Məlum olduğu kimi, Gürcüstanda NATO-ya üzv ölkələrin və alyansın tərəfdaşlarının “NATO-Geo exercise 2019” adlı irimiqyaslı komanda-qərargah hərbi təlimləri keçirilib. İkinci dəfədir keçirilən bu tip hərbi təlim daha irimiqyaslı olması ilə seçilib. 24 ölkədən hərbçilərin iştirak etdiyi təlimlərdə məqsəd Gürcüstan Silahlı Qüvvələrinin, Şimali Atlantika İttifaqının və tərəfdaş ölkələrin birgə fəaliyyətini gücləndirmək olub.
Gürcüstanın müdafiə naziri Levan İzoriya bildirib ki, Tiflisin NATO ilə əməkdaşlığı və keçirdiyi birgə hərbi təlimlər hansısa ölkəyə qarşı yönəlməyib. Amma NATO-nun sərhədləri yaxınlığındakı fəaliyyətini Rusiya heç də birmənalı qarşılamır. Xüsusən də NATO baş katibinin Mərkəzi Asiya və Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Ceyms Appaturayın açıqlamaları Kremli xeyli hiddətləndirib. Appaturay bildirib ki, NATO Gürcüstanla əməkdaşlığını, xüsusilə Qara dənizin təhlükəsizliyinin təminatı sferasında genişləndirməyə hazırdır. Onun sözlərinə görə, Gürcüstanın NATO-ya inteqrasiya prosesinin uğurlu davamı üçün bütün imkanları var.
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda isə bildirilir ki, NATO Qara dəniz regionunu hərbiləşdirməklə məşğuldur: "NATO Şərqi Avropada hərbi varlığını gücləndirir, hərbi və mülki infrastrukturu modernləşdirir. Rumıniyaya ABŞ-ın havadan müdafiə sistemləri yerləşdirilib. Dəniz və hava məkanında patrulların sayı artırılıb, başda Rusiya sərhədləri olmaqla, bölgədə kəşfiyyat fəaliyyəti aktivləşdirilib. NATO hərbi gəmilərinin Qara dənizdə qalma müddəti 80 gündən 120 günə qaldırılıb. Alyans bölgədəki hərbi planlarını gizlətmir". Moskva bütün bunlara seyrçi qalmaq niyyətində olmadığını da açıqlayıb. Rusiyanın Cənub Hərbi Dairəsini gücləndirmək istiqamətində yeni addımları da bunun təsdiqi sayılır. Baş verənləri şərh edən Rusiyanın "regnum.ru" portalı da yazır ki, Qafqaz və Qara dənizdə NATO-Moskva qarşıdurması böyüyür: "NATO baş katibi Yens Stoltenberqin Tiflisə səfəri, Gürcüstan prezidenti və baş nazirilə rəsmi görüşlər, ərazisində NATO-ya üzv 24 ölkənin və alyans tərəfdaşlarının komanda-qərargah təlimlərinin keçirildiyi ölkədə NATO ilə birgə fəaliyyət göstərən JTEC təlim mərkəzinə baş çəkməsi Cənubi Qafqazın Rusiyanın “cənub qarınaltısı”nda yerləşən bu respublikasının alyans üçün önəm dərəcəsindən xəbər verir.
Stoltenberq səfərin gedişində birbaşa Gürcüstana dair təmtəraqlı xeyli bəyanat verib, etiraf edib ki, bu ölkə Avroatlantik inteqrasiya yolunda böyük uğura nail olub və artıq söz verib ki, nəticədə ölkə mütləq alyansın üzvü olacaq. NATO baş katibi, bununla yanaşı, bir daha təsdiqləyib ki, alyans tanınmış beynəlxalq sərhədlər çərçivəsində Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini dəstəkləyir və Rusiyanı Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliyini geri götürməyə çağırıb, qeyd edib ki, NATO-ya girmək qərarını Gürcüstanın özü və alyansın başqa üzvləri qəbul edir, buna görə də “Rusiya və ya hansısa başqa ölkə bu prosesə təsir edə bilməz”.
Gürcüstan baş naziri Mamuka Baxtadze də bildirib ki, ölkənin NATO-ya üzvlüyü təkcə siyasi qərar deyil, həm də gürcü xalqının seçimidir və heç kim bu prosesdə Tiflisə mane ola bilməz.
