Məlumat verildiyi kimi, bu günlərdə Rusiya prezidenti Vladimir Putin azərbaycanlı jurnalist İradə Zeynalovanın NTV telekanalında efirə gedən "Həftənin yekunları" verilişinin qonağı olarkən birqütblü dünya barədə maraqlı açıqlamalar verib.
Burada Rusiya prezidenti qeyd edib ki, birqütblü dünya yaratmaq cəhdləri uğursuzluğa düçar olub. İndi eyni mövqe Qərb mediasında da vaxtaşırı qabardılır və birqütblü dünyanın iflasından, Rusiyanın təkcə postsovet məkanında yox, Avropada da təsir dairəsinin sürətlə genişlənməsindən bəhs olunur. "The Telegraph" qəzeti yazır ki, İkinci Dünya Müharibəsindən sonra dünyada sülh və firavanlığı təmin edən "Pax Americana", yəni Amerika nizamı qloballaşma, Çinin yüksəlişi və Rusiya revanşizminin təsiri altında çətinliklərlə üzləşib. Bildirilir ki, Donald Trampın prezident seçilməsi, Britaniyada "Brexit" və Avropa boyunca yüksələn populizm, radikal qüvvələrin dayaqlarının möhkəmlənməsi Qərb dünyasının başı üzərinə yeni qeyri-müəyyənlik gətirib. Bu fonda diqqət ilk olaraq ona yönəldilir ki, Moldovada keçirilən prezident seçkilərinin ikinci tutunda rusiyapərəst namizəd İqor Dodon qalib gəlib. Qeyd olunur ki, Moldovada rusiyapərəst sosialistlərin liderinin seçkiləri udması elektoratın qərbmeylli siyasətçilərdən və onları əhatə edən korrupsiya qalmaqallarından bezməsi ilə bağlıdır. İqor Dodon ölkəni Avropa İttifaqına deyil, "Putin ittifaqına", yəni Avrasiya İttifaqına daxil etməyə hazırlaşır. Bolqarıstanda da rusiyapərəst namizəd, sosialist Rumen Radev qalib gəlib. Vaşinqtondakı strateji və beynəlxalq araşdırmalar Mərkəzinin və Sofiyadakı demokratiyanın tədrisi Mərkəzinin hesabatına görə, NATO üzvü olan Bolqarıstanda Moskvanın iqtisadi iştirakı və nüfuzu o qədər güclüdür ki, ölkədə dövlətin Rusiyanın nəzarətinə keçməsi risqi var. Amma proses bununla yekunlaşmır.
Məlumdur ki, İtaliyanın baş naziri Matteo Renzi konstitusional referendumdan sonra istefa verib. Onun Avropa İttifaqına yönələn siyasətinin rədd edilməsi Britaniyada atılan eyni addımdan sonra baş verib. Avstriyada eyni zamanda solçuluğa meylli prezident seçilib. Amerikalı təhlilçi Peter Eltsov isə diqqəti ona yönəldir ki, Vladimir Putinin yaxın müttəfiqi olan Rusiyanın Pravoslav Kilsəsinin patriarxı ötən bazar günü Parisin Eyfel qülləsi yaxınlığındakı kilsənin açılışında iştirak edib. Tənqidçilər bunu Putinin Avropaya nüfuzunun rəmzi kimi qiymətləndirib. Peter Eltsov qeyd edir ki, bu şəraitdə milliyyətçi namizədin Fransanın növbəti prezidenti seçilməsi ilə Rusiya Fransada nüfuzunu artıra bilər: "Rusiya banklarının Fransanın sağçı Milli Cəbhəsinin lideri Marin El Penə 27 milyon avro məbləğində kredit verməsi artıq sirr deyil. Fransada bir neçə ay sonra prezident seçkiəri keçirilməlidir. Bir çox təhlilçi onun qalib gələcəyini proqnozlaşdırır. Le Pen qalib gəlsə, mən düşünürəm ki, bu, Avropa İttifaqının sonu olacaq".
Le Pen isə deyib ki, Vladimir Putin və ABŞ-ın növbəti prezidenti Donald Trampla liderlik triosu təşkil etmək istəyir. O bunu dünyada sülhün təminatına zəmin adlandırıb.
Eltsov hesab edir ki, Trampın seçkilərdəki qələbəsi Avropada şok dalğası yaradıb. Bu isə, öz növbəsində, millətçi qrupların möhkəmlənməsinə yol açmaqla yanaşı, sosialist hərəkatına təkan verib: "Rusiya, Kremlin Avropa İttifaqına skeptik münasibət bəsləyən və Rusiyaya qarşı sanksiyaların ləğvi tərəfdarı olan sağ və ya solçu siyasətçilərə dəstək verdiyi hiss olunur. Moskva, Avropa siyasətçilərini maliyyələdirməkdən əlavə, regionda nüfuzunu dərinləşdirmək təbliğatına güclü yatırım edir. Onlar Yunanıstan, İtaliya, İspaniya və müəyyən səviyyədə Bolqarıstan kimi Rusiya təbliğatına həssas ölkələrdə əllərindən gələn hər şeyi sınayacaqlar. Əlbəttə, Şimali Avropa ölkələri bura daxil deyil". Eltsovin fikrincə, Moskva NATO-nu gözdən salmaq, bəzi üzvlərin alyansı tərk etməsi və ya üzvlük iddialarından imtina etməsi üçün maddi və ideoloji nüfuzundan istifadə edəcək. Məhz bu şəraitdə ekspert ABŞ-ın Avropadakı müttəfiqlərinə dəstəyini artırmasının vacibliyini qeyd edib: "ABŞ Şərqi Avropadakı müttəfiqlərinə xəyanət etməməlidir. Mən əsasən Rusiyadan ehtiyat edən və əhəmiyyətli dərəcədə rus əhalisinə malik olan Baltik ölkələrini nəzərdə tuturam". Analitik hesab edir ki, Tramp administrasiyası dövründə Amerikanın Rusiya ilə əlaqələri normallaşsa belə, bu, 30 il əvvəl Reyqan-Qorbaçov erasında müşahidə edilən yaxınlaşma olmayacaq. Hələlik isə Rusiya Avropada mövqelərini gücləndirməkdə, burada təsir dairəsini genişləndirməkdə davam edir. Bu da birqütblü dünyanın sonunu daha sürətlə yaxınlaşdırır. MDB-yə üzv keçmiş sovet respublikalarının çoxdan Rusiyanın orbitinə daxil olduğu nəzərə alınarsa, baş verən son proseslər Qərbin sözün əsl mənasında çökməsinə səbəb olacaq.
Nahid SALAYEV
