Afsəddin Nəbiyev: “Paris Ermənistana hərbi yardımı Bakı ilə sövdələşmə predmeti kimi saxlamaq niyyətindədir”
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə Fransa Respublikasının Prezidenti Emmanuel Makron arasında telefon danışığı olub. Bu barədə Prezidentin "X" sosial media hesabında paylaşım edilib.
Paylaşımda deyilir: “Bu gün Prezident Emmanuel Makrondan (@EmmanuelMacron) telefon zəngi aldım. Telefon danışığı zamanı Azərbaycan–Fransa ikitərəfli münasibətlərinin gündəliyində duran məsələləri nəzərdən keçirdik və qarşılıqlı maraq doğuran mövzular ətrafında fikir mübadiləsi apardıq. Biz, həmçinin regional və qlobal prosesləri müzakirə etdik”.
Maraqlıdır, bu danışıqdan sonra Fransanın Ermənistana hərbi dəstəyi sahəsində hansı dəyişikliklər ola bilər?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyev buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Makronun Azərbaycanın sülh təşəbbüslərini yüksək dəyərləndirməsi və Bakıya zəng etməsi bir neçə strateji və taktiki səbəbə söykənir. Azərbaycan və Ermənistan arasında delimitasiya və sülh müqaviləsi üzrə birbaşa, ikitərəfli vasitəçisiz danışıqlar real nəticələr verir. Paris regiondakı yeni reallıqların onsuz və onun iradəsinə zidd formalaşdığını görür. Tamamilə izolyasiya olunmamaq üçün Makron Bakı ilə körpüləri bərpa etməyə və prosesdə yenidən rəsmi olmasa da, siyasi "iştirakçı" imici qazanmağa çalışır. Fransa Ermənistanla hərbi sənaye, kibertəhlükəsizlik və süni zəka sahəsində 2026-cı ilin may ayının əvvəlində İrəvanda imzalanan yeni memorandumla əməkdaşlığı dərinləşdirir. Lakin birtərəfli qaydada yalnız Ermənistanı dəstəkləmək Fransanın regiondakı ümumi çəkisini və vasitəçilik iddialarını sıfırlamışdı. Regionda nəqliyyat dəhlizləri Orta Dəhliz və enerji təhlükəsizliyi məsələləri qlobal güclər üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. Fransa Avropa İttifaqının aparıcı dövləti kimi, regionun əsas söz sahibi olan Azərbaycanla kommunikasiyanı tamamilə qırmağın onun qlobal maraqlarına ziyan vurduğunu dərk edir. Bu telefon danışığı Fransanın Ermənistanı silahlandırmaq strategiyasından tamamilə imtina edəcəyi anlamına gəlmir. Lakin prosesin xarakterinə və formasına müəyyən korrektələr gətirə bilər. Fransa rəhbərliyi Ermənistana hərbi yardımları və texnika ötürülməsini müvəqqəti olaraq daha az səs-küylü, qapalı formatda apara bilər. Azərbaycanın haqlı təhlükəsizlik narahatlıqlarını və sülhə sadiqliyini qəbul etdiyini göstərmək üçün Paris hərbi dəstəyin "təcavüzkar deyil, yalnız müdafiə xarakterli" olduğunu iddia edən bəyanatlarını artıra bilər. Açıq şəkildə ağır hücum silahlarının (məsələn, zirehli texnikalar və ya artilleriya sistemləri) İrəvan küçələrində nümayiş etdirilməsi Bakının sərt reaksiyasına səbəb olur və sülh prosesini baltalayır. Bu səbəbdən Fransa hərbi dəstəyin fokusunu daha çox "qeyri-maddi" və texnoloji sahələrə – kibertəhlükəsizlik, hərbi kəşfiyyat sistemləri, süni zəka inteqrasiyası və kadr hazırlığına yönəldə bilər. Beləliklə, həm İrəvana dəstək davam edir, həm də Bakı ilə birbaşa qarşıdurmadan qaçılır. Paris Ermənistana hərbi yardımı həm də Bakı ilə sövdələşmə predmeti kimi saxlamaq niyyətindədir. Fransa eyham vura bilər ki, əgər Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsi tezliklə imzalansa və regionda sabitlik təmin olunsa, İrəvanın həddindən artıq silahlandırılmasına ehtiyac qalmayacaq. Bu, bir növ "diplomatik alver" elementidir”.
A.Nəbiyev onu da qeyd etdi ki, Makronun İlham Əliyevə zəng etməsi və Azərbaycanın sülh təşəbbüslərini təqdir etməsi Fransanın Cənubi Qafqaz siyasətində dalana dirəndiyini və taktiki geri çəkilmə manevr etdiyini göstərir: “Fransa regionda dayaqlarını tam itirməmək üçün Azərbaycanın hərbi və siyasi üstünlüyünü, eləcə də sülh gündəliyinin diktəedici tərəfi olduğunu de-fakto qəbul etmək məcburiyyətində qalıb. Ermənistanla hərbi əməkdaşlıq strateji xətt olaraq qalsa da, Paris artıq Bakının qırmızı cizgilərini daha ciddi hesaba almaq və sülh prosesinə açıq şəkildə mane olmamaq xəttini seçməyə meyllidir. Bütün bu sadaladığım faktlar ondan ibarətdir ki, rəsmi Fransa Azərbaycanın Cənubi Qafqazda apardığı uğurlu siyasəti qəbul etməklə reallıqla barışmaq məcburiyyətindədir. Bu bir gerçəklikdir”.
Vidadi ORDAHALLI
