ABŞ-ın Suriyada kürd yaraqlılara dəstəyi və bu fonda PKK terrorçularından ibarət ordu yaratmaq cəhdləri Türkiyə ilə aralarında gərginliyə səbəb olub. Xüsusilə Vaşinqtonun 30 minlik ordu yaratmaq planlarına sərt reaksiya verən Türkiyə PKK/PYD terrorçularının toplaşdığı Afrin bölgəsində hərbi əməliyyatlara başlamaq niyyətini qəti şəkildə ortaya qoyub.
Baki-xeber.com xəbər verir ki, artıq bununla bağlı hazırlıqlar da yekunlaşıb, ordu hər an Afrində əməliyyatlara başlaya bilər. Burada diqqət çəkən məqam isə Ankaranın Suriyada ABŞ-ın dəstəklədiyi və müttəfiq gözü ilə baxdığı kürd yaraqlıları hədəf alımasıdır. Təbii ki, bu ABŞ-ın narahatlığına səbəb olmaya bilməz. Elə bu səbəbdəndir ki, Amerika rəhbərliyi indi terrorçularla birlikdə 30 min nəfərdən ibarət dırnaqarası "Sərhəd təhlükəsizlik qüvvəsi" yaratmaq planlarını təkzib edir. Baxmayaraq ki, bu plan barədə ilk açıqlama elə ABŞ-ın özündən gəlmişdi.
Vaşinqton bir neçə gün əvvəl bəyan edib ki, İŞİD-ə qarşı qurulan beynəlxalq koalisiya Suriyadakı müttəfiqləri ilə birlikdə 30 min nəfərlik sərhəd mühafizə ordusu quracaq. Vaşinqtonun Suriyadakı müttəfiqi olan Suriya Demokratrik Qüvvələri (SDQ) (terror təşkilatı PYD/PKK-nın pərdəarxası) isə əslində kürdlərdən ibarətdir. 30 minlik ordunun yarısının da SDQ-dən təşkil olunacağı və bir qisminin də Suriya-Türkiyə sərhədlərində yerləşdiriləcəyi bildirilir. Sərhəd qüvvələrinin birləşmələri ümumilikdə şimalda Türkiyə sərhədində, cənub-şərqdə isə İraq və SDQ qüvvələri ilə Rusiya və Suriya hökumət qüvvələrinin arasında, Fərat çayı boyunca yerləşəcək.
Ancaq Türkiyənin sərt mövqeyindən sonra ABŞ-dan fərqli açıqlamalar gəlməyə başlayıb. Vaşinqton bildirir ki, sözügedən plan sadəcə daxili təhlükəsizliyi təmin etmək üçündür, Türkiyə üçün heç bir təhdid təşkil etmir. Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlüd Çavuşoğlu isə ABŞ-ın açıqlamalarının onları qane etmədiyini deyir: “Sabah İŞİD adını dəyişdirib terroru davam etdirə bilər. İraq ABŞ-ın atdığı yanlış addımlar nəticəsində bu günə düşüb. ABŞ İraqdan çəkilməklə daha böyük yanlışlıq edib. İŞİD İraqda fəaliyyətə başlayıb, Suriyaya keçib və təkrar İraqa qayıdıb. ABŞ-a inamsızlığmız davam edir. ABŞ Rakkadan sonra bizə verdiyi sözə əməl etmədi. Münbiçdə də söz vermişdi. ABŞ-ın keçmiş prezidenti Barak Obama telefonla danışığında bu bölgədən dəstəklədikləri silahlıların “təcili” olaraq çəkiləcəyini Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğana bildirmişdi. Ancaq YPG Münbiçdən çəkilmədi. Biz ABŞ-dan konkret addım atmasını gözləyirik”.
M.Çavuşoğlu bildirib ki, ABŞ terrorçularla əməkdaşlıqdan əl çəkməlidir: "Bizim burada opponentimiz ABŞ-dır. Ancaq narahat olduğumuzu hamı, Fransa da bilir. Biz Afrində əlaqəli şəkildə əməliyyat aparacağıq. Bu əməliyyat Rusiyanın oradakı müşahidəçilərinə təsir göstərməməlidir. Biz Əsədin hakimiyyətdən getməsi məsələsində səmimiyik. Ancaq ABŞ-ın da səmimi olması lazımdır".
Türkiyənin müdafiə naziri Nurəddin Canikli də bəyan edib ki, Türkiyə ordusu Suriyanın Afrin bölgəsində hərbi əməliyyat keçirəcək. N.Canikli deyib ki, bölgənin PKK terror təşkilatının Suriya qolu olan PYD terror təşkilatından təmizlənməsi üçün hərəkatla bağlı lazımı şərtlər formalaşdırılır: "Afrində bütün terror ocaqları aradan qaldırılacaq".
Canikli ABŞ Dövlәt Departamentinin mәtbuat katibi Heather Nauertin “Türkiyәni belә bir addım atmamağa çağırırıq. Bütün tәrәflәr terror tәşkilatı İŞİD-ə qarşı mübarizәyә yönәlmәlidir” açıqlamasını isə “Mәnasız qiymәtlәndirmә” adlandırıb.
Ba arada, “Wall Street Journal” yazır ki, ABŞ ordusu, Suriyanın şimalında 30 min nəfərlik ordu qurmaq təklifinin Türkiyə ilə yeni bir diplomatik gərginliyə səbəb olmasına görə geri addım atıb. “New York Times” qəzeti isə yazır ki, ABŞ-ın planlaşdırdığı və Rusiya, Türkiyə, İran və Suriyanın qarşı çıxdığı 30 minlik ordu, Suriya böhranında ABŞ-ın müttəfiqlərini qarşı-qarşıya gətirə biləcək yeni bir mərhələnin başlanğıcı ola bilər və bu ABŞ-ı yeni bir qarşıdurmaya sürükləyə bilər.
