XXI əsrin 20-ci illərindən dünyada iki qarşıdurma açıq-aydın görünür: Qərb və Rusiya qarşıdurması. NATO-nun Şərqə doğru irəliləməsini, müstəqilliyini əldə edən dövlətlərin Avropa İttifaqına daxil olma istəklərini Rusiya sərhədləri üçün təhlükə hesab edir. ABŞ, Fransa vədlər verərək Ukrayna kimi bəzi dövlətləri Rusiya ilə müharibəyə təhrik edir. Məqsəd Rusiyanı zəiflətməkdir. Avropa İttifaqı da Ermənistana bu təşkilata daxil olacağını vəd edir. Qərb Gürcüstana, Ukraynaya verdiyi vədləri Ermənistana da verir, Ukraynanın aqibəti Ermənistanı da gözləyir. ABŞ Rusiyanı zəiflətdikdən sonra, Avropa dövlətlərini də zəiflətməyə çalışacaqdır. Bu artıq özünü göstərir. ABŞ Ukraynanı maliyyələşdirmir, bütün güc Ukraynanın və Avropa dövlətlərinin üzərinə düşür. ABŞ-ın yeni seçilmiş və 2025-ci ildən fəaliyyətə başlayan prezidenti Donald Tramp NATO-dan çıxmaq fikrini bildirdikdə Qərblə yanaşı, onun fitvasına uyan Ukrayna da təşvişə düşdü. Gedişat onu göstərir ki, Donald Trampın siyasəti daha çox müstəmləkə xarakteri daşıyır, sanki müstəmləkəçiliyi qanuniləşdirir. Tramp Ukraynanın NATO-ya daxil edilməsini mümkünsüz sayır. Trampın Kanadanı ABŞ-nin 51-ci ştatı etmək arzusu, Qəzzadan yerli əhalinin Misirə və İordaniyaya deportasiyası planları, Qəzzanın öz hakimiyyəti altına alması arzusu, Ukraynanın Rusiya ilə müharibəni dayandırması üçün irəli sürdüyü təkliflər, Ukraynada olan təbii sərvətləri istismar etməsi haqqında təklifləri, Qrenlandiyanı özünə tabe etmək cəhdləri, Panama haqqında fikirləri və sairən iddiaları bunu sübut edir. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan ABŞ-nin milyardlarla xeyir götürdüyünü bildirmişdir. ABŞ daha Ukraynanı dəstəkləməyəcəyini bildirdi. ABŞ prezidenti onun siyasəti üçün maraq kəsb etməyən Ukrayna, Ermənistan kimi dövlətlərin başçıları ilə görüşmək belə istəmir, lazım olmayan yerləri maliyyələşdirməkdən imtina edir, hətta digər ölkələrdən xeyir götürməyə çalışır. ABŞ Ukrayna prezidentinin müharibə vəziyyətində yenidən seçilməsini tələb edir, bu isə o deməkdir ki, Zelenskinin prezident olmasını qəbul etmir. Hər dəfədə, Baydendən fərqli olaraq, Putinlə münasibətlərinin yaxşı olduğunu, Rusiya ilə danışıqların Ukraynasız olacağını səsləndirir. Rusiya Ukraynanın ərazisini işğal etməkdə davam edir, Xerson, Zaporojye, Donetsk və Luqansk vilayətlərinin rəsmi ilhaqını elan edib və onların Rusiya Federasiyasının dörd yeni regionu olduğunu bildirib. ABŞ Rusiyanın işğalına yol verir, belə görünür ki, Rusiya da ABŞ-ın növbəti işğallarına göz yummalıdır.
Trampın Qəzzadan fələstinlilərin çıxarılaraq Misir və İordaniyada yerləşdirilməsi məsələsini irəli sürməsi bir xalqa qarşı soyqırımın, deportasiyanın qanuniləşdirilməsidir. Trampın planını qəti rədd edən HƏMAS ərəb və islam ölkələrindən, xüsusilə Misir və İordaniyadan Trampın sürgün təklifini rədd etmələri ilə bağlı qərarlı mövqelərini təsdiqləmələrini bildirib. Misir, İordaniya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər, Fələstin dövləti və Ərəb Dövlətləri Liqası Qahirədə keçirilən görüş zamanı birgə bəyanat yayaraq ABŞ Prezidenti Donald Trampın fələstinlilərin Qəzzadan İordaniya və Misirə köçürülməsi ilə bağlı təklifini rədd etmiş və bildirmişlər ki, Trampın planı regiondakı sabitliyə təhlükə yarada və münaqişənin genişlənməsinə səbəb ola bilər. Trampın məqsədi fələstinlilərin tamamilə Qəzzadan çıxarılması, ərəb ölkələrinə köçürülərək orada yeni yaşayış məskənləri salmaları, Qəzzada yəhudilərin yerləşdirilməsi və həmin ərazilərin birbaşa ABŞ-yə tabe etdirilməsidir. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan “Heç kimin Qəzzə xalqını min illərdir mövcud olan əbədi vətənlərindən çıxarmağa gücü çatmaz. Qəzza, İordan çayının qərb sahili və Şərqi Qüds, eləcə də Fələstin fələstinlilərindir"– söyləmişdir. Beləliklə, Türkiyənin qətiyyətli mövqeyi və Misir, İordaniya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər, Fələstin dövləti və Ərəb Dövlətləri Liqasının birgə bəyanatı ilə ABŞ-ın fələstinliləri deportasiya siyasəti reallaşmadı.
Ramilə Dadaşova Siyasi elmlər doktoru, dosent
