ABŞ-da məlum hakimiyyət dəyişikliyi, Bolqarıstan və Moldovada hakimiyyətə Rusiyameyli qüvvələrin gəlişi, Avropa İttifaqının dağılmağa başlaması, Fransada Moskva ilə münasibətlərin yaxşılaşmasının tərəfdarı olan qüvvələrin populyarlığı dünya geosiyasətində də yeni mənzərə yaratmağa başlayır.
Hadisələrin inkişaf axarı göstərir ki, bu gedişlə Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiyaları tezliklə aradan qalxacaq, eyni zamanda Rusiyanın Yaxın Şərqdə hegemon qüvvəyə çevrilməsi qaçılmaz olacaq. Buna paralel olaraq Krımla bağlı Rusiyaya hansısa müqavimət olmayacaq. Əslində, bu reallıq indiki Ukrayna hakimiyyəti tərəfindən də qəbul olunmaqdadır. Bu fonda Kiyevdə başa düşürlər ki, Krımı və digər separatçı regionları geri qaytarmaq çətin olacaq. Bu fonda bölgədə mövqe sahibi olduğunu göstərmək üçün Kiyev Rusiya tərəfindən ilhaq edilmiş Krım yarımadasına yaxın ərazilərdə raket təlimlərinin startını elan edib. Ukrayna Hərbi Hava Qüvvələrinin "Cənub" hava komandanlığının mətbuat mərkəzinin rəhbəri Vladimir Krıjanovski bildirib ki, artıq raket təlimləri başlanıb və hər şey plan üzrə gedir. O əlavə edib ki, hər şey beynəlxalq qanunvericiliyin normalarına əsasən gedir. Xatırladaq ki, Ukrayna hələ bir neçə gün əvvəl Krım yarımadası rayonunda raket atışları təlimlərinin keçiriləcəyi barədə Rusiya tərəfini xəbərdar edib. Ukrayna tərəfi bildirib ki, təlimlər beynəlxalq normalara uyğun keçiriləcək və Rusiyanın suveren hava məkanına müdaxilə baş verməyəcək. Lakin məsələ burasındadır ki, Ukrayna Krımı öz ərazisi hesab edir və bu, beynəlxalq normalara görə də belədir. Bu fonda Krımın hava məkanına müdaxilə istisna olunmur. Bu səbəbdən də Krımda Rusiyanın Hava Hücumundan Müdafiə qoşunları gücləndirilmiş iş rejiminə keçirilib. SİTA agentliyinə regionun güc strukturlarındakı mənbə bildirib ki, hava qüvvələrinin gücləndirilmiş iş rejiminə keçirilməsi haqqında qərar Kiyevin bəyanatlarına cavabdır: "Ukrayna tərəfindən raket atışlarının həyata keçirilməsi xüsusi piar-gedişdir. Kiyevin bu addımı hər halda real və potensial təhlükə kimi qəbul edilir. Buna görə də Krımda Rusiya Hava Hücumundan Müdafiə gücləri gücləndirilmiş iş rejiminə keçib". Bundan əlavə, Qara dəniz donanmasının gəmiləri yarımadanın Qərb sahili yaxınlığında mövqe tutub. Ümumiyyətlə, Rusiya Kiyevin niyyətini təxribat hesab edib. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın sözlərinə görə, bu təxribat Ukrayna və Rusiya arasında münaqişənin genişlənməsinə hesablanıb. Nazirliyin rəsmisi qeyd edib ki, Kiyev ölkədə ağırlaşan siyasi, iqtisadi və sosial böhrandan diqqəti yayındırmaq üçün vəziyyəti gərginləşdirmək istəyir.
Rusiya Müdafiə Nazirliyinin Ukraynanın Rusiyadakı səfirliyinin hərbi attaşesinə göndərdiyi məktubda isə bildirilir ki, Ukrayna Krımla sərhəddə raket atışları həyata keçirsə, Rusiya Ukrayna ərazisinə raket zərbələri endirə bilər. Bildirilir ki, raketlər Krım ərazisində aşkarlanarsa, onlar Rusiya hava hücumundan müdafiə gücləri tərəfindən məhv ediləcək. Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov da Kiyevə nota göndərildiyini təsdiqləyib. O bildirib ki, Rusiya üçün təhlükə yaranacağı halda, raketlər vurulacaq. Bundan əlavə, belə hal baş verərsə, Rusiya Ukraynaya yeni açıq hərbi müdaxiləyə də başlaya bilər. Qərbin isə bu vəziyyətdə Ukraynanın yalnız buraxacağı şəksizdir. Çünki Qərbdə Ukraynaya görə Rusiya ilə qarşıdurmaya getmək istəyənlərin sayı azalır. Bu sıraya ABŞ və Fransa kimi aparıcı Qərb ölkələri də daxildir.
Rusiya prezidenti Vladimir Putin də ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Donald Trampla telefon söhbətindən sonra əlaqələrin yaxşılacağına ümid edir: "Donald Trampla belə nəticəyə gəldik ki, Rusiya-ABŞ münasibətlərinin indiki qeyri-qənaətbəxş durumunu düzəltmək lazımdır. Dediyim kimi, Rusiya bu yolda üzərinə düşəni etməyə hazırdır". Putin qeyd edib ki, ABŞ-Rusiya münasibətləri Moskvanın günahı ucbatından korlanmayıb: "Tezliklə Ağ Evə yeni prezident gələcək. İnanmaq istərdik ki, münasibətlərimizi düzəltmək şansı yaranacaq. Bu münasibətlər təkcə iki ölkə xalqı üçün deyil, həm də beynəlxalq sabitlik və təhlükəsizliyin təminatı baxımından önəmlidir".
Fransanın mərkəz sağ Respublikaçılar Partiyasının namizədi Fransua Fiyon isə ölkədə keçirilən praymerizin ikinci turunun nəticəsinə görə qalib gəlib. İndi məhz o, prezident seçkisi kampaniyasının favoriti hesab edilir. Analitiklərin əksəriyyəti bu fikirdə həmrəydir ki, o, finalda "Milli Cəbhə" Partiyasının lideri Marine Le Penlə qarşılaşacaq və ona qalib gələcək. Bu, Moskva üçün yaxşı xəbərdir. Çünki Fiyon Rusiya ilə yaxşı münasibətləri olan siyasətçi kimi tanınır. O hesab edir ki, Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmaq lazımdır. Fiyon dəfələrlə bildirib ki, Rusiyasız beynəlxalq terrorizmlə mübarizə aparmaq mümkün deyil və Moskva ilə bərabərhüquqlu dialoq qurmaq lazımdır. Keçən həftə isə Fiyon "Le Monde" qəzetində dərc etdiyi məqaləsində açıq ifadə edib ki, Avropanın anti-Rusiya sanksiyaları saxlaması məqsədəuyğun deyil. O, dəfələrlə vurğulayıb ki, Ukraynanın bütün problemlərini Rusiyanın üzərinə atmaq olmaz. Fiyon Fransada tək siyasətçidir ki, Krımda 2014-cü ildə keçirilən referendumdan danışarkən Kosovo presedentini yada salır. Onun bu mövqeyi isə ABŞ-ın yeni seçilən prezidenti Donald Trampın mövqeyinə qismən yaxındır. Bütün bunlar isə gələn ildən dünya geosiyasətində mühüm dəyişikliklərin olacağına ciddi işarədir.
Tahir TAĞIYEV
