Xəyalə Rəis: ““Uşaq istəyir” arqumenti isə məsuliyyəti valideyn və müəllim üzərindən götürmür”
Rəqs sənəti incəsənətin çox vacib sahələrindən biri kimi diqqəti cəlb edir və bu istiqamətə axın edənlərin də sayı kifayət qədərdir. Amma çox təəssüflər olsun ki, rəqs məktəblərinin çoxunda, eləcə də fərdi olaraq rəqs müəllimliyi edənlərin fəaliyyətində cəmiyyəti narahat edən məqamlar da var. Oriental rəqs öyrədənlər və bu rəqsə meyl edənlər arasında qızlarla yanaşı oğlanların da olması çox acı təəssüf doğurur.
Məsələ burasındadır ki, rəqs müəllimləri uşağın cinsinə belə fikir vermədən onlara göbək rəqsi öyrədirlər. Düzdür, burada valideynin də günahı və məsuliyyəti az deyil. Hətta valideyn var ki, övladına fərdi rəqs müəllimi tutur ki, məhz ona göbək rəqsi öyrətsin, o, da toylarda, məclislərdə, gecə klublarında oynayıb pul qazansın, “şəxsi sifarişləri” təmin etsin. Bəli, bəzi valideynlər övladlarını buna təhrik edir. Bu danılmaz faktdır. Milli mentalitetimizə yad olan, özündə əxlaqsız elementləri əks etdirən göbək rəqsi dediyimiz kimi təkcə qızlar yox, həm də oğlanlar tərəfindən ifa olunur. Bunu da təbii ki, onlara rəqs müəllimləri öyrədir. Yeri gəlmişkən, Bakıda bir oğlanın göstərdiyi göbək rəqsinin bugünlərdə sosial şəbəkələrdə yayılması cəmiyyətdə ciddi narazılıq yaradıb. Və belə bir çağrışa səbəb olub ki, rəqs müəllimlərinin, rəqs məktəblərinin, rəqs kurslarının fəaliyyəti, iş metodu araşdırılmalıdır.
Ötən gün mövzu ilə bağlı baki-xeber.com-a danışan “Vəfa” Sosial İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli də bu təkliflə çıxış edib ki, rəqs müəllimləri ilə bağlı təhlil, araşdırma aparılmalıdır.
Bu gün zərurət var ki, rəqs müəllimləri, rəqs məktəbləri və kursları ilə bağlı araşdırılsın. Bu ona görə lazımdır ki, milli mentalitetimizə zidd olan elementləri özündə əks etdirən rəqsləri uşaqlarımıza öyrətməsinlər, milli elementləri ifadə edən rəqslər öyrətsinlər. Azərbaycana yad olan rəqsləri uşaqlara öyrətmək olmaz. Uşaq buna meyl edərsə belə, onu bundan yayındırmaq lazımdır, çəkindirmək, milli istiqamətə yönəltmək lazımdır. Yoxsa, “mənim pulum gəlsin” fikri ilə məsələyə yanaşmaq olmaz. Bu hər şeydən əvvəl mənəvi məsələdir. Bu baxımdan, rəqs müəllimləri və rəqs məktəblərinin araşdırılması gündəmə gəlib.
Bu müəssisələrdə uşaqlara milli rəqslərin öyrədilməsi nə dərəcədə prioritet təşkil edir? Bunlar ciddi şəkildə öyrənilməlidir.
Bu gün Azərbaycanda saysız rəqs kursları var və burada ayrı-ayrı müəllimlər işləyir, bu müəllimlər uşaqlara göbək rəqsi belə öyrədir. Bu müəllimlərin çoxunun özünün fəaliyyəti şübhəlidir. Onlar ora necə gəlib çıxıb? Hansı əsasla rəqs kursu açıblar? Onların uşaqlarımıza antimilli rəqs elementləri aşılaması Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərlərinə zərbə deyilmi?
