ABŞ-da məlum hakimiyyət dəyişikliyindən sonra Qərb ölkələri, əsasən Avropanın bundan sonra Rusiya ilə münasibətlərinin necə olacağı xüsusi maraq doğurur. Hazırda Qərb KİV-lərində belə bir mövqe hakimdir ki, Rusiya ABŞ-la münasibətlərini Donald Trampın sayəsində yaxşılaşdırsa, Şərqi Avropada da təcavüzkar siyasətə başlaya bilər.
İlk növbədə ona görə ki, indiyə qədər Rusiyanın qarşısında əsas sipər sayılan NATO-nun özünün gələcək taleyi sual altına düşüb. Hazırda Avropanın lider dövlətləri yaranmış durumu nəzərə alaraq, ilk növbədə Baltikyanı ərazilərdə hərbi mövqelərini gücləndirməyə başlayıblar. Bu fonda Fransanın müdafiə naziri Jan-İv Le Drian Estoniyanın müdafiə naziri Hannes Hansoya bildirib ki, Fransa tərəfi Estoniyaya 300 hərbçi, 5 "Lecrerc" markalı tank və 13 BMP göndərəcək. Bildirilir ki, fransız hərbi birləşmələri Böyük Britaniya komandanlığı altında xidmət edəcəklər. Almaniya və Böyük Britaniya da bura əlavə hərbi qüvvələr göndərir. Amma bunlar Rusiyanı dayandırmaq üçün kifayət etmir. Görünür bu səbəbdəndir ki, ABŞ-ın "Foreign Policy" nəşrinin yazdığına görə, Üçüncü Dünya Müharibəsi Latviyadan başlana bilər.
Nəşr yazır ki, hazırda Rusiya üçün "soyuq müharibə"dən sonra ən əlverişli şərait yaranıb: "Amerikada prezident dəyişdi, Avropa Birliyi çalxalanır. Putinin növbəti addımı daha təhlükəlidir. Ehtimal ki, o, Baltikyanı ölkəyə hücuma keçəcək. Bu ölkələr isə NATO üzvüdür. Yox, Putin Rusiya əsgərlərini bölgəyə göndərməyəcək. O, Rusiyaya bağlı olan yerli vasitələrdən istifadə edərək hərbi təxribat törədəcək. Ehtimal ki, latviyalılar və estoniyalılar ruspərəstlərə etiraz edərək "beynəlxalq müdafiə" xahişi ilə Qərbə müraciət edəcəklər. Belə olanda "Baltikyanının azad olunmuş rus xalq cəbhəsi" ortaya çıxacaq. NATO-nun sammiti toplaşacaq və Şimal Alyansının nizamnaməsinin 5-ci maddəsinin tətbiqi tələb olunacaq, almanlar və fransızlar qəzəblə etiraz edəcəklər və hər kəs Amerikaya üz tutacaq. ABŞ-ın seçəcəyi tərəf isə qalib olacaq".
Nəşr vurğulayır ki, NATO 5-ci maddəyə uyğun olaraq öz öhdəliyini yerinə yetirməsə, o zaman da ittifaqın mövcudluğu şübhə altına düşəcək: "Şərqi Avropanın bəzi ölkələri daha güclü olanın yanında yer tutmağa çalışacaq. Polşa silahlanacaq. Baş verənlər Putinin Avropada parçalanmış Qərb və qeyri-məhdud müdaxilə sahəsi arzusunun həyata keçməsinə imkan yaradacaq". Məqalədə bildirilir ki, NATO 5-ci maddəyə əməl edəcəksə, bu, faktiki olaraq, Rusiya və Qərb arasında böyük müharibənin başlanması deməkdir: "Ruslar Trampın Ağ Evə gəlməsinə qədər hücuma keçə bilər və müharibə, güman ki, Latviyadan başlanacaq".
