Rusiyanın Abxaziya vasitəsilə Ermənistanla dəmir yolu əlaqəsini bərpa etmək niyyəti gürcü maxalifətinin sərt etirazına səbəb olub. Elə bu fonda hakimiyyət də belə bir halın mümkünsüzlüyünü bəyan edir. Bütün bunlarla bağlı müzakirələrin yenidən aktivləşməsinə isə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın açıqlaması səbəb olub.
O qeyd edib ki, Rusiya Ermənistanla işğal olunmuş Abxaziya üzərindən dəmir yolu gediş-gəlişi planının həyata keçirilməsi üzərində “gündəlik rejimdə” işləyir. “Rusiya ilə Ermənistan arasında Gürcüstan ərazisindən keçən dəmir yolu nəqliyyatı bağlanıb və bununla bağlı İrəvanda problemin Abxaziyada olduğunu deyirlər. Bu məsələnin həlli üçün sizin baxışınız, perspektiviniz necədir” sualına Zaxarova belə cavab verib: “Biz nəzərdə tutulan genişmiqyaslı “yol xəritəsi”nin həyata keçirilməsi üçün səylərimizi əsirgəməyəcəyik. Bura dövlət başçıları və ölkələrimizin hökumətlərinə tabe olan müvafiq komissiyalar səviyyəsində sənədlərin imzalanması daxildir. Bu planın həyata keçirilməsi üçün gündəlik rejimdə hər şey edilir”. Qeyd edək ki, bu ilin may ayında Rusiya ilə Gürcüstan arasında birbaşa hava əlaqəsi bərpa edildikdən və Gürcüstan vətəndaşları üçün viza rejimi ləğv edildikdən sonra Rusiya Ticarət və Sənaye Palatasının prezidenti Sergey Katirin işğal olunmuş Abxaziya ərazisində dəmir yolu tranzitinin başlanmasının zəruriliyindən danışıb. Onun sözlərinə görə, bu, “Yuxarı Lars” sərhəd-keçid məntəqəsinin yükünü yüngülləşdirəcək və onun həcminin artırılması hesabına çatdırılan malların dəyərini aşağı salacaq. Amma bütün bunlar müxalifətin sərt reaksiyasına səbəb olub. Baş verənlər fonunda “Exo Kavkaza” nəşri yazır: “Rusiya Abxaziya vasitəsilə Ermənistanla dəmir yolu əlaqəsini bərpa etmək üçün səylər göstərir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın bu açıqlaması Gürcüstanın siyasi meydanını ciddi şəkildə silkələyib. Müxaliflər hakimiyyəti bu istiqamətdə işə başlamaq imkanından imtina etməyə çağırıblar. Bundan sonra hakim “Gürcü arzusu”nun nümayəndələri cəmiyyəti bu cür təşəbbüslərin puç olduğuna inandırmağa tələsdilər. Rusiyanın Abxaziya vasitəsilə Ermənistanla dəmir yolu əlaqəsinin bərpası üzərində işləməsi barədə ilkin hazırlıqlar uzun müddətdir ki, Kremlin nəzarətində olan media vasitəsilə aparılır. Elə Rusiyanın dövlət xəbər agentliyi RİA Novosti “Gürcüstan Rusiyanı və gələcəyini seçir” başlığı altında tamamilə Rusiya-Gürcüstan münasibətlərinə həsr olunmuş geniş məqalə dərc edib. Məqalədən bir sitatı təqdim edirik: “Cəmi bir ay əvvəl biz Rusiyadan İrandan keçməklə Hindistanın Mumbay limanına birbaşa nəqliyyat dəhlizi yaradan Rəşt-Astara dəmir yolu xəttini birləşdirmək üçün əlamətdar layihəni müzakirə etdik. Sonra gürcü istiqamətinin potensialını laqeydliklə qeyd etdik. İyunun sonu göstərdi ki, diplomatlarımız, energetiklərimiz çörəyi boş yerə yemirlər və enerji idxalının dəyişmə dinamikasına baxsaq, ehtiyatla digər dövlətlərarası layihələrin də yenidən işə salınmasını gözləmək olar. Bu, təkcə Rusiya üçün deyil, həm də Gürcüstan və bütövlükdə region üçün son dərəcə faydalıdır”. İndi gürcü müxalifəti hesab edir ki, Rusiya tərəfinin daha tez-tez verdiyi bəyanatlar Gürcüstan hakimiyyəti ilə gizli danışıqlardan xəbər verir. Deputat Roman Qotsiridze “Gürcü arzusu”na bu məsələ ilə bağlı bütün şübhələri aradan qaldırmağı təklif edib. Siyasətçi bildirib: “Zaxarova Rusiyanın rəsmi mövqeyini səsləndirib və Gürcüstan hökuməti bu məsələdə səssiz qala bilməyəcək. Belə bir şeyin olmadığı və planlaşdırılmadığı barədə dərhal açıqlama lazımdır. Bu yol mütləq Rusiyanın hərbi potensialını gücləndirəcək, ona avtoritar rejimlərlə birbaşa əlaqə yaratmağa imkan verəcək. Bu layihənin həyata keçirilməsi Rusiyanın aqressiv planlarına dəstək olacaq”.