Ümumiyyətlə, ABŞ-ın son zamanlar kürdlərə dəstəyinin ciddi şəkildə artması fonunda Suriyanın şimalında yeni kürd dövlətinin yaradılacağı barədə xəbərlər tez-tez gündəmə gəlməyə başlayıb. Son bir neçə ildir Pentaqon kürdləri müasir silahlarla silahlandırır, onlara təlimlər keçir. Oklahoma Universitetinin Yaxın Şərq Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Yeşua Landis də, ABŞ-ın Fırat çayının şimalında müstəqil bir dövlətin qurulmasını dəstəklədiyini iddia edir. Onun sözlərinə görə, ABŞ Suriyadakı neft və qaz ehtiyatlarının böyük hissəsi və əsas elektrik enerjisi istehsal edən anbarı idarə edən, öz ordusu olan kürd dövləti qurmağı planlaşdırır.
Bütün bunlar isə Türkiyənin maraqlarına ziddir və Ankaranın sərt hərbi addımlar atacağı artıq qaçılmaz görünür. Bu isə ABŞ-ın bölgədəki planlarının pozulması deməkdir. Ekspertlərə görə, ABŞ-ın 30 minlik ordu planlarından geri addım atması əslində, Suriyada planlarının tərkib hissəsi olan kürd yaraqlılarını Türkiyənin gözlənilən hücumundan qorumağa hesablanıb. Vaşınqtonun əvvəlkilərdən fərqli açıqlamalarının bir digər səbəbi kimi də NATO-nun Türkiyədə olan İncirlik hərbi hava bazası göstərilir. “Hürriyet” qəzetinin yazarı Abdulkadir Selvi iddia edir ki, son gərginlikdən sonra Ankara İncirlik hərbi hava bazasının bağlanması məsələsini ilk dəfə rəsmi şəkildə gündəmə gətirib. Onun sözlərinə görə, İncirlik mövzusunu indiyə qədər ABŞ-la böhran yarandığı zamanlarda xalq dilə gətirsə də, Ankara rəsmi şəkildə bunu dilə gətirməmişdi, amma son danışıqlarda Amerikaya bununla bağlı konkret mesajlar çatdırılıb. O, ABŞ-dakı danışıqlarda Türkiyədəki bazalar məsələsinin ilk dəfə açıq şəkildə müzakirə edildiyini bildirib.
Bütün bunların fonunda, Ankara Afrin əməliyyatını təxirə salmaq niyyətində deyil və hazırlıqları davam etdirir. Türkiyənin artıq ilk hədəfləri də məlum olub. Məlumata görə, əməliyyatdan əvvəl Türkiyə hərbçiləri havadan və qurudan 149 hədəfi vuracaq. PKK/PYD terrorçularının əlindəki Afrində 6 düşərgə və Minniğ hərbi aerodromu da ilk hədəflər arasında olacaq. Minniğ aerodromu ABŞ-ın terrorçulara dəstək verdiyi əsas nöqtədir. Bu aerodromun sıradan çıxarılması ABŞ-ın əl-qolunun bağlanması deməkdir.
Bu arada, Ankara hərbi əməliyyatlarla bağlı Suriyada bir digər oyunçu, Rusiya ilə də danışıqlar aparır. Məlumatlara görə, Ankara Rusiyadan, əməliyyatlar müddətində Lazkiye və Hmeymim bazalarında yerləşdirdiyi S-400 raketdən müdafiə sistemlərinin fəaliyyətini dayandırmasını istəyib.
Qeyd edək ki, ABŞ-ın 30 minlik ordu yaratmaq üçün seçdiyi və Türkiyənin də hədəfində olan Afrin strateji nöqtə hesab edilir. Bura Ankara üçün olduqca ciddi əhəmiyyətə malikdir. Afrin terror təşkilatı PYD üçün sözdə Aynelarap və Əlcəzair federasiyaları (kantonları) ilə birləşmə həsrətini təmsil edir. Sözügedən iki yer qərbdəki Afrinlə birləşərsə, bu, Türkiyənin yüzlərlə kilometrlik sərhəd xəttinin cənubunda, “oldu-bitdi” ilə yaradılmış bir terrorçu nəsli deməkdir. Türkiyənin Şırnak, Mardin, Şanlıurfa, Antep, Kilis və Hatay rayonları bu prosesə cənubdan qonşu olacaq. Türkiyə isə bunu qəbul etmək niyyətində deyil. Ankara, eyni zamanda, Amerika rəhbərliyinin SDG vasitəsilə İdlibə ehtimal olunan müdaxiləsinin qarşısını Afrinin cənubunda yaratdığı, bir növ, bufer zona sayəsində saxlayır. Fərat Qalxanı hərəkatı ilə Ankara özü üçün nəfəslik açmaqla yanaşı, terrorçuların şərqdəki sözdə mənzillərini Afrinlə birləşdirmə arzularına da sədd çəkmişdi.
Afrinin digər bir əhəmiyyəti də PKK-nın Suriya qolu PYD-yə verilən silahların mühüm hissəsinin burada toplanmasıdır. Çünki terror təşkilatının Türkiyədə son vaxtlar apardığı bəzi hücumlarda PYD-yə aid silahlar ortaya çıxmışdı. Halbuki ABŞ Türkiyəyə həmin sursatın Suriyadan çıxmayacağı barədə təminat vermişdi.
TAHİR
