Ba­kı­da 7 ra­yo­nu­mu­zun azad edil­mə­si er­mə­ni ic­ti­mai xa­dim­lə­ri­nin iş­ti­ra­kı ilə mü­za­ki­rə olun­du - FOTO

Ba­kı­da "Er­mə­nis­tan, Azər­bay­can, Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si: əsas ma­neə­lər və ni­zam­la­ma pers­pek­tiv­lə­ri: Er­mə­nis­tan və Azər­bay­can­dan ba­xış" möv­zu­sun­da bey­nəl­xalq kon­frans ke­çi­ri­lib. APA-nın mə­lu­ma­tı­na gö­rə, Mil­li QHT Fo­ru­mu­nun pre­zi­den­ti Ra­uf Zey­ni de­yib ki, əsas qey­ri-hö­ku­mət qu­rum­la­rı, mə­də­niy­yət, ədə­biy­yat xa­dim­lə­ri sülh da­nı­şıq­la­rı­nın apa­rıl­ma­sı­na töh­fə ver­mə­li­dir.

O bil­di­rib ki, bu­nun­la əla­qə­dar bey­nəl­xalq kon­fran­sa ya­zı­çı-pub­li­sist, ic­ti­mai xa­dim Va­he Avet­yan və Er­mə­nis­tan "Mil­li Azad­lıq Hə­rə­ka­tı" təş­ki­la­tı­nın rəh­bə­ri Va­an Mar­ti­ros­yan da də­vət edi­lib.

Da­ha son­ra bey­nəl­xalq kon­frans çər­çi­və­sin­də "Yed­di ra­yo­nun iş­ğal­dan azad edil­mə­si Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si­nin həll edil­mə­sin­də əl­ve­riş­li zə­min ki­mi" möv­zu­sun­da pa­nel baş­la­yıb. Pa­ne­lin mo­de­ra­to­ru, Qaf­qaz Ta­rix Mər­kə­zi­nin di­rek­to­ru Riz­van Hü­sey­nov qeyd edib ki, Er­mə­nis­tan­da ha­zır­kı ha­di­sə­lər bu öl­kə­də si­ya­sə­tin sa­bit ol­ma­dı­ğı­nı gös­tə­rir: "Ona gö­rə də və­tən­daş cə­miy­yə­ti­nin bu gö­rü­şü mü­za­ki­rə­lə­rə bö­yük töh­fə ve­rə­cək".

Va­he Avet­yan çı­xı­şın­da bir həf­tə­dir Azər­bay­can­da ol­du­ğu­nu söy­lə­yib: "Qo­naq­pər­vər­li­yi­ni­zə gö­rə tə­şək­kür edi­rəm. Mən bu­ra həm ya­zı­sı, həm də və­tən­daş ki­mi gəl­mi­şəm. Bir ne­çə məc­bu­ri köç­kün­lə gö­rüş­mü­şəm, Xo­ca­lı abi­də­si­ni zi­ya­rət et­mi­şəm. Xo­ca­lı abi­də­si­nin qar­şı­sın­da, gü­nah­sız in­san­la­rın qar­şı­sın­da baş əy­mi­şəm. Bu fo­ru­mun nə­ti­cə­sin­də si­ya­sət­çi­lər, QHT rəh­bər­lə­ri, fə­al­lar bir qə­ra­ra gə­lə bi­lər. Mə­nim bu­ra­da uzun il­lər­dir dost­luq et­di­yim şəxs­lər var. Bu mə­sə­lə­ni biz həll edə bi­lə­rik, çün­ki in­di­ki gənc­lər­də qə­zəb var. İlk növ­bə­də mə­də­ni mü­na­si­bət­lər həll olun­ma­lı­dır. Bi­zə bey­nəl­xalq təş­ki­lat­lar la­zım de­yil, özü­müz öz prob­lem­lə­ri­mi­zi həll edə bi­lə­rik. Sülh niy­yə­tin­də olan ya­zı­çı­lar, QHT-lər ara­sın­da mü­na­si­bət­lər müt­ləq qu­rul­ma­lı­dır. Bu mə­nim so­nun­cu sə­fə­rim ol­ma­ya­caq. Mən Xo­ca­lı­dan olan in­san­lar­la gö­rüş­düm və çox tə­sir­lən­dim. Sül­hün əl­də olun­ma­sı üçün qar­şı­lıq­lı sə­fər­lə­rin tez-tez hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si­nə eh­ti­yac var".

