Yaxın Şərqdə davam edən savaş Rusiya-Ukrayna müharibəsindən bir qədər diqqəti yayındırsa da, sözügedən iqtiqamətdə savaş şiddətlənməkdə davam edir. Ukraynaya verilən Qərb hərbi texnikası cəbhənin bu istiqamətində vəziyyəti daha da gərginləşdirir.
Belə bir vaxtda, ABŞ ordusunun məlumatına görə, Bayden administrasiyasının Kiyevə vəd etdiyi ABŞ istehsalı olan 31 “M1A1 Abrams” tankının hamısı Ukraynaya çatıb.
ABŞ ordusunun Avropa və Afrika üzrə sözçüsü, polkovnik Martin O’Donnell bildirib ki, Almaniyada ABŞ qüvvələri ilə tanklarda təlim keçən bütün ukraynalılar da sursat və ehtiyat hissələri ilə birlikdə Ukraynaya qayıdıblar: “Biz razılığın şərtlərinə əməl etdik. Bundan sonra bu qabiliyyəti nə vaxt və hara çatdıracaqlarını müəyyən etmək Ukraynanın öhdəsindədir”. Hərbi rəsmilər deyir ki, “Abrams” tanklarının döyüş meydanına göndərilməsi vaxt apara bilər, çünki Ukrayna əsgərləri onlara dəstək elementlərinin lazım olduğundan əmin olmalı və Rusiya qüvvələrinə qarşı daha böyük təsir göstərmək üçün tanklardan nə vaxt və harada istifadə edəcəyini müəyyənləşdirməlidir. Martin O’Donnell bununla bağlı qeyd edib: “Düşünürəm ki, Ukrayna bundan nə vaxt və harada istifadə edəcəyini düşünəcək. “Abrams” tankı güclü zirehli maşındır, lakin hər şey tanklardan asılı deyil. Ukraynanın Rusiya müdafiəsini aşmaq əzmi önəmlidir”. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski bildirib ki, Amerika istehsalı olan 31 “Abrams” tankından birincisi ötən ayın sonunda Ukraynaya gətirilib. Çatdırılma ilkin təxminlərdən daha sürətli və qış başlamazdan əvvəl Kiyevin Rusiya qüvvələrinə qarşı əks-hücumunun son həftələrində potensial istifadə üçün vaxtında çatdırılıb: “Abrams” artıq Ukraynadadır və briqadalarımızı gücləndirməyə hazırlaşır. “Abrams”lar Ukraynanın şərq və cənub bölgələrində Rusiyanın nəzarətində olan əraziləri geri almaq üçün döyüşən və artıq Ukraynanın arsenalında olan digər Qərb tanklarına əlavə olunacaq”. ABŞ-ın bu ilin əvvəlində Abrams tanklarını bağışlamaq öhdəliyi Avropa ölkələrinin Almaniya istehsalı olan “Leopard 2” tanklarının təhvil verilməsi vədinə təsadüf edib. Berlin də ABŞ-ın oxşar öhdəliyi olmadan bunu təsdiqləmək istəməyib. Birləşmiş Krallıq bu ilin yanvarında “Challenger 2” tanklarını vəd edərək, Qərb tanklarının Ukraynaya göndərilməsinə razılıq verən ilk ölkə olub. Tanklar Ukraynaya yaz aylarında çatdırılıb. Rusiya qüvvələri ilk dəfə olaraq Ukraynada “Challenger 2” tankını ötən ay vurub. Həmin vaxt yayımlanan videoda ağır zədələnmiş tankın alovlandığı göstərilib. Qərb müdafiə mənbəyi xəbər agentliklərinə tankın həqiqətən də “Challenger 2” tankı olduğunu və bütün ekipajın hücumdan sağ çıxdığını təsdiqləyib. Ukrayna hücum üçün yüzlərlə Qərb tankı istəyib. Bu günə qədər onlarla tank alıb. Ukrayna işğal altındakı Krım yarımadasının bəzi hissələrini təkrar hücuma məruz qoyan Rusiya xəttinin arxasındakı hədəfləri vurmaq üçün raket və dron zərbələri kampaniyasını gücləndirib. Lakin qışın yaxınlaşması ilə bağlı Ukrayna qüvvələri hələ də həlledici irəliləyişə nail ola bilməyib ki, bu da Kiyevin himayədarları arasında beynəlxalq dəstəyin gələcəyi