Myanmanın qərbində avqustun axırlarından bugünədək hökumət qüvvələrinin 400-dən çox roxinca etnik azlığının nümayəndəsini qətlə yetirdiyi xəbər verilir.
Bu barədə “The Independent” yazır. Əslində isə hökumət qüvvələrilə sözügedən etniklər arasında konfliktin tarixi onillərə dayanır. “Azadlıq” radiosunun xəbərinə görə, ötən əsrin 40-cı illərində Böyük Britaniya o zamankı adı ilə Britaniya Birmasına müstəqillik verərkən bu müstəqilliyin onun bütün vilayətlərinə, o cümlədən də Benqal körfəzi sahilində yerləşən Arakan və Rakhayna aid olacağını vəd edib. Banqladeşlə həmsərhəd Rakhaynda isə etnik roxincalar yaşayır. Lakin vəd edilən müstəqilliyi almayan 7 ştat, o cümlədən Rakhayn o zamandan Myanmanın yeni hökumətini tanımayıb, yalnız son illərdə onların atəşi kəsməsinə nail olunub. Hazırda roxincaların milyon yarımdan çox nümayəndəsi Rakhaynı özünün vətəni sayır, Myanma isə onları qanunsuz miqrant adlandırır və terror təşkilatlarına dəstək verən qruplaşmalara aid edir. Hökumətlə sözügedən toplum arasında münaqişə ötən ilin payızında kəskinləşib, bu ilin avqustunda isə “Arakan roxinca xilaskar ordusu” Myanmanın 30 hərbi obyektinə hücum edərək 15 nəfəri öldürməklə etniklərin təqib olunmasının qisasını alıb. Buna cavab olaraq hökumət yüzlərlə roxincanı əsir alıb, sentyabrın 1-də isə 400-dən çox etnik üsyankarın öldürüldüyü, o cümlədən 17 dinc sakinin hadisələrin qurbanı olduğu barədə rəsmi açıqlama yayılıb.
Həmin ərəfədə 40 min poxincanın Banqladeşə, həmçinin Benqal körfəzindəki kimsəsiz adalara qaçdığı xəbər verilir. Qaçqınların sözlərinə görə, hökumət qüvvələri minlərlə dinc sakini qətlə yetirib, kəndləri viran qoyub, insanlara təcavüz və işgəncələr edib. Bu ölkədən qaçqın düşənlərə isə nə Banqladeş, nə Malayziya, nə də Hindistan yiyə durur. Banqladeş onların Tanqar Çar adasına göndərilməsini təklif edib. Sözügedən ada isə qaçaqmalçıların və dəniz quldurlarının at oynatdığı nəzarətsiz zona kimi ad çıxarıb. Üstəlik, yağış mövsümü başladıqda heç bir infrastrukturun olmadığı bu adanın böyük hissəsi suya qərq olur. O üzdən beynəlxaq birlik qətiyyətlə həmin ideyaya qarşı çıxıb.
Öz növbəsində Böyük Britaniya roxincaların məsələsinə BMT TŞ-nin xüsusi iclasında baxılmasını tələb edib, lakin Çin buna razılıq verməyib. Maraqlıdır ki, bu ölkənin dövlət müşaviri Nobel Sülh Mükafatının laureatı Aun San Su Çjidir və faktiki, ölkəni o idarə edir. Öz çıxışlarında isə, bir qayda olaraq, roxincaların təqib olunması mövzusundan ustalıqla yayınır.
Roxincaların milli mənşəyi də mübahisəli sayılır. Onların Myanmaya sonradan köç etməsi barədə bir neçə versiya mövcud olsa da, roxincalar özlərini orta əsrlərdə Hind okeanı sahillərinə köçürülmüş ərəblərin törəməsi sayır. Dillərində isə ərəb, fars, portuqal və sanskrit dillərilə oxşarlıqlar var. Myanma dövləti onları benqal müsəlmanları hesab edir və Britaniya müstəmləkəçilərinin onları ucuz işçi qüvvəsi olaraq Banqladeşə köçürdüyünü iddia edir. Digər versiyada bildirilir ki, 1971-ci ildə Pakistanda müstəqillik uğrunda mübarizə başlayanda onlar etnik azlıq olaraq Pakistandan Banqladeşə köç edib. Bundan əlavə, Yaponiya Britaniya Birmasını ələ keçirəndə onlar ingilislərin tərəfini tutaraq partizan olub, bütpərəstlər isə yaponların tərəfinə keçərək “Birmanın milli ordusu”nu yaradıblar, ordunun başına isə Nobel Sülh mükafatlı dövlət müşavirinin atası, general Aun San gətirilib.
Son günlər bu ölkədə baş verənlər isə yaxın dövr üçün “sülh” sözünün Myanmanın üfüqündə də görsənmədiyini düşünməyə ciddi əsaslar verir, ölkəni faktiki Nobel Sülh mükafatçısı idarə etsə də...
SAMİRƏ