Bu sahə başlı-başına buraxılmalı deyil. Başlı-başına buraxılanda nəticə belə olur ki, oğlanlar da göbək rəqsi oynayır. İndi qız kimi oynayan oğlanlar da çoxdur. Bu hardan qaynaqlanır? Fikrimizcə, rəqs mədəniyyəti düzgün təbliğ olunmalıdır.
“Ən narahatedici məqam isə nəzarət mexanizminin olmamasıdır”
Sənətşünas, Xpress.az saytının baş redaktoru Xəyalə Rəis baki-xeber.com-a bildirdi ki, rəqs müəllimləri və rəqs məktəbləri ilə bağlı məsələ vaxtaşırı gündəmə gəlsə də, real və sistemli yanaşma hələ də görünmür. “Doğrudan da, bu gün Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bir çox rəqs kursu və studiyada vahid standart, metodik çərçivə və ideoloji məsuliyyət yoxdur.
Ən böyük problem ondadır ki, “rəqs azad sənətdir” arqumenti arxasında gizlənərək, uşaqlara yaşına, cinsinə və milli dəyərlərə uyğun olmayan elementlər aşılanır. Rəqs sadəcə bədən hərəkəti deyil – o, mədəni kod, davranış forması və estetik dünyagörüşdür. Uşaqlara öyrədilən hər bir hərəkət onların gələcək kimliyinə, özünüifadə formasına təsir göstərir.
Xüsusilə oğlan uşaqlarına oryental rəqslərin öyrədilməsi məsələsi cəmiyyətdə haqlı suallar doğurur. Burada söhbət qadağadan deyil, uyğunluqdan gedir. Uşağın inkişaf psixologiyası, cinsi identikliyi və sosial mühiti nəzərə alınmadan verilən təlim, gələcəkdə qarışıqlıq və özgələşmə yarada bilər. “Uşaq istəyir” arqumenti isə məsuliyyəti valideyn və müəllim üzərindən götürmür. Uşağın hər istəyi yönləndirilməli, maarifləndirilməli və yaşına uyğun çərçivədə formalaşdırılmalıdır”.
X.Rəis qeyd etdi ki, digər tərəfdən, milli rəqslərin arxa plana keçməsi ciddi mədəni təhlükədir. O, bildirdi ki, qloballaşma fonunda milli rəqslərimiz onsuz da populyarlıq baxımından mübarizə aparır. “Rəqs məktəbləri isə bu mübarizədə əsas dayaq nöqtəsi olmalı olduğu halda, bəzən tam əks istiqamətdə fəaliyyət göstərir. Azərbaycan rəqslərinin zənginliyi, estetikası və pedaqoji potensialı varkən, onları “köhnəlmiş” kimi təqdim etmək yolverilməzdir.
Ən narahatedici məqam isə nəzarət mexanizminin olmamasıdır. Bu sahədə kimlərin müəllimlik etdiyi, hansı metodlarla dərs keçdiyi, hansı proqram əsasında uşaqlara təlim verildiyi demək olar ki, yoxlanılmır. Rəqs müəllimi olmaq üçün nə ixtisas tələbi, nə etik kodeks, nə də pedaqoji məsuliyyət sistemi mövcuddur. Nəticədə isə “kim nə gəldi öyrədir” reallığı ilə üz-üzə qalırıq.
Bu məsələ senzura ilə deyil, peşəkarlıq və standartlarla həll olunmalıdır. Rəqs müəllimləri üçün sertifikatlaşdırma, proqram təsdiqi, yaş və cins uyğunluğu meyarları müəyyən edilməli, milli rəqslərin tədrisi dövlət və cəmiyyət səviyyəsində prioritet elan olunmalıdır. Əks halda, milli mədəniyyətin qorunması yalnız şüar olaraq qalacaq.
Bu gün məsələ rəqsin hansı janrda olmasından daha çox, kimin, kimə və nəyi öyrətməsindən ibarətdir. Bu suallara cavab verilmədiyi müddətcə narahatlıqlar artacaq, nəticələr isə daha dərin olacaq”.
İradə SARIYEVA
