44 günlük müharibədən iki il sonra Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan 2020-ci ildə baş verən prosesləri gündəmə gətirib. Bildirib ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə ilk söhbəti oktyabrın 7-də onu ad günü münasibətilə təbrik edəndə olub. Daha sonra Putin atəşkəsin mümkün qədər tez əldə olunması üçün vasitəçilik səyləri göstərmək istədiyini bildirib.
Erməni Baş nazir də razılaşaraq atəşkəsin şərtlərini soruşub. Ortaq mövqe ondan ibarət olub ki, ilkin şərt qoyulmadan atəş dayandırılmalı, tərəflər öz mövqelərində qalmalı, bundan sonra kompromislərlə bağlı məsləhətləşmələr başlamalıdır. Paşinyan bu variantın məqbul olduğunu bildirib. Putin İlham Əliyevlə danışdığını, lakin Azərbaycan Prezidentinin atəşkəslə razılaşmağa hazır olmadığını bildirib. Ertəsi gün Rusiyanın dövlət başçısı Paşinyana zəngində bildirib ki, Azərbaycanın atəşkəs üçün ilkin şərtləri var. Paşinyan isə ilkin şərtlərin qəbuledilməz olduğunda israr edib, buna görə sülh oktyabrda baş tutmayıb.
Paşinyan müharibə zamanı aldadıldığını etiraf edib
Ermənistanın Baş naziri İkinci Qarabağ müharibəsini araşdıran parlament komissiyasının iclasında başqa sensasion fikirlər də səsləndirib. Paşinyan 44 günlük müharibə, xüsusən də Şuşa şəhərinin azad edilməsi barədə indiyədək demədiyi faktları açıqlayıb.
Şuşa şəhərinin işğaldan azad olunmasından söz açan Baş nazir müharibə zamanı aldadıldığını etiraf edib. O vurğulayıb ki, Şuşanın əldən çıxması müharibənin dönüş nöqtəsi olub:
"Hazırlıq işləri aparıldıqdan sonra bir qrup azərbaycanlının müdafiəmizi yarıb Laçın-Xankəndi yolunda mövqe tutması xəbəri gəldi. Məlumatı mənə Arayik Arutyunyan verdi, lakin Baş Qərargah məlumatı təsdiqləmədi. Bu vəziyyət artıq müharibə zamanı təxminən 10-cu dəfə idi ki, təkrarlanırdı. Arutyunyan mənə məlumat verirdi, lakin Baş Qərargah təsdiqləmirdi, təkzib edirdi. Bir müddət sonra Arutyunyanın məlumatının doğru olduğu üzə çıxırdı. Həmin andan Şuşanın əlimizdən çıxması prosesi başladı, oradan Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nüfuz edən dəstəsi haqqında məlumatlar gəlməyə başladı. Nəticədə noyabrın 7-də günorta Baş Qərargah rəisi Onik Qasparyan mənə Şuşanın nəzarətimizdə olmadığını xəbər verdi".
Paşinyan bu etiraflarla İlham Əliyevin müharibənin gedişində tutduğu prinsipial mövqeyi də etiraf etmiş olur
Erməni baş nazir onu da qeyd edib ki, üçtərəfli bəyanatın imzalanması üzrə danışıqlar noyabrın 6-da başlayıb, sözügedən sənəd isə ayın 9-da səhər saatlarında imzalanıb:
"Ayın 8-də Şuşanın bir hissəsinin bizim nəzarətimizdə olması barədə mənə məlumat verilsə də, başa düşdüm ki, biz daha Şuşanı tam qaytara bilməyəcəyik. Arayik Arutyunyan Xankəndinin müdafiəsinin zəif olması barədə məlumat verdi və ehtimal var idi ki, azərbaycanlılar Şuşadan sonra Şuşakənd istiqamətindən Xankəndiyə keçəcək, oradan Əsgərana doğru irəliləyəcəklər və oradan da ordu hissələrini arxadan vuracaqlar”.
Paşinyan özü müharibə vaxtı Putinə 60 dəfə zəng etdiyini etiraf edib. Onun digər ölkələrin prezidentləri ilə də danışıqları olub. Lakin bundan belə bir qənaətə gəlmək olar ki, Rusiya Ermənistanı müdafiə etmək üçün dəridən-qabıqdan çıxıb. Qardaş Türkiyənin dəstəyi ilə Putinin Azərbaycana yönəlik cəhdlərinin qarşısını müəyyən qədər ala bildik. Rusiya bu gün də atdığı addımlarla sülhyaratma prosesinə maneçilik törətmək istəyir. Aydın görünür ki, müharibə meydanındakı əməliyyatlarla bağlı ciddi monitorinq aparılmayıb. İstər separatçıların başçısı Araik Arutyunyan, istərsə də ordu nümayəndələri Paşinyanı aldadırmış. Xüsusilə bu məsələ Şuşanın Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad olunması zamanı özünü büruzə verib. Azərbaycan Ordusu Zarıslı istiqamətində erməni müdafiəsini yardıqdan sonra Ermənistan çıxılmaz vəziyyətə düşüb. Paşinyan qeyd edir ki, döyüş meydanından məlumatlar aldıqdan sonra Şuşanın Azərbaycan tərəfindən azad olunduğunu anlayıb. Bütün bu açıqlamalarla Paşinyan erməni ordusunda olan vəzifəlilərin həqiqəti gizlətdiklərini söyləyir. Eyni zamanda Paşinyan bu etirafları ilə Ali Baş Komandan kimi İlham Əliyevin müharibənin gedişində necə prinsipiallıq göstərdiyini etiraf etmiş olur.
Paşinyanın nəyə görə bu açıqlamaları məhz indi dilə gətirməsi çox maraqlıdır. Əslində, bunun da cavabı sadədir. Çünki hazırda Nikol Paşinyan 44 günlük müharibə dövründə baş verən hadisələrə görə İstintaq Komitəsində dindirilir. Buna görə də Ermənistan revanşistlərinin qarşısında özünü günahsız, hətta yazıq göstərmək üçün faktları təhrif edir. Ermənistan ordusunun hansı səbəblərdən məğlub olduğunun bir hissəsini dilə gətirməklə də məsuliyyəti özündən əvvəlki hakimiyyətin daşıdığına işarə edir. Bütün bunlara rəğmən, Paşinyan bu çıxışı ilə Azərbaycanın qazandığı qələbəni və yaratdığı post müharibə reallıqlarını etiraf etmiş olub.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
