Zaur Məmmədov: "Moldova və Bolqarıstandakı seçkilər Şərqi Avropa ölkələrinin Qərbə tam olaraq inteqrasiya oluna bilməməsini ortaya qoymuş oldu"
Moldova və Bolqarıstanda keçirilən prezident seçkiləri dünya üçün bir sıra məqamlarla yadda qaldı. Ən maraqlısı odur ki, hər iki ölkədəki seçki marafonuna Rusiya və Qərb də qoşulmuşdu, müvafiq olaraq iki namizəddən birinə açıq şəkildə dəstək verdilər.
Bu kontekstdə son nəticədə Qərbin Rusiyaya uduzduğunu desək, daha doğru olur. Belə ki, seçkilərin nəticələrinə əsasən, hər iki ölkədə qərbmeylli deyil, rusiyameylli namizədlər hakimiyyətə gəldi.
Moldovada seçkilərin ikinci turunda rusiyameylli Moldova Respublikasının Sosialist Partiyasının (MRSP) lideri İqor Dodon qalib gəlib. O, səslərin 55 faizini qazanıb. Dodonun rəqibi - avropayönlü müxalifətdən olan yeganə namizəd - Fəaliyyət və Həmrəylik Partiyasının rəhbəri Mayya Sandu seçicilərin 45,5 faizinin dəstəyini qazanıb.
Bolqarıstanda isə rusiyameylli general Radevin qalib gəlib. Əksər ekspertlər də Moldova və Bolqarıstandakı seçkilərin nəticələrini Qərbin məğlubiyyəti kimi qiymətləndirir. Bundan sonra hər iki ölkənin yeni başçısının rusiyameylli siyasət yürüdəcəyinə artıq kimsədə şübhə qalmayıb. Çünki zaman-zaman digər ölkələrdə bu tipli hadisələrin şahidi olmuşuq, sonradan həmin dövlətlərdə şimal qonşumuzun mövqelərinin nə qədər gücləndiyini də görmüşük.
Bütün bunların fonunda Qərbin postsovet və postsosialist ölkələrində reytinqini itirməsi nə ilə bağlıdır?
Sözügedən məsələni dəyərləndirən politoloq Zaur Məmmədov buna bir neçə prizmadan yanaşır: "Moldovada və Bolqarıstanda prezident seçkilərinin nəticəsi kimi hakimiyyətə rusmeylli qüvvələrin gəlməsini rəsmi Moskvanın qələbəsindən başqa, Avropanın iqtisadi və ideoloji siyasətinin iflasa uğraması kimi də başa düşmək olar. Hər iki ölkədə xalqın əksər hissəsinin bir neçə il öncə qərbmeylli mövqe sərgiləməsinə baxmayaraq, xalqın gözlədiklərini ala bilməməsi onları Rusiyaya yaxınlaşmağa vadar etdi. Siyasi elmdə buna deprivasiya deyilir. Deprivasiya subyektin əldə etməyə səy göstərdiyi, ümid bəslədiyi vəziyyətlə reallıq arasındakı ziddiyyətdən irəli gələn narazılıq əhvalıdır. Deprivasiyanın nəticəsi olaraq isə hər iki ölkədə xalq mövcud rejimlərə deyil, alternativlik təqdim edən rusmeylli qüvvələrə səs verdi. Keçən həftəsonu Bolqarıstan və Moldovada baş tutmuş prezident seçkiləri göstərir ki, yeni parlament seçkiləri olacağı təqdirdə xalqın etimadını məhz prezident seçkilərində qalib gələn partiyalar qazanacaq. Bolqarıstanda da rusmeylli general Radevin qalib gəlməsi bu ölkənin də Qərblə siyasətinə ciddi təsir edəcək. Bolqarıstanın baş naziri Boyko Borisovun seçkilərdən sonra istefa verməsi də Rusiyanın lehinə olan hadisələrdəndir.
Qeyd etmək yerinə düşər ki, Bolqarıstan Rusiya üçün mühüm ölkələrdəndir. Vacib geosiyasi mövqedə yerləşən Bolqarıstan Rusiyanın "Cənub axını" və digər layihələrində mühüm rol oynaya bilər. "Türk axını"nın reallaşması təqdirində də Bolqarıstan dəhliz rolunu oynayacaq. Digər tərəfdən, iqtisadi və sosial problemlər yaşayan Bolqarıstan üçün Rusiya kimi dövlətlə münasibətləri normallaşdırmaq mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bundan əvvəlki hakimiyyət qərbpərəst mövqeyi ilə seçilirdi. Beləliklə, Moldova və Bolqarıstandakı seçkilər Şərqi Avropa ölkələrinin Qərbə tam olaraq inteqrasiya oluna bilməməsini ortaya qoymuş oldu".
Vidadi ORDAHALLI