Azad­lıq­dan Məh­ru­met­mə Yer­lə­ri­nin Mo­ni­to­rin­qi İc­ti­mai Bir­li­yi­nin səd­ri Ka­mil Sə­li­mov Azər­bay­ca­nın əda­lət­siz­li­yə mə­ruz qal­dı­ğı­nı, tor­paq­la­rı­nın iş­ğal olun­du­ğu­nu xa­tır­la­dıb: "Qaf­qaz­da prob­lem­lər həll edil­mə­yən­də bir ağ­saq­qal ça­ğı­rı­lır. İn­di­ki hal­da ağ­saq­qal BMT Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı­dır. BMT Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı­nın iş­ğal olun­muş tor­paq­la­rın azad edil­mə­si ba­rə­də qət­na­mə­lə­ri­nə ria­yət edil­mə­li­dir. Azər­bay­can da­xi­lin­də Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğa ən yük­sək mux­ta­riy­yət sta­tu­su­nun ve­ril­mə­si müm­kün­dür".

Dağ­lıq Qa­ra­bağ ət­ra­fın­da­kı 7 ra­yo­nun ilk mər­hə­lə­də azad edil­mə­si­ni zə­ru­ri sa­yan K.Sə­li­mo­vun fik­rin­cə, sül­hün əl­də edil­mə­sin­də və­tən­daş cə­miy­yə­ti­nin ro­lu çox mü­hüm­dür.

Mo­de­ra­tor R.Hü­sey­nov Azər­bay­ca­nın mü­na­qi­şə­nin həl­lin­də ma­raq­lı ol­du­ğu­nu vur­ğu­la­yıb: "25 il­dir ki, ATƏT-in Minsk Qru­pu­nun həm­sədr­lə­ri or­taq bir möv­qe­yə gəl­mə­yib­lər".

Bu­nun­la da bi­rin­ci pa­nel ba­şa ça­tıb. 

1915-ci il ha­di­sə­lə­ri na­mi­nə Tür­ki­yə ar­xiv­lə­ri açır, Ru­si­ya aç­mır...

"1915-ci il­də er­mə­ni­lə­rin ge­no­si­də mə­ruz qal­ma­sı ilə bağ­lı zid­diy­yət­li mə­qam­lar var". Bu­nu isə "Er­mə­nis­tan, Azər­bay­can, Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si: əsas ma­neə­lər və ni­zam­la­ma pers­pek­tiv­lə­ri: Er­mə­nis­tan və Azər­bay­can­dan ba­xış" möv­zu­sun­da Ba­kı­da bey­nəl­xalq kon­frans çər­çi­və­sin­də ke­çi­ri­lən "Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü çər­çi­və­sin­də "Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğın ye­kun hü­qu­qi sta­tu­su­nun mü­əy­yən­ləş­di­ril­mə­si" möv­zu­sun­da pa­nel­də Er­mə­nis­tan "Mil­li Azad­lıq Hə­rə­ka­tı" təş­ki­la­tı­nın rəh­bə­ri Va­an Mar­ti­ros­yan er­mə­ni­lə­rin 1915-ci il­də soy­qı­rı­ma mə­ruz qa­lıb-qal­ma­ma­sı ilə bağ­lı sua­lı ca­vab­lan­dı­rar­kən de­yib.

V.Mar­ti­ros­yan bil­di­rib ki, Tür­ki­yə pre­zi­den­ti Rə­cəb Tay­yib Ər­do­ğan mə­sə­lə­nin ob­yek­tiv araş­dı­rıl­ma­sı üçün ar­xiv­lə­rin açıl­ma­sı­nı tək­lif edib: "Ru­si­ya in­di­yə ki­mi ar­xiv­lə­ri aç­maq­dan im­ti­na edir. Ər­do­ğan ar­xiv­lə­rin açıl­ma­sı­nı is­tə­yir, Ru­si­ya bu­nu is­tə­mir. Hə­lə də bu mə­sə­lə tam açıq­lı­ğa qo­vuş­ma­yıb. Mil­yon­lar­la və­sa­it xərc­lə­yib bu­nu ge­no­sid ki­mi təq­dim edə bi­lər­si­niz, an­caq bu, mə­sə­lə­nin həll yo­lu de­yil".

Er­mə­ni pub­li­sist, ya­zı­çı və ic­ti­mai xa­dim Va­he Avet­yan isə bil­di­rib ki, bu, Azər­bay­can və Er­mə­nis­tan ara­sın­da mə­sə­lə de­yil: "Os­man­lı im­pe­ri­ya­sın­da baş ver­miş han­sı­sa ha­di­sə­dən söh­bət ge­dir­sə, er­mə­ni­lər və azər­bay­can­lı­lar bu­nun on­la­ra aid mə­sə­lə ol­ma­dı­ğı­nı bil­dir­mə­li­dir­lər".