ilə bağlı suallar doğurub. “Abrams” tanklarının Ukraynaya gəlişi ABŞ-ın keçən həftə paket şəklində Ukraynaya 200 milyon dollara qədər əlavə hərbi yardım ayırdığı vaxta təsadüf edir. Pentaqon bildirib ki, paketə “AIM-9 Sidewinder” raketi, Yüksək Hərəkətli Artilleriya Raket Sistemləri (HIMARS) üçün artilleriya sursatları, “TOW” tank əleyhinə raketlər və 155 və 105 mm-lik mərmilər kimi hava hücumundan müdafiə silahları daxildir. London Kral Kollecinin Hərbi Tədqiqatlar Departamentinin tədqiqatçısı Marina Miron isə qeyd edir ki, “M1A1 Abrams” tankları Ukrayna ordusuna əlavə problemlər yarada bilər. Miron Ukraynaya təhvil verilən tankların açıq hədəfə çevrildiyini bildirib: “Bu, Ukraynada əhəmiyyətli dəyişikliklər etmək üçün kifayət deyil. Bütün bunlar təkcə təchizat zəncirində problemlər yaratmır, həm də onları Rusiya artilleriyası və pilotsuz təyyarələri üçün cəlbedici hədəflərə çevirir. Düşünmürəm ki, bu, oyunun qaydalarını tam dəyişəcək. Bu, Ukraynanın gücü üçün faydadan daha çox problem yaradır”.
Tanklarla yanaşı, ABŞ-ın Ukraynaya artıq ATACMS taktiki raketlərini çatdırdığı da məlumdur. Qeyd edək ki, ABŞ-ın Kiyevə ötürdüyü ATACMS taktiki raketlərinin uçuş məsafəsi 165 kilometrdir. Bunu Ağ Evin Milli Təhlükəsizlik Şurasının mətbuat xidmətinin rəhbəri Eydrien Vatson da təsdiq edib. Onun sözlərinə görə, bu məsafə optimaldır və Ukrayna hərbçilərinə hücum əməliyyatlarını daha effektiv keçirməyə kömək etməlidir: “Mən rəsmi şəkildə təsdiq edə bilərəm ki, Birləşmiş Ştatlar həqiqətən də Ukraynaya ordusunun ehtiyacları üçün ATACMS raketləri verib. Bu raketlərin uçuş məsafəsi 165 kilometrə qədərdir. Biz inanırıq ki, bu, bizim döyüş hazırlığımızı riskə atmadan Ukraynanın döyüş potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırmalıdır”. O, ATACMS təchizatının Ukrayna ordusunun hazırda apardığı əks-hücuma necə təsir edə biləcəyini dəqiqləşdirməyib. “The Wall Street Journal”ın yazdığına görə, Ukrayna silahlı qüvvələri oktyabrın 17-nə keçən gecə Zaporojye vilayətindəki Berdyansk aerodromunda və Luqanskda rus hərbçilərinə hücum etmək üçün ATACMS raketlərindən istifadə edib. Rusiya Federasiya Şurasının üzvü Dmitri Roqozin Zaporojye Berdyanskda ATACMS elementlərinin tapıldığını təsdiqləyib. Daha sonra Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski bildirib ki, Ukrayna ordusu həqiqətən də ABŞ-dan Kiyevə verilən yeni uzaqmənzilli raketlərdən döyüş meydanında ilk dəfə istifadə edib. İddiaya görə hücum nəticəsində rusların 9 helikopteri vurulub. ABŞ rəsmiləri bildiriblər ki, Ukrayna işğal altındakı Berdyansk və Luqanskdakı Rusiya aerodromlarına hücum etmək üçün ATACMS sistemindən istifadə edib. Ukrayna xarici işlər naziri Dmitri Kuleba isə qeyd edib ki gələcəkdə Ukrayna daha çox uzaqmənzilli ATACMS raketləri alacaq. CNN telekanalına danışan iki amerikalı rəsmi isə bildirib ki, Rusiya qoşunları raketlərin uçuş məsafəsindən xəbərdardır və ABŞ onların texnika və silahlarını raketlərdən istifadə edilməzdən əvvəl sıradan çıxarılacağından narahatdır. Beləliklə, bütün bunlar Ukraynada müharibənin getdikcə şiddətlənəcəyini göstərir.
Tahir TAĞIYEV
