Fransa paytaxtı Paris, ötən həftə sonu prezident Emmanuel Makronun sosial-iqtisadi islahatları, yüksək vergilər və dizel qiymətlərinin artımına qarşı çıxan “sarı gödəkcə”lilərlə polisin qarşıdurmasına səhnə oldu.
Polisin zorakılığı ilə müşayiət olunan qarşıdurmalarda 600-dən çox adamın həbs edildiyi bildirilir. Rəsmi açıqlamalara görə, iğtişaşlarda polislərdən birinin silahı nümayişçilər tərəfindən oğurlanıb.
Xatırladaq ki, noyabrın 17-dən başlayan etiraz aksiyaları sonradan iğtişaşlara çevrilib. Baş verənlər Fransada son 50 ildə ən böyük hadisə kimi dəyərləndirilir.
Heç bir təşkilat, siyasi partiyaya bağlılığı olmayan “sarı gödəkcə” hərəkatı sosial media vasitəsilə təşkilatlanır. Etiraz aksiyalarına qoşulanların sayı getdikcə daha da artır. Məlumata görə, Parisdə təcili yardım işçiləri və tələbələr də “sarı gödəkcə” aksiyasına qoşulub.
Hərəkatın başlamasında, fransız qadın Priscillia Ludoskinin yanacağın qiymətinə etiraz olaraq sosial mediada başlatdığı imzatoplama kampaniyası əsas rol oynayıb. Sosial mediada böyüyən etirazlar sonradan nümayişlərin keçirilməsində təcrübəsi olmayan, hər yaşda və partiya mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün narazıların qoşulduğu böyük bir aksiyaya çevrilib. Fransada, təhlükəsizlik məqsədilə hər avtomobildə olması məcburi olan fosforlu sarı gödəkcəklər də nümayişlərin simvoluna çevrilib.
Daxili işlər naziri iğtişaşların arxasında radikal sağçıların durduğuna işarə etsə də, etirazçılarn səsləndirdiyi şüarlar və divarlara yazılan çağırışlarda radikal solçu izləri də diqqətdən yayınmır.
Radikal sağçı və solçularında iştirak etdiyi hərəkatın hələlik bir ortaq ideologiyası olmasa da, 8 sözçüsünün olduğu bildirilir. Bundan başqa, hərəkatın ölkənin müxtəlif bölgələrində də ayrı-ayrı sözçüləri mövcuddur.
Paytaxt Parisdə başlayan aksiyalar sonradan bütün Fransaya yayılıb və getdikcə daha çox siyasi xarakter almağa başlayıb. Sosial tələblərlə başlayan aksiyalarda artıq prezident Makronun istefası da tələb olunur.
Kütləvi aksiyaların qarşısının alınması üçün fövqəladə vəziyyətin elan edilməsi də göndəmə gəlib. Ancaq hökumət buna hələlik ehtiyac görmədiyini deyir. Etirazçıların qarşısında geri addım atmayacağını açıqlayan hökumət vəziyyətdən çıxış yolu tapmağa çalışır. Prezident Makron bu məqsədlə baş nazir Eduard Filippə nümayişçilərin başçısı(?) və müxalifət liderləri ilə görüşməyi tapşırıb. Ölkədəki vəziyyətə görə, Polşaya səfərini təxirə salan baş nazir E.Filipp ilk olaraq siyasi partiya liderləri ilə görüşüb. Müxalif Sosialist Partiyasının lideri Olivier Faure Makronu son vergi və yanacağın qiymətilə bağlı qərarlarını ləğv etməyə çağırıb və bildirib ki, artıq hökumət dəyişməlidir. Radikal sağçı Milli Cəbhənin lideri Marine Le Pen də hökuməti yanacağın qiymətilə bağlı geri addım atmağa və parlamenti buraxmağa çağırıb. Radikal solçuların lideri də parlamentin buraxılmasını və yeni seçkilərin keçirilməsini tələb edib.
Parisdə iğtişaşlardan sonra dəymiş zərərlərin miqdarı da açıqlanıb. Restoranlar, mehmanxanalar və pərakəndə satış mərkəzlərinin ciddi təsirlərə məruz qaldığını deyən maliyyə naziri Bruno Le Mer ən ağır zərbənin Parisə dəydiyini bildirib.
Bəzi restoranlar 20-50%, pərakəndə satış mərkəzləri 20-40% tənəzzülə məruz qalıb. Mehmanxanalarda bronlamalar 15-25% azalıb.
Fransa mediası isə yazır ki, “sarı gödəkcə” aksiyası ilkin hesablamalara görə, ölkəyə 3-4 milyon avro ziyan vurub. Ancaq hələlik yandırılan avtomobillərin ümumi dəyəri açıqlanmayıb. Etirazçıların xüsusilə üçüncü həftədir aksiya keçirdiyi Parisin ən məşhur prospekti sayılan Şanzelize prospektindəki (Yelisey çölləri) obyektlərə dəyən ziyanın 8 milyon avro olduğu deyilir.
TAHİR
