Züriyə Ruslanqızı: “Trampın bu iddiası daha çox siyasi ritorika kimi dəyərləndirilə bilər”
Nobel Sülh Mükafatı almaqda israrlı olan ABŞ prezidenti Donald Tramp bu mükafatı verən ölkənin - Norveçin Baş naziri Jonas Gar Store-a məktub ünvanlayıb. “Ölkənizin mənə Nobel Sülh Mükafatını verməmək qərarını nəzərə alaraq, artıq yalnız sülhü düşünməyə borclu deyiləm"-deyə Trampın məktubunda bildirilir.
PBS News-un məlumatına görə, Norveç Baş naziri Jonas Gar Store-a ünvanlanan məktub Milli Təhlükəsizlik Şurasının əməkdaşları tərəfindən Vaşinqtondakı bir neçə Avropa səfirinə də göndərilib. “Hörmətli Jonas, Ölkənizin 8 müharibəni dayandırmama baxmayaraq mənə Nobel Sülh Mükafatını verməmək qərarına gəldiyini nəzərə alsaq, artıq yalnız sülhü düşünməyə borclu deyiləm. Sülh həmişə dominant element olacaq, amma indi ABŞ üçün nəyin yaxşı və doğru olduğunu da düşünə bilərəm. Danimarka bu torpağı Rusiyadan və ya Çindən qoruya bilməz və niyə onların “mülkiyyət hüquqları” olmalıdır? Yazılı sənədlər yoxdur; yalnız yüz illər əvvəl orada bir qayıq dayandığı bildirilir. Bizim də orada dayanan qayıqlarımız var idi. NATO-nun yaranmasından bəri mən NATO üçün hər kəsdən daha çox iş görmüşəm və indi NATO ABŞ üçün bir şey etməlidir. Qrenlandiya üzərində tam və mütləq nəzarətimiz olmadığı təqdirdə dünya təhlükəsiz deyil”- Trampın məktubunda deyilir.
Bu doğurdan belədir? Tramp NATO üçün hamıdan çox iş görüb?
“...Reallığın yalnız bir tərəfini əks etdirir”
Politoloq Züriyə Ruslanqızı (Qarayeva) baki-xeber.com-a “Trampın bu iddiası daha çox siyasi ritorika kimi dəyərləndirilə bilər. Doğrudur, onun prezidentliyi dövründə NATO üzvü olan Avropa ölkələrinə müdafiə xərclərini artırmaq üçün ciddi təzyiqlər göstərildi və bir sıra dövlətlər büdcələrində artıma getdi”-deyə bildirdi. Z.Ruslanqızı qeyd etdi ki, lakin bu proses təkcə Trampın şəxsi təşəbbüsü ilə baş vermədi və NATO daxilində müdafiə xərcləri məsələsi onilliklərdir müzakirə olunan bir mövzudur. “ABŞ isə Trampdan xeyli əvvəl də alyansın əsas hərbi və maliyyə dayağı olub və NATO-nun mövcudluğu Vaşinqtonun qlobal təhlükəsizlik strategiyasının ayrılmaz hissəsi kimi formalaşıb.
Digər tərəfdən, NATO ABŞ üçün birtərəfli öhdəliklər yaradan qurum deyil. Alyans ABŞ-a Avropada hərbi mövcudluq, strateji təsir imkanları və kollektiv təhlükəsizlik mexanizmi təqdim edir. ABŞ NATO vasitəsilə həm öz maraqlarını qoruyur, həm də qlobal liderlik mövqeyini möhkəmləndirir. Bu baxımdan Trampın NATO-nu ABŞ-a borclu kimi təqdim etməsi reallığın yalnız bir tərəfini əks etdirir. Daha düzgün yanaşma NATO-nu qarşılıqlı asılılıq üzərində qurulan siyasi və hərbi ittifaq kimi dəyərləndirmək olardı, çünki bu struktur həm Avropa üçün, həm də ABŞ üçün strateji dividendlər yaradır”-deyə Z.Ruslanqızı bildirdi.
İradə SARIYEVA
