Samir Hümbətov: “Ermənistan tərəfin bu bəyanatı daxildəki xofdan irəli gəlir”
İstanbulda keçirilən İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Xarici İşlər Nazirləri Şurasının 51-ci sessiyasının yekununda “İstanbul Bəyannaməsi”, habelə ölkəmizin təşəbbüsü ilə irəli sürülmüş Qərbi Azərbaycan İcması ilə bağlı qətnamə də daxil olmaqla 5 qətnamə qəbul edilib.
İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində ilk dəfə olaraq qəbul olunan “Hazırkı Ermənistan ərazilərindən zorla və sistematik şəkildə didərgin salınmış azərbaycanlıların qayıdış hüququ” adlı qətnamədə təşkilata üzv ölkələrin Qərbi Azərbaycan İcmasının öz yurdlarına ləyaqətli qayıdış hüququna dəstəyi ifadə olunub. Həmçinin, Ermənistan tərəfindən İcmanın hüquqlarının inkar olunması qınanılır.
Ermənistan öz məsuliyyətini dərk edib tarixi, siyasi səhvi etiraf edib düzəltmək yönündə addım atmaq əvəzinə, təəssüf ki, yenə də məsələnin mahiyyətini təhrif etmək, Qərbi Azərbaycan və Qərbi azərbaycanlılar faktını inkar etmək mövqeyi tutub. İƏT-in sessiyasında qəbul olunan “Hazırkı Ermənistan ərazilərindən zorla və sistematik şəkildə didərgin salınmış azərbaycanlıların qayıdış hüququ” adlı qətnaməyə cavab olaraq Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanat tamamilə yanlış və təhrif erdilmiş məsələləri ehtiva edir. Ermənistn XİN iddia edir ki, İƏT-in Qərbi Azərbaycan haqqında qətnaməsi guya Azərbaycanın Ermənistanın suveren ərazisinə insan hüquqlarının müdafiəsi adı altında açıq-aşkar ərazi iddialarını ifadə edir (?).
Ermənistan tərəfi yenə də buna Azərbaycanın “ərazi iddiası” donu geydirməyə çalışır və əsassız fikirlərlə Qərbi azərbaycanlıların qayıdış hüququnu inkar etməyə cəhd edir.
İddia edirlər ki, guya Qərbi Azərbaycan deyilən bir ərazi yoxdur, guya Qərbi Azərbaycan Qazax, Tovuz, Ağdam, Gədəbəy, Daşkəsən, Kəlbəcər, Laçın, Qubadlı, Zəngilan və Naxçıvan kimi Azərbaycanın qərb bölgələrini əhatə edir, Ermənistan ərazisində Qərbi Azərbaycan yoxdur.
Ermənistan XİN-in bəyanatından açıq görsənir ki, onlar indi Ermənistan dövlətinin Qərbi Azərbaycan torpağında qurulduğunu, bu tarixi gerçəyi inkar etməyə və soydaşlarımızın geri qayıdışını hər cür əngəlləməyə çalışırlar.
Ermənistan XİN-in İƏT-in Qərbi Azərbaycan qətnaməsinə, müraciətinə çox pis, qeyri-uyğun cavabı nə ilə bağlıdır? Səbəb nədir ki, onlar bu gerçəyi belə ciddi cəhdlə inkar etməyə çalışırlar?
“Ermənistan tərəfi yanlış olaraq elə zənn edir ki...”
Beynəlxalq Münasibətlər və Diplomatiya Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Samir Hümbətov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Ermənistan tərəfinin İƏT-in İstanbulda keçirilən iclasında qəbul etdiyi qərara qarşı belə bir münasibət göstərməsinin səbəbi aydındır: “Bunu Ermənistanın daxilindəki xofdan irəli gələn bir addım kimi dəyərləndirmək olar. Ermənistan tərəfi yanlış olaraq elə zənn edir ki, hər hansı bir qərar qəbul olunursa, qətnamə çıxarılırsa bu guya onun ərazi bütövlüynə qarşı yönəlib. Azərbaycan tərəfi isə dəfələrlə bildirib ki, Ermənistanın, ümumiyyətlə heç bir ölkənin torpağında gözü yoxdur. Qərarın özündə də açıq şəkildə bildirilir ki, Ermənistandan zorla deportasiya edilmiş insanların öz doğma yurd-yuvalarına qayıtmaq haqları tanınmalıdır”.
S.Hümbətovun fikrincə, bu da deməkdir ki, Ermənistan BMT-nin nizamnaməsində və insan hüquqlarına dair qəbul edilən normativ sənədlərdə əks olunan məsələlərə hörmətlə yanaşmalıdır: “Orda hər hansı bir qeyri-adi istək, tələb yoxdur. Bu sadəcə Ermənistandan tələb olunan məsələlərin, verilən qərarların icrası ilə bağlıdır. Əgər sülh müqaviləsinin bağlanmasını, sülh olmasını istəyirlərsə, hələ əvvəlki deportasiyaları demirəm, 1988-ci ildə Ermənistandan zorla qovulmuş, deportasiya edilmiş 300 mindən çox Qərbi azərbaycanlının öz doğma yurd-yuvasına qayıtmaq hüququnun olduğunu qəbul etməli və onların qayıdışını təmin etməlidirlər. Onlar qayıdıb öz yurdlarında dinc şəkildə yaşamalıdır.
Düşünürəm ki, birincisi, Ermənistan tərəfin bu bəyanatı daxildəki xofdan irəli gəlir. İkinci də, bu bəyanat daxili auditoriyaya hesablanıb və daha çox müxalifətə xitabən “biz reaksiya veririk” vizyonu yaratmağa xidmət edir. Bütün hallarda Ermənistan özü də bilir ki, inkarçılıq mövqeyi tutmaqda haqsızdır və Qərbi azərbaycanlıların doğma yurdlarına qayıtması məsələsi olmazsa olmaz prinsipinə əsaslanır”.
İradə SARIYEVA
