Nikol Paşinyan Brüsseldə çıxışı zamanı Azərbaycanın qərb rayonlarını Naxçıvanla birləşdirən Mehri yolunu açmağa, “tranzit üçün sadələşdirilmiş prosedurlar tətbiq etməyə” hazır olduğunu bəyan etdi.
Ermənistan baş naziri Zəngəzur dəhlizindən istifadə edəcək Azərbaycan vətəndaşlarının yoxlanılmasının sadələşdirilmiş formada həyata keçirilməsini təklif edir. Hiss olunur ki, Nikol Paşinyan dəhliz məsələsində zamanın Ermənistanın əleyhinə işlədiyini anlayır. Çünki Zəngəzur dəhlizinin açılmasının uzanması halında Azərbaycanla Türkiyəni birləşdirən dəhliz İrandan keçəcək və bu halda Ermənistan oyundankənar vəziyyətdə qalacaq. Onun bu təklifi Azərbaycan üçün məqbul sayıla bilərmi?
Siyasi şərhçi Amid Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistan Baş naziri Paşinyanın dedikləri İspaniyada keçirilən görüşlər zamanı ona verilmiş direktivlərə əsaslanır:
“Belə ki, xüsusilə də Avropa çox gözəl anlayır ki, Zəngəzur dəhlizinin alternativinin İrandan keçməsi, nəinki Ermənistanı, eləcə də Avropanı bu layihədən kənarda saxlayacaq. Ona görə də Paşinyan Brüsseldəki çıxışı zamanı kommunikasiyaların açılmasına hazır olduğunu, bunun eksterritorial dəhliz kimi olmayacağını bildirib və Azərbaycan tərəfindən gələn şəxslərin sənədlərinin yoxlanılmasını dilə gətirib.
Bu, tamamailə bizə uyğun olmayan bir variantdır. Azərbaycan vətəndaşları Qərb rayonları ilə Naxçıvana gedərkən hansısa yoxlamaya məruz qala bilməzlər. Özü də erməni sərhədçiləri və ya gömrükçüləri tərəfindən. Gediş-gəliş sərbəst olmalıdır. Biz maneəsiz və sərbəst bir dəhlizin olmasının tərəfdarıyıq. Ən azından ona görə ki, çıxış və giriş Azərbaycan Respublikasının ərazisi olacaq. Ermənistan isə sadəcə olaraq bu dəhlizin ona düşən hissəsinin təhlükəsizliyini təmin edə bilər. Bu onun legitim hüququdur. Digər məsələlərdə isə Ermənistanın şərt qoyması Azərbaycan tərəfindən alternativ variantların icrası ilə nəticələnəcək. Bu isə onsuz da dalanda olan Ermənistan iqtisadiyyatı üçün əlavə itki ola bilər.
Bu ayın sonunda Azərbaycan və Ermənistan dövlət başçılarının Brüssel görüşü keçiriləcək. Paşinyan tərəfindən səsləndirilən və Azərbaycanın tərəfdaş çıxdığı sülh gündəliyi bir daha müzakirə olunacaq. Görüşdən sonra proseslərin hansı məcrada gedəcəyini daha dəqiq demək mmümkün olacaq”.
Azərbaycan isə gözləmək niyyətində deyil və 44 günlük savaşdan dərhal sonra artıq dəhlizin öz ərazisindən keçən hissəsinin tikintisini sürətlə aparır. Nəhayət, İranla bağlanan saziş və bu istiqamətdə işlərin real məcraya yönəlməsi hazırda tamamilə fərqli mənzərə ortaya çıxarıb.
Nikol Paşinyan anlayır ki, Naxçıvanla yol İrandan keçərsə, Ermənistan daha bir meqa-layihədən və külli miqdarda gəlirdən məhrum olacaq, onun beynəlxalq aləmə çıxışı növbəti onillər üçün də yalnız Larsın ümidinə qalacaq. Üstəlik, Zəngəzur dəhlizinə imkan verilməməsi Türkiyənin də sərhədi açmasını əngəlləyəcək və Ermənistanın Türkiyə vasitəsilə çıxışı da məhdudlaşacaq.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
