Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin Prezidenti Ersin Tatar BMT Baş katibi Antonio Guterresə və tərəflərə 6 maddəlik təklif verib.
Baki-xeber.com-un xəbərinə görə, Tatarın BMT-yə təklifində Kiprdə hər iki tərəfin suverenliyi ilə BMT-nin himayəsi altında nəticəyə hesablanmış müzakirələrə başlanıla biləcəyi ifadə edilib.
Təkliflərdə müzakirələr sonucunda varılacaq hər hansı bir anlaşma üzrə iki dövlətdə bərabər zamanlı referendumların keçirilməsi göstərilir. “Təklifin məqsədi Kipr Türk xalqına xas olan suverenliyin və bərabər beynəlxalq statusun tanınmasıdır və bu şəkildə adadakı mövcud iki dövlət arasında əməkdaşlıq əlaqələri qurula bilər” ifadəsi ilə başlayan təklifdə “Bu, həqiqi və davam etdirilə bilən bir həllə doğru nəticəyə hesablanmış və bəlli bir zaman müddətini əhatə edən müzakirələrin yolunu açacaq”, - deyə bildirilir.
Mətndə Kipr Türklərinin bir gecədə deyil, on illərlə sürən uzun, çətin və uğursuzluqla nəticələnən müzakirələrin sonunda bu nöqtəyə gəldiyi, iki toplumlu, iki kəsimli federal həll modelinin bütün ölçülərinin tükəndiyi vurğulanır. Qeyd edilir ki, bu uğursuzluğun əsas səbəbləri Yunanıstan və Kipr yunanlarının Kipri Helenizmin bir parçası olaraq görmələri, 1960-cı il sazişlərinin pozulması, tərəfdaşlığın qəsb edilməsi və davam edən işğalın yaratdığı tərəflərin qeyri-bərabər statusu olub.
Təklifdə Kipr Türk tərəfinin 1960-cı il razılaşmalarına tərəfdar olduğu və Kipr Türk tərəfinin yunan tərəfinin hazırda sahib olduğu və istifadə etdiyi eyni hüquq və statusa sahib olduğu vurğulanır.
Prezident Tatarın 6 maddəlik təkliflər sənədində aşağıdakı şərtlər yer alıb:
1. Kipr Türk tərəfi rəsmi olaraq bərabər statusun və suveren bərabərliyin təsdiqlənməsini və BMT Baş Katibi Quterresin təşəbbüs göstərməsini və məsələni BMT Təhlükəsizlik Şurasına təqdim etməsini istəyir. Bu istiqamətdə ortaya çıxacaq yeni BMT qətnaməsi adadakı iki dövlət arasında əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına zəmin yaradacaq.
2. İki tərəf arasında bərabər beynəlxalq statusun və suveren bərabərliyin təmin edilməsindən sonra tərəflər BMT Baş katibinin müşahidəsi ilə nəticələrə yönəlmiş, vaxt məhdudiyyəti və yeni əsaslarla sərbəst və ümumi qəbul olunmuş əməkdaşlıq müqaviləsi bağlaya bilər.
3. Tərəflər arasındakı danışıqlar perspektivli əməkdaşlığa əsaslanacaq və daşınmaz əmlak, təhlükəsizlik, sərhəd tənzimləmələri və Aİ ilə münasibətlərə toxunacaq.
4. Danışıqlar Türkiyə, Yunanıstan və İngiltərə tərəfindən dəstəklənəcək və AB-nin müşahidəçi olması uyğun olacaq.
5. İki tərəf arasındakı razılaşmaya əsasən, iki dövlət bir-birini qarşılıqlı tanıyacaq və zamin dövlətlər bunu dəstəkləyəcək.
6. Bu danışıqların nəticəsi olaraq əldə ediləcək razılaşma eyni anda və ayrıca olaraq keçiriləcək bir referendumda iki dövlətə təqdim ediləcək.
SAMİRƏ