"Ap­rel dö­yüş­lə­rin­də Qa­ra­bağ­da ölən­lə­rin 90 fai­zi Er­mə­nis­tan­da­kı ka­sıb ai­lə­lə­rin uşaq­la­rı idi"

Ba­kı­da "Er­mə­nis­tan, Azər­bay­can, Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si: əsas ma­neə­lər və ni­zam­lan­ma pers­pek­tiv­lə­ri: Er­mə­nis­tan və Azər­bay­can­dan ba­xış" möv­zu­sun­da təş­kil olun­muş bey­nəl­xalq kon­frans çər­çi­və­sin­də "Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü çər­çi­və­sin­də Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğın ye­kun hü­qu­qi sta­tu­su­nun mü­əy­yən­ləş­di­ril­mə­si" ad­lı pa­ne­lin mo­de­ra­to­ru po­li­to­loq Ra­sim Ağa­yev olub.

Er­mə­nis­tan "Mil­li Azad­lıq Hə­rə­ka­tı" təş­ki­la­tı­nın rəh­bə­ri Va­an Mar­ti­ros­yan çı­xı­şın­da de­yib ki, bu bey­nəl­xalq kon­frans­la Azər­bay­can sül­hə doğ­ru ad­dım atır: "Er­mə­nis­tan­da azər­bay­can­lı­la­ra qar­şı soy­qı­rım tö­rə­dən şəxs­lər ha­ki­miy­yə­tə gə­lib. On­lar əs­lin­də bu gün Er­mə­nis­tan­da da soy­qı­rım tö­rə­dir­lər. Er­mə­ni kil­sə­si Azər­bay­can­da çox­lu say­da er­mə­ni ya­şa­dı­ğı­nı bi­lir, mən on­la­rın bir ne­çə­si ilə gö­rüş­mü­şəm. Azər­bay­can­da er­mə­ni abi­də­lə­ri qo­ru­nur, Er­mə­nis­tan­da isə azər­bay­can­lı­la­ra məx­sus məs­cid­lər, abi­də­lər da­ğı­dı­lıb. İna­nı­ram ki, bu ki­mi təd­bir­lər çox ola­caq. Bü­tün mü­na­qi­şə­lər­də qur­ban­lar olur. Və­tən­daş cə­miy­yə­ti, jur­na­list­lər, ya­zı­çı­lar bu pro­se­sə cəlb olun­ma­lı­dır. Dün­ya­nın 10 öl­kə­sin­də er­mə­ni­lər­lə azər­bay­can­lı­la­rın bir­gə fəa­liy­yə­ti var. İnan­maq is­tə­yər­dik ki, ya­xın vaxt­lar­da xalq­la­rı­mız bi­zim fəa­liy­yə­ti­mi­zin nə­ti­cə­lə­ri­ni gö­rə­cək. Elə bir sa­də er­mə­ni ta­pa bil­məz­si­niz ki, 25 il­dir da­vam edən mü­na­qi­şə­dən məm­nun ol­sun. Yal­nız 500-600 er­mə­ni var ki, mü­na­qi­şə­nin da­vam et­mə­sin­də ma­raq­lı­dır, on­lar da soy­qı­rım tö­rət­miş in­san­lar­dır".

R.Ağa­yev bil­di­rib ki, Azər­bay­can öz əra­zi bü­töv­lü­yü çər­çi­və­sin­də Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğa ən yük­sək mux­ta­riy­yət sta­tu­su­nun ve­ril­mə­si tə­şəb­bü­sü ilə çı­xış edib: "Biz bu­ra­da iş­ti­rak edən er­mə­ni­lə­rin fərq­li fi­kir­lə­ri­ni eşi­di­rik və bu bir irə­li­lə­yiş­dir".

İc­ti­ma­iy­yət­lə Əla­qə­lə­rin İn­ki­şa­fı­na Dəs­tək İc­ti­mai Bir­li­yi­nin səd­ri Şə­la­lə Hə­sə­no­va nə­zə­rə çat­dı­rıb ki, hə­yat yol­da­şı İrə­van­da ana­dan olub, ora­da təh­sil alıb: "Hə­yat yol­da­şım de­yir ki, mü­na­qi­şə­nin həll olun­ma­sı­nı, mə­nə İrə­van­da bö­yü­dü­yü evi, oxu­du­ğu mək­tə­bi, va­li­deyn­lə­ri­nin iş­lə­di­yi xəs­tə­xa­na­nı gös­tər­mək is­tə­yir. La­kin mü­na­qi­şə həll olun­ma­yıb və min­lər­lə in­sa­nın ar­zu­su hə­ya­ta keç­mə­yib. Bi­zim bu ar­zu­la­rı­mız ar­tıq ye­ri­nə yet­mə­li­dir. Mü­na­qi­şə­nin həl­li ilə bağ­lı pre­zi­dent­lər ara­sın­da da­nı­şıq­lar apa­rıl­sa da, Er­mə­nis­tan­da­kı re­ji­min ma­hiy­yə­ti ilə əla­qə­dar mü­na­qi­şə həll olun­ma­yıb. İna­nı­ram ki, er­mə­ni cə­miy­yə­ti bu cür er­mə­ni fə­al­la­rı sa­yə­sin­də Azər­bay­can re­al­lıq­la­rı ba­rə­də mə­lu­mat­lar əl­də edə­cək".

