Soçidə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında üçtərəfli görüşün nəticələri Azərbaycan tərəfi üçün olduqca uğurlu qiymətləndirilir.
Paşinyan həmin görüşdə bir daha ənənəvi mövqeyinə sadiq qalaraq “Dağlıq Qarabağ münaqişəsi”nin mövcudluğundan, güya Azərbaycanın onların suveren ərazilərinə girdiyindən danışdı. Eyni zamanda bildirdi ki, bu məsələ ATƏT-in Misk Qrupu həmsədrlərinin iştirakı ilə nizamlanmalıdır. İmzalanmış bəyanatda “Dağlıq Qarabağ” ifadəsinin işlənməməsi danışıqların yalnız Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri ətrafında aparıldığına işarədir. Bəyanatda “Dağlıq Qarabağın statusu” barədə də danışılmır. Ermənistan Baş nazirinin qaldırdığı “hərbi əsirlər” məsələsi də yekun sənəddə əksini tapmayıb. Belə ki, Azərbaycan Prezidenti hərbi əməliyyatlar bitəndən sonra 100 nəfərdən çox erməni hərbi qulluqçusunun qaytarıldığını diqqətə çatdırıb. Üçtərəfli görüşün yekununda qəbul edilən bəyanatda Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya baş nazirlərinin müavinlərinin sədrliyi ilə regionda bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin bərpası üzrə təsis edilmiş İşçi Qrupun fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilir, regionun iqtisadi potensialının üzə çıxarılması məqsədilə konkret layihələrin tezliklə həyata keçirilməsinin vacibliyi qeyd olunur. Bir sözlə, Soçi bəyanatında təsbit edilən müddəalar Azərbaycan diplomatiyasının qarşıya qoyduğu məqsədlərinə tam uyğundur.
Bütün bunlar faktiki olaraq Paşinyanın tələb və təkliflərinin rədd edildiyi anlamına gələ bilərmi?
Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bu görüş barədə oktyabrın sonlarında məlumat verildi: “Nəzərdə tutulmuşdu ki, Azərbaycanın üzərində israr etdiyi iki məsələ barədə müzakirələr aparılsın. Birincisi, sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyası məsələsi idi. Bilirsiniz ki, Azərbaycan kəskin şəkildə tələb edir ki, Ermənistanın bu prosesi məqsədli şəkildə ləngitməsinə son qoyulsun. O da məlumdur ki, bəzi yerlərdə bizim ordu öz sərhədlərimizi özü müəyyənləşdirmək məcburiyyətində qaldı və erməniləri bəzi yerlərdən qovub çıxardı. Bizim başlıca məqsədimiz sərhədlərin müəyyənləşməsidir. Ermənistanın bu prosesi açıq-aşkar ləngitləməsinin qarşısını almaq üçün biz bəzi addımları atmağa məcbur qaldıq. Paşinyan bunu əsas gətirərək deyir ki, güya Azərbaycan onlara təcavüz edib. Paşinyanın özü dedi ki, həmin yerlərdə sərhəd delimitasiya edilməyib, ancaq həmin ərazilər onlara aiddir. Çox qəribədir, əgər sərhəd razılaşdırılmayıbsa, necə belə iddianı ortaya qoymaq olar? Təəssüf ki, bizim radikal müxalifət də bunu deyir. Sanki tapşırığı eyni dairələrdən alırlar. Çox mühümü odur ki, bu məsələ görüşün yekununda öz əksini tapdı. İkinci məsələ kommunikasiyaların bərpası ilə bağlıdır. Bu da həm müzakirə olundu, həm də bəyanatda öz əksini tapdı. Digər məsələlər var ki, Ermənistan onları bəyanatın mətninə salmaq istəyirdi, ancaq mümkün olmadı. Bura hərbi əsirlər, “Dağlıq Qarabağ” kimi məsələləri aid edə bilərik. Paşinyan sülh danışıqlarının zəruriliyini deyir, digər tərəfdən isə belə məsələni qaldırır. Bununla açıq şəkildə Rusiyaya dedi ki, onun vasitəçiliyinə etibar etmir, ATƏT-i prosesdə görmək istədiyini vurğuladı. Həmsədrləri ona görə prosesə cəlb etmək istəyir ki, orada Fransa və ABŞ var. Onlar da açıq şəkildə erməniləri dəstəkləyir. Çox güman ki, Putin bütün bunları Paşinyana xatırladacaq. Paşinyanın bu cür fikirləri həmin formatdakı görüşdə səsləndirməsi onun hansı dərəcədə naşı olduğunu göstərdi. Bəli, onların istədiyi mövzular barədə bəyanatda heç bir müddəa yoxdur. Hesab edirəm ki, Rusiyanın vasitəçiliyi və Türkiyənin də aktiv iştirakı ilə bu sülh sazişi də imzalanacaq. Ən real variant dördlər formatıdır. Çünki Türkiyə də prosesdə öz aktivliyini qoruyur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
