Məlum olduğu kimi, Azərbaycan prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin təsdiq etdiyi plana əsasən, noyabrın 12-dən 18-dək səhra şəraitində qoşunların və silahların idarəolunması sisteminin yoxlanması məqsədilə Silahlı Qüvvələrdə irimiqyaslı təlimlər keçiriləcək.
Təlimlərə 60 mindən çox şəxsi heyət, 50-dən çox təyyarə və helikopter, 150-dən artıq tank və zirehli texnika, eləcə də raket və artilleriya qoşunlarının 700-dək sistemi cəlb ediləcək. Burada diqqət çəkən məqamlardan biri odur ki, təlimlər Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı aparlan danışıqların, belə demək olarsa, dalana dirəndiyi bir vaxtda həyata keçirilir. Danışıqlar prosesində məhz Ermənistanın qeyri-konstruktivliyi baxımından hansısa yenilik qeydə alınmır.
Ermənistan xarici işlər nazirinin müavini Şavarş Köçəryan bildirir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair danışıqlar dondurulub və prezidentlərin görüşü olmayacaq. Özü də bu açıqlama ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin regiona son səfərindən sonra verilib. Bununla Ermənistan rəhbərliyi danışıqlardan məsafə saxlamaqla vəziyyəti daha da gərginləşdirir. Onu da nəzərə alaq ki, Azərbaycan tərəfi Ermənistanın bütün qeyri-konstruktiv davranışlarına baxmayaraq, yüksək səviyyədə danışıqların yeni raundunun keçirilməsinə tərəfdardır. Həmsədrlər də Bakıdakı müzakirələrdən sonra açıqlamışdılar ki, Prezident İlham Əliyev erməni həmkarı ilə görüşməyə hazır olduğunu onlara bildirib. Amma Ermənistan fərqli mövqe sərgiləyir. Belə vəziyyətdə Azərbaycanın güc varinatına əl atmaqdan başqa çarəsi qalmır və növbəti irimiqyaslı təlim də Ermənistana daha bir xəbərdarlıq sayıla bilər. Bir daha qeyd edək ki, Ali Baş Komandanın əmri əsasında silahlı qüvvələrin 60 minlik şəxsi heyəti, yüzlərlə raket-artilleriya sistemi, onlarla döyüş təyyarəsi və digər texnikanın cəlb olunduğu səhra təlimləri bir həftə davam edəcək. İstisna deyil ki, təlimlərin gedişində silahlı qüvvələr düşmənin malik olduğu yeni silah sistemlərini də nəzərə almaqla düşmən ərazilərinin dərinliklərində yerləşən hədəflərin vurulması ilə müşayiət olunan hücum taktikasını sınaqdan keçirsin. Ümumiyyətlə, cəbhədə baş verən gərginlik fonunda Dağlıq Qarabağda müharibə ssenariləri gündəmə gəlir. Bu fonda isə erməni politoloqları aprel müharibəsində Ermənistanın uğradığı məğlubiyyəti və yeni təhlükəni xüsusi vurğulayırlar. O da bildirilir ki, məsələyə həm də geosiyasi maraqlar kontekstindən baxmaq lazımdır. Məsələn, politoloq Levon Şirinyan deyir ki, Rusiya Qarabağ kartını oynamaqda davam edir: "Moskva Ermənistanın daxilində baş verən hadisələrdən narahatdır. Çünki baş verənlər Rusiyanın Ermənistanı tamamilə itirməsi ilə nəticələnə bilər. Ehtimal ki, Kreml yeni ssenari hazırlayıb və bu ssenaridə Ermənistanda bəzi dəyişikliklər etmək məsələsi yer alır. Qarabağ kartı bu prosesdə mühümdür. Xüsusilə münaqişənin Rusiya planına uyğun, yəni ərazilərin qaytarılması ilə həlli əsas götürülür. Bunun reallaşması üçün lazım olsa müharibə də başlaya bilər". Onun sözlərinə görə, Rusiya Azərbaycana heç vaxt dost deyə səslənməyib: "Həmişə tərəfdaş olaraq görüb. Əvəzində Ermənistan dost ölkə olub. Lakin Ermənistan daxilində ruslara qarşı olan hadisələrin baş verməsi vəziyyəti dəyişir". Bu vəziyyətdə isə ermənilər Qərbə də heç bir ümid bəsləyə bilməz. Bunun səbəbəbini araşdıran "1in.am" saytı yazır ki, Qərb Ermənistana dövlət kimi baxmır: "Ermənistan Qərb üçün daha çox coğrafi ərazidir. Bu baxımdan, bizim ölkəmizlə strateji məsələlər haqda müzakirələr aparılmır. Qərb sadəcə, Ermənistanın tamamilə ruslaşdırılmaması üçün bəzi addımlar atır". Mümkün müharibə zamanı Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) Ermənistanı müdafiə etməyəcəyini deyən erməni analitik İqor Muradyan isə yaranmış durumda Türkiyə ordusunun Ermənistan sərhədlərini keçə biləcəyini də istisna etmir: "Türkiyə mümkün Qarabağ müharibəsində Ermənistan sərhədlərinə daxil olarsa, bu zaman NATO və ABŞ-ın necə rəftar edəcəyi sual altındadır. Türkiyə NATO-nun üzvüdür və qaydalara görə, bu ölkənin iştirak edəcəyi hərbi proseslərdə ittifaq ona dəstək verməlidir. Türkiyə Qarabağ müharibəsində hərəkət strategiyasını da artıq hazırlayıb". Hələlik isə hesab olunur ki, hər şey bu ilin sonuna qədər müəyyən ediləcək. Danışıqlar vasitəsilə münaqişənin həlli istiqamətində əməli addımlar atılmayacağı təqdirdə münaqişənin hərbi müstəvidə çözülməsi istisna olunmur. Azərbaycan artıq yeni hərbi təlimlərlə bu xüsusda düşmənə yenidən xəbərdarlıq edir.
Tahir TAĞIYEV