Mo­de­ra­tor R. Ağa­yev xa­tır­la­dıb ki, so­vet döv­rün­də Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da azər­bay­can­lı­lar­la er­mə­ni­lər sülh şə­rai­tin­də ya­şa­yıb: "Azər­bay­can in­di də xalq­la­rın sülh şə­rai­tin­də ya­şa­ma­sı üçün va­ri­ant­lar tək­lif edir".

Er­mə­ni cə­miy­yə­ti­nin nə də­rə­cə­də kom­pro­mi­sə ha­zır ol­ma­sı ba­rə­də sua­lı ca­vab­lan­dı­ran V. Mar­ti­ros­ya­nın söz­lə­ri­nə gö­rə, son il­lər so­si­al şə­bə­kə­lər­də, təd­bir­lər­də bə­zi er­mə­ni­lər de­yir­lər ki, Qa­ra­bağ bi­zə kə­dər və fə­la­kət­dən baş­qa heç nə ver­mə­yib: "Əv­vəl­lər Er­mə­nis­tan­da me­dia hö­ku­mə­tin ma­raq­la­rı­nı mü­da­fiə edir­di. An­caq son il­lər müs­bət qı­ğıl­cım­lar var. Biz bu qı­ğıl­cı­mın üzə­ri­nə neft tök­mə­li­yik ki, alov­lan­sın".

Ya­zı­çı-pub­li­sist, ic­ti­mai xa­dim Va­he Avet­yan gə­lə­cək­də kom­pro­mis tə­rəf­dar­la­rı­nın ar­ta­ca­ğı­na inan­dı­ğı­nı söy­lə­yib.

Or­ta Asi­ya və Gü­ney Qaf­qaz Söz Azad­lı­ğı Şə­bə­kə­si­nin (CAS­FEN) səd­ri Azər Həs­rət ar­tıq sa­də er­mə­ni­lə­rin kom­pro­mi­sə tə­rəf­dar ol­ma­sı­nın an­la­şıl­dı­ğı­nı vur­ğu­la­yıb: "Azər­bay­can­lı­lar heç vaxt sa­də er­mə­ni­lə­rə düş­mən gö­zü ilə bax­ma­yıb. Dağ­lıq Qa­ra­bağ er­mə­ni­lə­ri Azər­bay­ca­nın tər­ki­bin­də qal­sa­lar öl­dü­rü­lə­cək­lə­ri ba­rə­də şa­yiə­lə­rə inan­ma­ma­lı­dır. Bu gün er­mə­ni fə­al­la­rı­nın Azər­bay­ca­na sə­fə­ri də bu­nun gös­tə­ri­ci­si­dir. Bu kon­frans­da er­mə­ni gənc­lə­ri­nə mü­ra­ci­ət et­mə­li­yik ki, biz sülh şə­rai­tin­də ya­şa­ma­lı­yıq".

Mil­li QHT Fo­ru­mu­nun pre­zi­den­ti Ra­uf Zey­ni de­yib ki, 2002-ci il­də Mil­li QHT Fo­ru­mu ya­ra­dı­lan za­man Er­mə­nis­tan­la sülh ar­zu­la­yan və bu is­ti­qa­mət­də ça­lı­şan er­mə­ni fə­al­lar, QHT-lər ta­pa bil­mə­yib­lər: "An­caq bu gün "Me­ri­di­an" qey­ri-hö­ku­mət təş­ki­la­tı­nın səd­ri, jur­na­list Su­zan­na Ça­qin­yan, ya­zı­çı-pub­li­sist və ic­ti­mai xa­dim Va­he Avet­yan, "Mil­li Azad­lıq Hə­rə­ka­tı" təş­ki­la­tı­nın rəh­bə­ri Va­an Mar­ti­ros­yan bu kon­frans­da iş­ti­rak edir. Er­mə­nis­tan­da olan bir sı­ra QHT-lər də təd­bir­də iş­ti­rak et­mək is­tə­yir­di­lər, tex­ni­ki sə­bəb­dən gə­lə bil­mə­di­lər və "Skype" va­si­tə­si­lə təd­bi­rə qa­tı­la­caq­lar. Er­mə­nis­tan zə­ma­nət ver­sə, İrə­van­da da be­lə kon­frans ke­çi­ri­lə bi­lər".

Mo­de­ra­tor R.Ağa­yev Ru­si­ya­da və di­gər öl­kə­lər­də də bu tip kon­frans­la­rın ke­çi­ri­lə bi­lə­cə­yi­ni söy­lə­yib: "Bir ne­çə il əv­vəl Tbi­li­si­də Azər­bay­can­dan qaç­qın düş­müş er­mə­ni­lə­rin də iş­ti­ra­kı ilə təd­bir ke­çi­ril­di. Biz kə­nar va­si­tə­çi ol­ma­dan dia­lo­qa, sül­hə ha­zır ol­ma­lı­yıq".

