıqlarını istifadəyə vermişdi. ABŞ-ın strateji güclərinin modernləşməsinin pik dövrü isə bir neçə il sonra başladı. 1980-1990-cı illərdə silahlı qüvvələrin sırasında "Ohayo" tipli sualtı qayıqlar, ballistik raketlər daşıyan "Trident D-5" sualtı qayıqları, qitələrarası "MX" ballistik raketləri və "B-1", "B-2" bombardmançı təyyarələr yer aldı. Hazırda Rusiyanın strateji güclərinin modernləşdirilməsi proqramı ABŞ-ı qabaqlayır. 2020-ci illərin əvvəlinə kimi iqtisadi çətinliklər maneçilik törətməzsə, Rusiya strateji güclərin yenilənməsi ilə bağlı proqramın böyük bir hissəsini yekunlaşdıra bilər. ABŞ isə 2020-ci illərin ortasına qədər "Ohayo" tipindən olan sualtı qayıqları yeniləri ilə əvəzləməyi, uzaq mənzilli daha müasir bombardmançılar və həmçinin nüvə başlıqlı yeni qanadlı raketlərlə döyüş arsenalını gücləndirməyi düşünür.
Hər iki ölkə ballistik raketlər daşıyan sualtı qayıqlarını da nəzərdən keçirir. Rusiya ilk sınaq buraxılışı 2005-ci ildə həyata keçirilən yeni "Bulava" raketlərini istifadəyə verir. Amerikan donanması isə 1990-cı ildə döyüş cərgəsinə qoşulmuş "Trident D-5"-lərdən istifadə edir. Digər yandan Moskva daha iri layihələr haqqında da düşünür. Məsələn, Rusiya 10-15 döyüş başlığı daşıya biləcək qitələrarası yeni "Sarmat" raketləri üzərində hazırlıq işləri görür. Onu da qeyd edək ki, Rusiya ABŞ-ı fiziki cəhətdən məhv edə biləcək yeganə ölkədir.
Nahid SALAYEV