Bu arada NATO baş katibinin Tiflis səfərinin hərbi-siyasi mənasına bu kontekstdə baxmaq gərəkdir ki, Gürcüstan bölgədə NATO-nun rəsmi tərəfdaşı sayılan yeganə ölkədir.
Rusiya prezidenti Vladimir Putin isə dəfələrlə bildirib ki, Moskva NATO-nun Gürcüstan və Ukrayna sayəsində genişləndiyinə son dərəcə mənfi yanaşır, alyans bu ölkələri öz sıralarına almadan da onlarla işləyə bilər. “Bakı politoloqlar klubu”nun başçısı Zaur Məmmədov da Gürcüstanın NATO üzvü olmaq istəyini bölgə üçün ağrılı mövzu sayır. O qeyd edib: “NATO ölkələrinin coğrafiyası Xəzərədək genişlənir. Bu, bir yandan ölkələrin təhlükəsizliyinə bağlıdır, o biri yandan Rusiya-Qərb qarşıdurmasına cəlb edilə biləcək kiçik ölkələr üçün çox böyük çağırışdır. Avropa Birliyinə münasibətdə hər şey birmənalıdırsa – nə Ukrayna, nə də Gürcüstan bu təşkilatın üzvü olacaq – NATO-ya münasibətdə hər şey belə birmənalı deyil. Bu ölkələr həmin alyansın üzvü ola da, olmaya da bilər”. Onun fikrincə, müstəqil siyasət yürütmək önəmlidir ki, bunu özəlliklə Azərbaycan sərgiləyir.
Politoloq əlavə edib: “Biz 2011-də Qoşulmama Hərəkatına təsadüfən üzv olmamışıq. Ölkəmiz bu il bu təşkilatda sədrlik edir, sonralar Azərbaycan paytaxtında təşkilatın sammitinin keçirilməsi gözlənir. Azərbaycan NATO ilə münasibətləri möhkəmləndirir, amma eyni zamanda eyham vurur ki, alyansın üzvü olmayacaq, öz ərazisinin qeyri-bölgə dövlətlərinin maraqlarının təmin edildiyi yer olmayacağını anlayaraq olduqca rasional siyasət aparır. Axı bölgə son dərəcə partlayış təhlükəsindədir. Bir yandan Yaxın Şərq, o biri yandan həm bölgə ölkələrinin, həm də dünyanın siyasi oyunçularının güclü təsiri və geopolitik maraqlarının toqquşması”.
O, bununla yanaşı vurğulayıb ki, bölgədəki münaqişələrin həll edilməməsinə həm Rusiya, həm də Cənubi Qafqaz respublikaları üçün sabitliyə təhdid kimi baxılmalıdır, buna görə də bunları həll etmək gərəkdir. Məmmədov nəticəyə gəlib – Ermənistanın NATO ilə münasibətlərinə gəlincə, bu da inkişaf edir, Ermənistan NATO-nun müxtəlif hərbi təlimlərinə qatılır və belə bir imkan olsaydı, İrəvan hələ Serj Sarkisyanın dönəmində təkcə bu təşkilata deyil, həm də Qərbin başqa siyasi institutlarına daha çox inteqrasiya olunardı, Ermənistanın yeni hökuməti isə hətta gizlətmir ki, NATO ilə münasibətlərin inkişafı, ortaq layihələr Ermənistanın milli maraqlarındadır, amma İrəvan məlum şərait, yəni Rusiya və İrandan müəyyən asılılıq üzündən bir qədər çətin durumdadır.
Nə etməli, NATO Cənubi Qafqaz yönündə, doğrudan da, ciddi və məqsədyönlü şəkildə irəliləyir, Rusiya öz əndişəsini ifadə edir, Gürcüstanın bloka üzvlüyü artıq zaman məsələsidir, Ermənistan da ehtiyatla olsa da, alyansa arabir göz gəzdirir, təkcə Azərbaycan öz seçiminə sadiqdir və təşkilatla ardıcıl bərabər münasibətlərə tərəfdardır. Hadisələrin necə inkişaf edəcəyini zaman göstərər”.
Bunlarla yanaşı, portal yazır ki, qarşıdakı dövr ərzində Rusiya və NATO-nun Qafqazda çəkişməsi sadəcə güclənməkdə davam edəcək.
Tahir TAĞIYEV