Azad­lıq­dan Məh­ru­met­mə Yer­lə­ri­nin  Mo­ni­to­rin­qi İc­ti­mai Bir­li­yin səd­ri Ka­mil Sə­li­mov türk düş­mən­çi­li­yi­nin mə­na­sız ol­du­ğu­nu söy­lə­yib: "Tür­ki­yə­də çox­lu say­da er­mə­ni ya­şa­yır. Hət­ta Er­mə­nis­tan və­tən­da­şı olan 40 min er­mə­ni Tür­ki­yə­də iş­lə­yir. Bu gün tor­paq­la­rı­mız iş­ğal olu­nub, Azər­bay­can əha­li­si 10 mil­yon nə­fər­dir. Tor­paq­la­rı­mı­zı iş­ğal edən Er­mə­nis­tan­da isə əha­li aza­lıb, art­ma­yıb. Di­gər tə­rəf­dən, hət­ta Serj Sar­kis­yan da Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da­kı oyun­caq re­ji­mi ta­nı­mır­sa, bu da tə­sa­düf de­yil".

Va­an Mar­ti­ros­yan qeyd edib ki, ağa­la­rı bir söz de­mə­dən Serj Sar­kis­yan Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da­kı oyun­caq re­ji­mi ta­nı­ya bil­məz: "Bey­nəl­xalq hü­quq nöq­te­yi-nə­zə­rin­dən bu müm­kün­süz­dür. Er­mə­nis­tan gənc­lə­ri bu gün Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da hər­bi xid­mət ke­çir. Ap­rel qar­şı­dur­ma­sın­da Qa­ra­bağ­da qur­ban ve­ri­lən­lə­rin 90 fai­zi Er­mə­nis­tan­da­kı ka­sıb ai­lə­lə­ri­nin uşaq­la­rı idi. Di­gər tə­rəf­dən, möv­cud re­jim er­mə­ni cə­miy­yə­ti­nə Tür­ki­yə­yə qar­şı nif­rət ru­hu aşı­la­ma­ğa ça­lı­şır. An­caq bu gün Tür­ki­yə ge­yim və ər­zaq­la Er­mə­nis­ta­nı tə­min edir. Er­mə­nis­tan iq­ti­sa­diy­ya­tı de­folt və­ziy­yə­tin­də­dir".

Ş.Hə­sə­no­va isə Azər­bay­can cə­miy­yə­tin­də kse­no­fo­bi­ya ol­ma­dı­ğı­nı, öl­kə­nin mul­tu­kul­tu­ral cə­miy­yət ol­du­ğu­nu vur­ğu­la­yıb: "Biz kom­pro­mi­sə ha­zı­rıq".

Er­mə­ni hü­quq mü­da­fiə­çi­si: "Qa­ra­bağ­da re­fe­ren­dum ke­çi­ril­sə, əha­li­nin 80 fai­zi Azər­bay­ca­nın tər­ki­bin­də qal­ma­ğa səs ve­rər"

"Qa­ra­ba­ğı Art­sax yox, Ko­lum­bi­ya ad­lan­dır­maq olar. Ha­zır­da ora nar­ko­tik və qa­nun­suz si­lah­lar üçün əl­ve­riş­li yer­dir". Bu söz­lə­ri "Er­mə­nis­tan, Azər­bay­can, Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si: əsas ma­neə­lər və ni­zam­lan­ma pers­pek­tiv­lə­ri:  Er­mə­nis­tan və Azər­bay­can­dan ba­xış" möv­zu­sun­da bey­nəl­xalq kon­frans çər­çi­və­sin­də ke­çi­ri­lən "Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü çər­çi­və­sin­də "Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğın ye­kun hü­qu­qi sta­tu­su­nun mü­əy­yən­ləş­di­ril­mə­si" ad­lı pa­nel­də Er­mə­nis­tan "Mil­li Azad­lıq Hə­rə­ka­tı" təş­ki­la­tı­nın rəh­bə­ri Va­an Mar­ti­ros­yan de­yib. O bil­di­rib ki, Qa­ra­bağ­da əha­li iki ye­rə ay­rı­lıb: "Bun­la­rın bi­ri eli­ta­dır və oyun­caq Dağ­lıq Qa­ra­bağ pre­zi­den­ti­nin ət­ra­fın­da olan in­san­lar­dır. Əha­li­nin ək­sə­riy­yə­ti isə acı­na­caq­lı du­rum­da­dır. Qa­ra­bağ­da re­fe­ren­dum ke­çi­ril­sə, əha­li­nin 80 fai­zi Qa­ra­ba­ğın Azər­bay­ca­nın tər­ki­bin­də qal­ma­sı­na səs ve­rə­cək. On­la­rın su­yu, ər­za­ğı yox­dur".

