şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

JEPBARMAMMET GÖKLENOV: TÜRKMƏN DİLÇİLİYİNƏ VƏ ŞƏRQ DİLLƏRİ TƏDRİSİNƏ SƏRF OLUNAN ALIM ÖMÜR

Image


Türkmən dilçiliyinin inkişafında müstəsna xidmətləri olan, həm elmi, həm pedaqoji fəaliyyəti ilə bir neçə nəslin formalaşmasında böyük rol oynamış görkəmli alim Cabbarməmməd Göklenov (Jepbarmämmet Gökleňov), yarım əsrdən artıq davam edən zəngin yaradıcılığı və elmi irsi ilə ölkənin filoloji mühitində xüsusi yer tutur. Onun həyat yolu həm zəhmətin, həm də elmə sonsuz sədaqətin bariz nümunəsidir. Uşaqlıqdan elm yoluna – 1950-ci il 15 noyabrda Daşoğuz vilayətinin Köhnəurgənç bölgəsində, Quşbəyi kəndində sadə bir kəndli ailəsində dünyaya gələn Göklenov Cabbarməmməd uşaqlıqdan elmə və kitaba böyük maraq göstərib. 1968-ci ildə orta məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra, həmin il Məhtimqulu adına (keçmiş M.Qorki adına) Türkmən Dövlət Universitetinin türkoloji fakültəsinə daxil olur. O, ali təhsilini 1973-cü ildə fərqlənmə diplomu ilə başa vuraraq türkmən dili və ədəbiyyatı müəllimi ixtisası alır. Universitet illərində B.A.Qariyev, M.Kosayev, M.N.Xıdırov, Q.Sarıyev (B.A.Gariyev, M.Kösäýew, M.N.Hydyrow, G.Saryýew) kimi böyük alimlərin dərslərini dinləməsi gələcək tədqiqatçının elmi dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynayır. Bu mühit onun bir alim kimi yetişməsinə möhkəm təməl qoyur. Elm dünyasina doğru ilk addimlar – Universiteti bitirdikdən sonra Gökleňov Jepbarmämmet elmi fəaliyyətə "Ylym" ("Elm") nəşriyyatında redaktor kimi başlayır. Burada Şamuhəmməd Qədimov və Qılıç Nəfəsov (Şamuhammet Gandymow və Gylyç Nepesow) kimi ustadlarla birgə çalışmaq ona elmi redaktə mədəniyyətini, dilçilikdə dəqiqlik və səlislik prinsiplərini dərindən mənimsəməyə şərait yaradır. Bu illərdə o, türkmən dilçiliyi və ədəbiyyatına dair bir sıra əhəmiyyətli nəşrlərin hazırlanmasında iştirak edir. Elmi çevrədə ilk tanınması da məhz həmin dövrlərə təsadüf edir. Sankt-Peterburq da elmi təhsil və fonetika tədqiqatlari - 1974–1977-ci illərdə o, iki qurum arasında əldə olunan elmi razılaşma əsasında Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin Fonetika kafedrasında aspirantura təhsili alır. Burada onun elmi dünyasına professor L.V.Bondarko kimi dünyaşöhrətli fonetistlərin təsiri böyük olur. Sonrakı tədqiqatlarında türkmən dilinin səs sistemi, xüsusilə də çəkimli səslərin akustik və eşidilmə xüsusiyyətləri onun əsas araşdırma istiqamətlərindən birinə çevrilir. İnstitut illəri – elmi inkişafin zirvələri – 1977-ci ildən başlayaraq, uzun illər boyunca Məhtimqulu adına Dil, Ədəbiyyat və Milli Əlyazmalar İnstitutunda çalışır. Burada laboratoriya əməkdaşı kimi başlayan fəaliyyətini kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi kimi davam etdirir. İnstitutun elmi mühiti, Fiqam Əzimov, Bəşim Çariyarov, Zuleyxa Muhammedova, Sapar Kurenovov (Pygam Azymow, Bäşim Çaryýarow, Zylyha Muhammedowa, Sapar Kürenowow) kimi öncül alimlərin iştirakı onun elmi yetişməsində məktəb rolunu oynayır. Bu illərdə o, türkmən dilinin fonetik quruluşunu eksperimental metodlarla araşdıran mühüm məqalələr yazır. 