Çox təəssüflər olsun ki, Azərbaycan tarixini saxtalaşdırmaq, faktları təhrif etmək, hadisələri, prosesləri yanlış təqdim etmək məsələsində Tehran rejimi və onun əlaltıları geniş fəaliyyətə keçib. Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin tarixindən tutmuş qədim, orta əsrlər və müasir tariximizə qədər çox məsələlərə molla rejiminin “tarixçiləri” müdaxilə edir, onları öz maraqlarına uyğun şəkildə qələmə verirlər.
Bildiyin bir faktı elə əcaib təqdim edirlər ki, adam təəccüblənməyə bilmir. Tarixdə daha çox erməni-müsəlman davası kimi xatırlanan qarşıdurmanın tarixini belə mollabaşlar təhrif edirlər. İranın nəzarətində olan "Azərbaycan tarixi" Telegram kanalı yenə də tarixi təhriflə məşğul olub. Kanal iddia edir ki, 1903-cü ilin iyul ayında Bakıda 50 min insan aksiya keçirib və tətil edib. Onlar əzici idarəçilikdən, neft mədənlərində istismar olunmaqdan şikayət edirdilər. Aksiyanı yatırmaq üçün guya erməni-müsəlman problemi yaradılır. Kanal həmin problemin 100 ildən çoxdur ki, davam etdiyini yazır. Erməni-müsəlman münaqişəsinin səbəbini təhrif edirlər ki, guya bu, neft mədənlərində etirazı yatırmaq ucun yaradılıb. Üstəlik də iddia edirlər ki, bu, Manaf Süleymanovun “Eşitdiklərim, Gördüklərim, Oxuduqlarım” kitabında əks olunub. M.Süleymanov əgər belə bir “fakt” yazıbsa, təbii ki, bu, həqiqəti əks etdirmir. Erməni-müsəlman davasını yıxılmaqda olan Çar Rusiyası qızışdırıb, məqsəd də Bakını erməniləşdirmək idi. Guya erməni - müsəlman probleminin neft mədənlərində etirazları yatırmaq üçün yaradıldığını iddia edən mollalar bununla ermənilərin gerçək niyyətini ört-basdır edirlər. Əslində problemə səbəb onların əsassız ərazi iddiaları, Bakıya sahiblənmək istəkləri idi. Necə ki, Şaumyan bunu etmişdi və Bakını işğal etmişdi.
Tarixçilərə görə, Rus-yapon müharibəsində məğlub olmuş Rusiya imperiyasında xalq çıxışları və o cümlədən milli azadlıq hərəkatları baş verirdi. Bunların qarşısını almaq üçün Çar Rusiyası rus şovinizminin dirçəlişi və xalqları bir-birinə qırdırmaq siyasəti həyata keçirməyə başladı. Bu siyasəti birinci növbədə Qafqazda həyata keçirtmək labüd sayıldı. Belə bir vəziyyətdən ermənilər istifadə etməyə şərait tapdılar. Çar Rusiyası erməniləri gizli surətdə silahlandırdı və "erməni-müsəlman davası"nı təşkil etdi. İlk toqquşma Bakı şəhərindən başlayaraq Şuşa, Zəngəzur, İrəvan, Tiflis, Naxçıvan, Ordubad, Eçmiədzin, Cavanşir, Qazax qəzalarına yayıldı. Hərtərəfli hazırlıq görüldükdən sonra ermənilər 1905-ci il fevralın ilk günlərindən Bakıda qırğın törətdilər, çox keçmədən İrəvanda iğtişaşlar kütləvi xarakter aldı. Kəndləri dağıdır, yandırır, günahsız insanları qılıncdan keçirirdilər. Yəni molla rejiminin ortaya atdığı “fakt” erməni-müsəlman davasının başlanmasının səbəbi deyildi, səbəb onların işğal, soyqırım siyasəti idi.