Zaxarovanın bəyanatına hökumətdən ilk mərhələdə heç bir reaksiya verilməyib. Yeganə şərh İnsan Hüquqları Komitəsinin rəhbəri Aluda Quduşauridən gəlib: “Zaxarovanın orada dedikləri maraqlı deyil, dövlətimizin bu məsələ ilə bağlı dəqiq mövqeyi var, biz bunu bütün beynəlxalq platformalarda qeydə almışıq. Biz Gürcüstanın maraqlarına uyğun addımlar atmağa davam edəcəyik”. Millət vəkilinin ifadəsinin qeyri-müəyyənliyi müxalifətin şübhələrini daha da artırıb. Milli Hərəkatın deputatı Tina Bokuçavanın sözlərinə görə, hakimiyyət öz nüfuzunu itirmək bahasına olsa belə, dəmir yolu əlaqəsini bərpa etməyə hazırlaşır: “Mən əminəm ki, onlar, “Gürcü arzusu” bu yolu bərpa etmək üçün Putinə yalvarırlar. Təbii ki, “Gürcü arzusu” indi təcrid olunmuş vəziyyətdə alternativ nəqliyyat marşrutlarını axtarmaqda olan Putinin maraqları üçün yüksək siyasi qiymət ödəməyə hazırdır. Mən əminəm ki, hakimiyyət siyasi qurbanlar barədə qərar verəcək, çünki onlar seçki saxtakarlığına hazırlaşırlar ki, bu da onlara bu hakimiyyəti saxlamağa imkan verəcək”. Politoloq Paata Zakareişvili bu arqumentlərlə razılaşmır və hesab edir ki, “Gürcü arzusu” seçkilər öncəsi öz ayağına güllə atmayacaq: “Dəmir yolunun Oçamşirdən Zuqdidiyə qədər olan hissəsinin yalnız xəritədə mövcud olduğunu nəzərə alsaq, tərəflər ortaq məxrəcə gəlsələr belə, marşrutun bərpası üçün yüz milyonlarla dollar və ən azı iki il lazım olacaq. Hazırkı şəraitdə bu, bu məsələ ilə bağlı danışıqları minimuma endirir. 2011-ci ildə Rusiya ÜTT-yə qəbul olunanda Gürcüstanla sərhədlərin açılması və Abxaziya və Cənubi Osetiya vasitəsilə nəqliyyat dəhlizlərinin yaradılması haqqında saziş imzalanıb, ona görə də saziş mövcuddur. Başqa bir şey onun həyata keçirilməsidir. Sənəd Abxaziya tərəfinin başı üzərindən imzalanıb və onlar bu faktdan hələ də qəzəblidirlər, ona görə də onun həyata keçirilməsinə gələndə üçüncü tərəf kimi iştiraklarını tələb edirlər. Gürcüstan hakimiyyəti buna icazə versə, böyük qalmaqal yaranacaq və müxalifət əlavə təsir rıçaqları əldə edəcək. Hesab edirəm ki, seçkilər ərəfəsində “Gürcü arzusu”nun belə başağrısına ehtiyacı yoxdur”. Müxalifət məsələni gündəmdən çıxarmaq fikrində deyil”. Müxaliflərin bu yanaşması fonunda Gürcüstanın baş naziri İrakli Qaribaşvili bildirib ki, Gürcüstan və Rusiya arasında dəmir yolu hərəkətinin bərpası ilə bağlı “heç nə baş vermir”. “Gürcü arzusu”nun sədri İrakli Kobaxidze də deyir ki, bu gün bu məsələ gündəmdə deyil. Amma prezident Salome Zurabişvili Rusiya hökumətinin dəmir yolu məsələsini aktivləşdirəcəyini düşünür: “Düşünürəm ki, Rusiya manevr üçün yer olduğunu hiss edib və indi yaranan zəmini sınaqdan keçirir – bu, Rusiya taktikası üçün çox xarakterikdir. Onlar Gürcüstan hakimiyyətindən, yumşaq desək, qeyri-müəyyən, ikimənalı siqnallar alıblar və indi nə qədər irəli gedə biləcəklərini yoxlayırlar. Bunu uçuşlarla etdilər. İndi yəqin ki, dəmir yolunu sınayırlar. Onlar başqa şeyləri də sınayacaqlar”. Xatırladaq ki, Rusiya, Gürcüstan və Ermənistanı birləşdirən dəmir yolu Abxaziya müharibəsindən sonra fəaliyyət göstərmir.
Tahir TAĞIYEV