1985-ci ildə müdafiə etdiyi "Türkmən dilinin çoxhecalı sözlərinin vurğusuz çəkimliləri (eksperimental-fonetik araşdırma)" adlı işi ona filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini qazandırır. Sonradan isə Şərq dilləri üzrə dosent elmi adı alır. Təhsil islahatlari və yeni fakültələrin yaradılması – 1989-cu ildən etibarən o, Dövlətməhəmməd Azadi adına Türkmən Milli Dünya Dilləri İnstitutunda fəaliyyət göstərməyə başlayır. Burada onun fəaliyyəti yalnız elmi deyil, həm də təşkilati cəhətdən böyük əhəmiyyət kəsb edir. 1990-cı ildə açılan türkmən filologiyası fakültəsinin təşkili, ilk proqramların, tədris planlarının hazırlanması, müəllim seçimi və kafedraların qurulması bilavasitə onun iştirakı ilə həyata keçirilib. Daha sonra Göklenov Cabbarməmməd Şərq dillərinin – fars, ərəb və türk dillərinin tədrisi üçün fakültə yaradılmasının təşəbbüskarlarından biri olur. O dövrdə Daşkənd, Düşənbə, Bakı kimi şəhərlərdəki nümunələrin öyrənilməsi də məhz onun da daxil olduğu heyətin fəaliyyəti ilə mümkün olmuşdur. Rəhbərlik fəaliyyəti və institutun elmi həyatındakı rolu. Onun institutdakı fəaliyyəti genişdir: kafedra müdiri, fakültə dekanı, elmi işlər üzrə prorektor və daha bir çox məsul vəzifələri uğurla icra etmişdir. Uzun illər gənc alimlərin elmi inkişafında, filologiya üzrə yeni kadrların hazırlanmasında əvəzsiz xidmət göstərib. Hazırda o, şərəfli əmək fəaliyyətini davam etdirərək Yaxın Şərq dilləri kafedrasının dosenti vəzifəsində çalışır. Elmi və ictimai fəaliyyətinə verilən qiymətlər – Jepbarmämmet Gökleňovun əməyinə dövlət səviyyəsində də yüksək qiymət verilib. O, 2016-cı ildə "Türkmənistanın Müstəqilliyinin 25 illiyi" yubiley medalı ilə təltif olunub. Bundan başqa, o, Türkmənistan Ağsaqqallarının III, X, XI və XV qurultaylarının iştirakçısı olmuş, beynəlxalq və yerli elmi jurnalların redaksiya heyətlərində təmsil olunmuşdur. Cabbarməmmət Göklenov yalnız öz elmi nailiyyətləri ilə deyil, həm də dövlət miqyasında dilçilik və təhsil sahəsində həyata keçirilən islahatların fəal iştirakçısı kimi yadda qalıb. O, ömrünün böyük hissəsini türkmən dili, ədəbiyyatı, fonetika elmi və Şərq dillərinin inkişafına həsr etmiş görkəmli ziyalı, alim və müəllimdir. Onun zəngin elmi irsi, yetirdiyi tələbələr və yaratdığı tədris ənənələri gələcək nəsillər üçün uzun illər boyu yaşayacaqdır. Ustad elm xadiminə bol yaradıcılıq uğurları, sağlam ömür arzulayırıq.

Almaz Ülvi BİNNATOVA

Filologiya elmləri doktoru, professor Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun "Azərbaycan-Türkmənistan-Özbəkistan ədəbi əlaqələri" şöbəsinin müdiri, TürkSOY-un "Məhtimqulu Fəraqi - 300" yubiley medalının mükafatçısı Özbəkistan Respublikasının "Dostluq" ordeni mükafatçısı Bakı, noyabr, 2025



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
Bakıda narkotik həblər satanlar saxlanıldı, aralarında bir vəkil də var - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:21
Sahibə Qafarova Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla görüşdə iştirak edib

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO/YENİLƏNDİ

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