“Bəzi dövlətlər ermənilərlə azərbaycanlıların barışmasında, sülh içində yaşamasında maraqlı deyil, ona görə də hadisələrin mahiyyətini təhrif edirlər”
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, erməni-azərbaycanlı, yaxud erməni-müsəlman münaqişələrinin yaradıcısı Çar Rusiyası olub. M.Zülfüqarlının sözlərinə görə, bu məsələ izah olunarkən Çar Rusiyası siyasətinin mahiyyəti izah olunmalıdır. XIX əsrin sonlarında XX əsrin əvvəllərində Çar Rusiyasında vəziyyətin ağır olduğunu deyən M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, 1861-ci ildə təhkimçilik hüququ ləğv edildikdən sonra nə qədər inqilabi şəraiti yatırtmaq mümkün olsa da, amma XIX əsrin sonlarında, XX əsrin əvvəllərində inqilabi şərait yetişmişdi. Belə bir klassik fikir var deyən M.Zülfüqarlının sözlərinə görə, inqilabi şəraitin yetişməsi özünü onda göstərir ki, yuxarılar əvvəlki qaydada idarə edə bilmir, aşağıdakılar isə əvvəlki qaydada yaşamaq istəmir. “O zaman Çar Rusiyası daxili böhranı aradan qaldırmaq və günahı xarici ölkələrin üzərinə atmaq üçün 1904-cü ildə rus-yapon müharibəsi başladı. Belə hesab edilirdi ki, bu müharibə qısa çəkəcək, tezliklə Rusiya qalib gələcək, bütün sosial problemlərin də günahını Yaponya ilə müharibənin üzərinə atacaq. Lakin əksinə oldu, rus – yapon müharibəsində Çar Rusiyası biabırçı məğlubiyyətə uğradı, bu da inqilabın başlamasına səbəb oldu. 1905-ci ildə Peterburqda Qanlı bazar günü baş verdi, bu tarixdən də rus inqilabı başladı. Buna qədər isə Rusiyanın ən çox inkişaf etmiş sənaye mərkəzi Bakı idi. Bakı, demək olar ki, Moskva və Peterburqdan sonra üçüncü sənaye şəhəri idi. Burada çoxmillətli fəhlə sinfi təmərküzləşmişdi. Bayaq dediyiniz məsələdə fəhlə hərəkatının əsasən iqtisadi tərəfləri irəli sürülürdü, iş şəraitinin yaxşılaşdırılması, əməkhaqqının artırılması, cərimələrin azaldılması və sair. Belə bir vaxtda neft sahibkarları fəhlə sinfinə güzəştə getməyə məcbur oldular, 1904-cü ilin dekabr ayının 30-da Mazut Konstitusiyası deyilən bir müqavilə imzaladılar. Bu müqavilədə iqtisadi güzəştlər nəzərdə tutulurdu, xəstəliyə görə müavinət ödənilməsi, cərimələrin azaldılması, iş saatının qısaldılması, onların yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması və sair təsbit olunurdu. 1905-ci ildə Çar Rusiyasında inqilab başladığına görə sənaye mərkəzi olan Bakıda da inqilabi hərəkat güclü idi. Yəni 1905-ci ilin yanvarında çox böyük fəhlə nümayişləri başladı və Çar Rusiyası da bunun qarşısını almaq üçün 1905-ci ilin fevral ayının 6-da və 9-da Bakıda erməni-müsəlman qırğınını törətdi.
Yəni müsəlman-erməni münaqişəsinin başlamasının səbəbi neft mədənlərində etirazı yatırmaqla bağlı deyildi, bu münaqişəni Çar Rusiyası yaratmışdı. Erməni-müsəlman ədavətini yaratmaqla və müsəlman qırğınını törətməklə Çar Rusiyasının məqsədi Bakıda başlamış inqilabın qarşısını almaq idi. Bunu Çar Rusiyasının jandarm İdarəsi təşkil etmişdi. Onlar bir neçə azərbaycanlını öldürüb erməni, bir neçə ermənini də öldürüb azərbaycanlı məhəlləsinə atmışdılar, belə şaiyə yaymışdılar ki, ermənilərlə müsəlmanlar bir-birini qırır, hər iki tərəfə də silah vermişdi. Çar Rusiyası Bakıda 6 və 9 fevral erməni-müsəlman qırğının təşkilatçısı idi. Bu da zaman – zaman sonrakı dövrlərdə eyni ssenari ilə həyata keçirildi”-deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, tarixin təhrif edilməsi yolverilməzdir. “Tarixi faktların saxtalaşdırılması yolverilməzdir, erməni-müsəlman münasiqəşinin başlama səbəbi bəzilərinin iddia etdiyi kimi deyil. Bu münaqişə 1905-ci ildə yaradılıb və yüz ilə yaxındır ki, mövcuddur. Hər dəfə də bunu Rusiya yaradır”-deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
Professor onu da bildirdi ki, ermənilərin ərazilərimizə qarşı əsassız iddiasının da arxasında Çar Rusiyası, sonradan Sovet Rusiyası və Rusiya Federasiyası dayanıb. Molla rejiminin də hər fürsətdən istifadə edib tarixi həqiqətləri təhrif etməsi yolverilməzdir deyən M.Zülfüqarlı hesab edir ki, bəzi dövlətlər ermənilərlə azərbaycanlıların sülh içində yaşamasını istəmir: “Reallıq budur ki, bəzi dövlətlər ermənilərlə azərbaycanlıların barışmasında, sülh içində yaşamasında maraqlı deyil, ona görə də hadisələrin mahiyyətini təhrif edirlər”-deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