Ya­zı­çı-pub­li­sist və ic­ti­mai xa­dim Va­he Avet­yan isə bə­yan edib ki, Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü çər­çi­və­sin­də həll olun­ma­lı və Er­mə­nis­tan bu­ra­da sülh­mə­ram­lı qis­min­də çı­xış et­mə­li­dir: "Azər­bay­can Tür­ki­yə və Er­mə­nis­tan ara­sın­da mü­na­si­bət­lə­rin tən­zim­lən­mə­sin­də də rol oy­na­ya bi­lər".

"Kö­çər­yan-Sar­kis­yan qul­dur re­ji­mi zor­la ha­ki­miy­yət­dən uzaq­laş­dı­rı­la­caq"

"Mak­si­mum 5 il ər­zin­də azər­bay­can­lı­lar­la er­mə­ni­lər sülh şə­rai­tin­də ya­şa­ma­ğa baş­la­ya­caq­lar. Bu mə­nim proq­no­zum­dur". APA-nın mə­lu­ma­tı­na gö­rə, bu­nu jur­na­list­lə­rə açıq­la­ma­sın­da Er­mə­nis­tan "Mil­li Azad­lıq Hə­rə­ka­tı" təş­ki­la­tı­nın rəh­bə­ri Va­an Mar­ti­ros­yan bil­di­rib.

V.Mar­ti­ros­yan bu­nun xalq dip­lo­ma­ti­ya­sı sa­yə­sin­də müm­kün ola­ca­ğı­nı, Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si­nin həl­li­ni ta­pa­ca­ğı­nı söy­lə­yib: "Bu­na ma­ne ol­ma­ğa ça­lı­şan Kö­çər­yan-Sar­kis­yan re­ji­mi isə qul­dur re­jim­dir. Dün­ya­da heç vaxt qul­dur­luq bey­nəl­xalq hü­qu­qa qa­lib gəl­mə­yib. Bu qul­dur re­jim zo­ra əsas­la­nır və on­lar zor­la da ha­ki­miy­yət­dən uzaq­laş­dı­rı­la­caq­lar".

V.Mar­ti­ros­yan mü­ha­ri­bə­də öv­lad­la­rı­nı iti­rən er­mə­ni va­li­deyn­lə­ri­nin ha­mı­dan əv­vəl sül­hə ra­zı ola­ca­ğı­nı vur­ğu­la­yıb: "Çün­ki on­la­rın öv­lad­la­rı öz ev­lə­ri­ni mü­da­fiə edər­kən hə­yat­la­rı­nı itir­mə­yib­lər".

Ba­kı­da er­mə­ni­lə­rin iş­ti­ra­kı ilə ke­çi­ri­lən kon­frans­da Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü dəs­tək­lən­di

"Er­mə­nis­tan, Azər­bay­can, Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si: əsas ma­neə­lər və ni­zam­la­ma pers­pek­tiv­lə­ri: Er­mə­nis­tan və Azər­bay­can­dan ba­xış" möv­zu­sun­da bey­nəl­xalq kon­fran­sın iş­ti­rak­çı­la­rı adın­dan mü­ra­ci­ət qə­bul edi­lib. Azər­bay­can və Er­mə­nis­tan pre­zi­dent­lə­ri­nə, xalq­la­rı­na ün­van­la­nan mü­ra­ci­ət­də qeyd edi­lib ki, Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si döv­lət­lə­rin bey­nəl­xalq sə­viy­yə­də ta­nın­mış sər­həd­lə­ri çər­çi­və­sin­də həll olun­ma­lı­dır.

Bə­ya­nat­da vur­ğu­la­nıb ki, 2016-cı ilin ap­re­lin­də baş ve­rən ha­di­sə­lər mü­ha­ri­bə ris­qi­nin bö­yük ol­du­ğu­nu gös­tə­rib: "Hər­bi məq­səd­lə xərc­lə­nən və­sa­it­lər in­san­la­rın ri­fa­hı­nın yük­səl­dil­mə­si­nə yö­nəl­di­lə bi­lər. Er­mə­nis­tan və Azər­bay­can xalq­la­rı bu gər­gin­lik­lər­dən yo­ru­lub. Ar­tıq ki­min­sə kə­nar­dan gə­lib bi­zə kö­mək edə­cə­yi fik­rin­dən əl çək­mə­li­yik. Bu kon­frans nə­ti­cə­sin­də or­taq ad­dım­lar at­maq qə­ra­rı­na gəl­dik. Mü­na­qi­şə­nin sülh yo­lu ilə həl­li üçün mü­va­fiq şə­ra­it var, kons­truk­tiv ad­dım­lar atıl­ma­lı­dır. Mü­na­qi­şə­nin sülh yo­lu ilə həl­li Azər­bay­can və Er­mə­nis­ta­nın iq­ti­sa­di in­ki­şa­fı­na tə­kan ve­rə­cək. Bu da xalq­lar ara­sın­da sül­hün möh­kəm­lən­di­ril­mə­si­nə tə­kan ve­rə­cək. Er­mə­nis­tan iş­ğal et­di­yi əra­zi­lə­ri bo­şalt­ma­lı, qaç­qın və məc­bu­ri köç­kün­lər öz yurd-yu­va­la­rı­na qa­yıt­ma­lı­dır".

