Priqojinin geri çəkilməsi baş verənlərlə bağlı cavabı proseslərin inkişafında ortaya çıxacaq sual yaradır: bu qiyam idi, yoxsa Putinin öz oyunu?
Bəzi ehtimallar qiyamın əslində səhnələşdirilmiş olduğu versiyasını ön plana çıxarır. Bildirilir ki, bu, Putin-Priqojin razılaşmasından daha çox, Putinin “idarəolunnan xaos” planı kimi görünür. Rusiyanın imperiya siyasətinin əsas prinsipi bəllidir: tərəfləri döyüşdürmək və mütləq hakim rolunda daim özündən asılı vəziyyətə salmaq. Bu baxımdan da “Vaqner”lə Müdafiə Nazirliyi arasındakı uzunmüddətli çəkişmə Putinin bütün tərəflərin ondan asılılığını saxlamağa hesablanmış gedişi ola bilər. Priqojini qiyama qədər gətirib çıxaran proses Putinin özünün oyunu ola bilərmi?
Politoloq Ramiyə Məmmədova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, proseslərin ssenariləşmiş oyun olduğu qənaətindədir: “Putinə hər şeyini borclu olan Priqojin niyə ona qarşı çevriliş etsin? Niyə kimsə düşünmür ki, məsələ Putin deyil, məsələ Şoygudur. Mudafiə Nazirliyində və hərbidə Şoyqunun və onun adamlarının təmizlənməsinə nail olmaqdır.
Şoyqu hərbçi deyil və əsl hərbçilərin və generalların çoxu onu istəmir. Priqojin də onların əlaltılığlnı edirdi. Priqojin və onlar da anladı ki, səhvləri böyükdür, qarşılarına tək rus və çeçen çıxmayacaq, dəstək verən ölkələrin xüsusi təyinatlıları da olacaq. Ərdoğanın gedişi də prosesə nöqtə vuruşu oldu. Ona görə geri cəkildilər. Bu üsyandan sonra Rusiya Müdafiə Nazirliyində dəyişiklik mümkün ola bilər. Priqojini bu məqama gətirən Putin olub. Hətta onun cəmiyyətdəki geniş piarını da Putin şəxsən aparıb. Bir çox vacib görüşlərdə onu Putinin yanında görürdük. İndiyə kimi onun bütün addımları Putinlə məsləhətli şəkildə olub. Priqojinin bundan əvvəlki ittihamları da Putinə deyil, Şoyqu bə Gerasimova ünvanlanırdı. Priqojin Müdafiə Nazirliyində Şoyquya qarşı formalaşmış qruplaşmanın üzdəki fiqurudur. O, Putinə daha yaxın olduğu üçün məsələləri məhz onun əli ilə prezidentin nəzərinə çatdırdılar. Ola bilər ki, bu proses Şoyqunun “vurulması” ilə nəticələnsin. Ola bilər ki, Priqojin sonda Afrikaya göndərilsin. Orada onun geniş imkanları var. Yoxsa, müharibənin gedişində hərbi qiyam qaldırmış şəxsi bu şəkiıdə cəzalandırmırlar”.
10 ildən çox həbsdə yatmış Rusiya müxalifətinin liderlərindən olan milyarder Mixail Xodorkovski isə Priqojinin hərəkətlərini dəstəkləyib. O, öz teleqram kanalında vurğulayıb ki, Priqojinin üsyanı Putinin reputasiyasına ən güclü zərbədir: "Kreml trolları özünü dağıdır ki, sabah hər şey qaydasına düşəcək. Ancaq bu olmayacaq!" O qeyd edir ki, vəziyyət açıq şəkildə "Vaqner” qrupunun və onun liderinin Kremlin nəzarətindən tamamilə çıxdığını göstərir. Keçmiş oliqarx Priqojinin müharibə başlayandan bəri "müharibə əleyhinə müxalifətin” dediklərini indi "sözbəsöz” dilə gətirməsini diqqətəlayiq hesab edib.
Milyarder hesab edir ki, proseslərin necə başa çatacağından asılı olmayaraq, artıq Putin mifi dağıldı. Minlərlə insan açıq şəkildə Kremlin sahibinə qarşı güc nümayiş etdirdi. Priqojin bu dəfə məğlub ola bilər. Lakin sanksiyalardan şəxsi maraqları sarsılan elita artıq belə yaşamaq istəmir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