Qeyd edək ki, aparılan araşdırmalara əsasən, Rusiya silahlı qüvvələri NATO ilə ehtimal olunan münaqişə halında Estoniya, Latviya və Litvanı əvvəl hesablandığı kimi 60 saata deyil, cəmi 36 saata tutacaq. Bir müddət əvvəl ABŞ-ın nüfuzlu "RAND Corporation" şirkətinin Pentaqonla birlikdə keçirdiyi yeni komanda-qərargah təlimlərində Rusiya ordusunun Baltik ölkələrinə qəfil hücumu modelləşdirilib və NATO-nun bu hücuma qarşı cavab tədbirləri sınaqdan keçirilib. RAND bildirir ki, ABŞ hərbçiləri Rusiyanın hücumunu və Baltik ölkələrini "Krım ssenarisi" ilə işğal etməsini imitasiya edən bir sıra təlimlər keçirib. Nəticə isə NATO üçün "əsl fəlakət" olub. Belə ki, Riqa, Tallin və Vilnüsün Rusiya qoşunları tərəfindən tutulmasına cəmi 36 saat vaxt lazım gəlib. Şirkətin ekspertlərinə görə, NATO-nun Baltik regionundakı qüvvələri o qədər azdır ki, onlar Rusiyanın qarşısını almağa qadir deyil, əksinə, onu dağıdıcı müharibəyə başlamağa qızışdırır. Araşdırmaçılar hesab edir ki, Moskvanın Baltik ölkələrinə hücum niyyəti tamamilə ciddidir.
Analitiklərə görə, NATO qüvvələri Rusiya ordusunun Baltik paytaxtlarına hücumunu dayandırmaq üçün köməyə yetişə bilməyəcək. Çünki əlavə NATO qüvvələri köməyə gələnə qədər ruslar bu şəhərləri tutacaq. Hələlik isə Almaniya, Kanada və digər NATO ölkələri Baltik regionunda, digər Şərqi Avropa ölkələrində tankların dəstəyi ilə batalyonlar yerləşdirməyə hazırlaşır. Böyük Britaniya isə öz qırıcılarını Rumıniyaya göndərir. NATO şərq sərhədlərində cəmi 4 min hərbçi yerləşdirməyə qərar verib. Lakin Rusiyanın Qərb hərbi dairəsində 330 minlik qoşun cəmləşdirilib və qüvvələr nisbəti qeyri-bərabərdir. Təkcə Kalininqrad vilayətində Rusiyanın on minlərlə canlı qüvvəsi, minlərlə döyüş texnikası və "İsgəndər-M" operativ-taktiki raketləri var. Digər tərəfdən NATO-nun özünün də taleyi sual altındadır. Elə bu günlərdə NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberq Donald Trampa məktubla müraciət edərək, onun hakimiyyəti dövründə NATO-nun dağılmaq risqi ilə üzləşəcəyi haqda xəbərdarlıq edib. Stoltenberq bildirir ki, Donald Trampın seçilməsi nəticəsində ABŞ-ın NATO-dan çıxması, yaxud alyansın zəifləməsi və dağılması risqi yaranıb: "Biz bütöv nəsillər ərzində təhlükəsizliyimiz üçün ən aydın çağırışlar qarşısında qalmışıq. İndi ABŞ-la Avropa arasında tərəfdaşlığı sınağa çəkmək zamanı deyil". Baş katib ABŞ-ın ilk dəfə 2001-ci il 11 sentyabr hücumlarından sonra NATO-nun kollektiv müdafiəni nəzərdə tutan 5-ci maddəsindən istifadə etdiyini də xatırladaraq qeyd edib ki, bu dəstək simvolik xarakter daşımayıb. NATO Əfqanıstandakı əməliyyatlara on minlərlə əsgər göndərib. Bununla belə, NATO baş katibi təsdiq edir ki, Avropa ölkələri hərbi xərcləri artırmalı və ABŞ-ın üzərinə düşən yükü azaltmalıdır. Hazırda alyansın müdafiə xərclərinin 70 faizi ABŞ-ın üzərinə düşür.
Xatırladaq ki, Tramp seçki kampaniyası zamanı ABŞ-ın NATO üzrə müttəfiqlərinin hərbi xərclərini artırmayaraq bütün yükü Amerikanın üzərinə qoyduqlarını deyib:"Ya onlar ABŞ-ın Avropanın təhlükəsizliyini təmin etməsinə görə pul ödəməli, o cümlədən bundan əvvəlki dövr üçün ödəmələri həyata keçirməli, ya da rədd olmalıdır. NATO buna görə dağılacaqsa, qoy dağılsın". NATO-da belə ziddiyyətli vəziyyət isə daha çox Rusiyanın maraqlarına cavab verir.
Nahid SALAYEV