Bə­ya­nat­da nə­zə­rə çat­dı­rı­lıb ki, Azər­bay­can­da 30 min er­mə­ni ra­hat ya­şa­yır: "Er­mə­ni­lə­rin Azər­bay­can­da sülh şə­rai­tin­də ya­şa­ma­sı üçün heç bir ma­neə yox­dur. Er­mə­ni­lər­lə azər­bay­can­lı­la­rın bir­gə ya­şa­ma­sı­nın müm­kün­süz­lü­yü ilə bağ­lı fi­kir­lər rədd edil­mə­li­dir. Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü çər­çi­və­sin­də Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğa yük­sək mux­ta­riy­yət ve­ril­mə­si ide­ya­sı nə­zə­rə alın­ma­lı, Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğın azər­bay­can­lı və er­mə­ni ic­ma­la­rı­nın dia­lo­qu­na üs­tün­lük ve­ril­mə­li­dir. Bu is­ti­qa­mət­də BMT Təh­lü­kə­siz­lik Şu­ra­sı­nın qət­na­mə­lə­ri ic­ra edil­mə­li­dir. Hel­sin­ki Ye­kun Ak­tı nə­zə­rə alı­na­raq ad­dım­lar atıl­ma­lı və Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü tə­min edil­mə­li­dir".

Ba­kı­da Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğın azər­bay­can­lı və er­mə­ni ic­ma­la­rı­nın bir­gə ya­şa­yı­şı mü­za­ki­rə edi­lib

Ba­kı­da "Er­mə­nis­tan, Azər­bay­can, Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si: əsas ma­neə­lər və ni­zam­lan­ma pers­pek­tiv­lə­ri: Er­mə­nis­tan və Azər­bay­can­dan ba­xış" möv­zu­sun­da bey­nəl­xalq kon­frans çər­çi­və­sin­də "Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da azər­bay­can­lı­lar və er­mə­ni­lə­rin bir­gə ya­şa­yı­şı: kom­mu­ni­ka­si­ya­la­rın bər­pa­sı, so­si­al və iq­ti­sa­di proq­ram­la­rın in­ves­ti­si­ya­laş­dı­rıl­ma­sı­nın hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si" möv­zu­sun­da pa­nel ke­çi­ri­lib.

Pa­ne­lin mo­de­ra­to­ru Si­ya­sət və Təh­lü­kə­siz­lik üz­rə Bey­nəl­xalq Mər­kə­zin di­rek­to­ru El­xan Əs­gə­rov olub.

E.Əs­gə­rov Tür­ki­yə­də və Ru­si­ya­da azər­bay­can­lı­lar­la er­mə­ni­lə­rin bir­gə ya­şa­dıq­la­rı­nı nə­zə­rə çat­dı­rıb: "İran­da da azər­bay­can­lı­lar­la er­mə­ni­lər sülh şə­rai­tin­də ya­şa­yır. Bəs, Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da ni­yə bir­gə ya­şa­ya bil­məz­lər? Çün­ki Er­mə­nis­tan­da­kı re­jim bu­nu is­tə­mir. Qa­ra­bağ­da sülh şə­rai­tin­də ya­şa­maq is­tə­di­yi­ni bil­di­rən bir mu­zey di­rek­to­ru qət­lə ye­ti­ril­di. Bu gün "Me­ri­di­an" qey­ri-hö­ku­mət təş­ki­la­tı­nın sədr müa­vi­ni, jur­na­list Su­zan­na Ça­qin­ya­nın Ba­kı­ya gəl­mə­si­nə ən­gəl tö­rə­dil­mə­si bu­nun­la bağ­lı­dır, o hə­də­lə­nir. Er­mə­ni­lər­lə azər­bay­can­lı­lar ye­nə də bir­gə ya­şa­ya bi­lər­lər. Dağ­lıq Qa­ra­bağ­da yüz il­lər­lə Azər­bay­can və er­mə­ni ic­ma­la­rı bir­gə ya­şa­yıb. Zo­ri Ba­la­ya­nın ide­ya­la­rı­nın, "Ocaq" ki­ta­bı­nın or­ta­ya çıx­ma­sı ilə bu iki ic­ma ay­rıl­dı, mü­na­qi­şə or­ta­ya çıx­dı".

Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğın Azər­bay­can­lı İc­ma­sı­nın üz­vü, mil­lət və­ki­li Röv­şən Rza­yev bu gün mü­ha­ri­bə­dən çox sülh ba­rə­də dü­şü­nən­lə­rin ol­du­ğu­na diq­qət çə­kib: "Biz dia­lo­qun əsa­sı­nı qo­ya­ca­ğıq, Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğın azər­bay­can­lı və er­mə­ni ic­ma­sı ara­sın­da mü­na­si­bət­lər qay­da­sı­na dü­şə­cək. Sa­də er­mə­ni­lər dü­şün­mür­lər ki, azər­bay­can­lı­lar­la bir ara­da ya­şa­ya bil­məz­lər. Bi­zim çox gö­zəl dost­lu­ğu­muz olub. Da­nı­şıq­lar ma­sa­sı­na əy­ləş­mək üçün mü­ha­ri­bə­yə eh­ti­yac yox­dur. Azər­bay­can Pre­zi­den­ti İl­ham Əli­yev bə­yan edir ki, Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğa yük­sək mux­ta­riy­yət sta­tu­su ve­rə bi­lə­rik. Azər­bay­can heç bir əra­zi­si­ni gü­zəş­tə ge­də bil­məz. Bu ilin ap­re­lin­də mü­ha­ri­bə gös­tər­di ki, biz ra­zı­lı­ğa gəl­mə­sək, yüz­lər­lə qur­ban ola­caq. Er­mə­nis­tan­da ana­lar de­yir­lər ki, nə üçün öv­lad­la­rı Qa­ra­bağ­da öl­mə­li­dir. Biz 2009-cu il­də Şu­şa­da ol­duq, mən bi­lir­dim ki, mən Şu­şa­ya bir sa­at­lıq gəl­mi­şəm. Qa­yı­dan­dan son­ra ürə­yim ağ­rı­dı. Mən 2012-ci il­də İrə­van­da olar­kən Serj Sar­kis­yan­dan so­ruş­dum ki, ni­yə Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğın azər­bay­can­lı və er­mə­ni ic­ma­la­rı ara­sın­da dia­lo­qa im­kan ver­mir­si­niz? Bu sua­lı­ma ca­vab tap­ma­dım. Biz er­mə­ni ka­to­li­ko­su­na Şu­şa məs­ci­di­nin bər­pa­sı ilə bağ­lı mək­tub yaz­dıq, an­caq ca­vab gəl­mə­di. Son­ra­dan Şu­şa məs­ci­di Mosk­va­da ya­şa­yan qa­zax əsil­li bir iş ada­mı tə­rə­fin­dən tə­mir et­di­ril­di".

R.Rza­yev bil­di­rib ki, Dağ­lıq Qa­ra­bağ ət­ra­fın­da­kı 7 ra­yon iş­ğal­dan azad edi­lər­sə, bu, sülh yo­lun­da mü­hüm ad­dım ola­caq: "Azər­bay­can Gür­cüs­ta­nın in­ki­şa­fı­na dəs­tək ve­rir. Biz qon­şu­la­rı­mı­zın in­ki­şa­fı­na ni­yə dəs­tək ver­mək­də ma­raq­lı ol­ma­yaq? Bir­gə ya­şa­saq, Dağ­lıq Qa­ra­bağ er­mə­ni­lə­ri bil­mə­li­dir­lər ki, Azər­bay­ca­nın im­kan­la­rın­dan on­lar da is­ti­fa­də edə­cək­lər. Ça­lış­ma­lı­yıq ki, bu təd­bir bi­rin­ci və axı­rın­cı ol­ma­sın. De­mi­rik ki, bi­rin­ci gö­rüş­dən dost ola­ca­ğıq. Dost­lu­ğa na­il ol­maq üçün, sülh üçün ad­dım­lar atıl­ma­lı­dır. Azər­bay­can­da ha­zır­da çox­lu say­da er­mə­ni ya­şa­yır. Üç er­mə­ni­nin şəx­siy­yət və­si­qə­si ilə bağ­lı prob­lem ol­du, məh­kə­mə­yə mü­ra­ci­ət et­di­lər və on­la­ra şəx­siy­yət və­si­qə­si ve­ril­di. Bu, Azər­bay­can ha­ki­miy­yə­ti­nin və­tən­daş­la­rı­na mü­na­si­bə­ti, bir­gə ya­şa­yı­şın nü­mu­nə­si­dir".

Hu­ma­ni­tar Təd­qi­qat­lar İc­ti­mai Bir­li­yi­nin səd­ri Əvəz Hə­sə­nov Azər­bay­can və er­mə­ni xalq­la­rı ara­sın­da "buz­lar"ın əri­mə­yə baş­la­ma­sı­nın se­vin­di­ri­ci ol­du­ğu­nu söy­lə­yib.