“Hesab edirəm ki, ötən 10 ildə böyük işlər görülüb”
2008-ci il dekabrın 2-də Bakıda Avropa Şurasına üzv dövlətlərin mədəniyyət nazirlərinin “Mədəniyyətlərarası dialoq Avropa və onun qonşu regionlarında davamlı inkişafın və sülhün əsasıdır” mövzusunda konfransında İslam və Qərb sivilizasiyaları, eləcə də xalqlar və mədəniyyətlər arasında dialoq və əməkdaşlığın inkişafı məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən “Bakı prosesi” təşəbbüsü irəli sürülüb. Konfransda “Mədəniyyətlərarası dialoqu təşviq etmək naminə Bakı Bəyannaməsi” qəbul edilib.
“Bakı prosesi” Azərbaycanın təşəbbüsü ilə 2008-ci ildə mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında səmərəli və effektiv dialoqun qurulması məqsədilə irəli sürülüb. Azərbaycanın belə bir qlobal hərəkatın təşəbbüskarı kimi çıxış etməsinin əsasında ərazisində tarixən fərqli dini mənsubiyyəti olan icmaların, milli-etnik qrupların və zəngin mədəni müxtəlifliyin olması dayanır. 2008-ci ilin 2-3 dekabr tarixlərində təşkil olunan Avropa Şurasına üzv dövlətlərin mədəniyyət nazirlərinin konfransına Azərbaycanın təşəbbüsü ilə ilk dəfə olaraq 10 islam ölkəsi dəvət edildi. İslam dövlətlərinin iştirakı ilə mədəniyyət nazirlərinin konfransı yeni bir formata transformasiya olundu. Avropa və ona qonşu regionlardan 48 ölkənin, 8 beynəlxalq təşkilatın və bir sıra beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatlarının yüksək səviyyəli nümayəndələrinin iştirak etdiyi bu konfransda “Mədəniyyətlərarası dialoqunun təşviqinə dair Bakı Bəyannaməsi” qəbul edilib.
Bakı Bəyannaməsi ilə sivilizasiyalar arasında dialoqun inkişafını nəzərdə tutan “Bakı prosesi”nin və bu prosesin inkişafına hədəflənmiş “Sənətçilər dialoq naminə” layihəsinin əsası qoyuldu. “Bakı prosesi”nin davamlılığını təmin etmək məqsədilə 2009-cu il 13-15 oktyabr tarixlərində Bakıda keçirilmiş İslam ölkələrinin mədəniyyət nazirlərinin VI Konfransında Azərbaycanın təşəbbüsü ilə 10-dan çox Avropa dövləti də iştirak edib.
Konfrans çərçivəsində iştirak edən Avropa Şurasına üzv dövlətlər ilə İslam Konfransı Təşkilatına üzv dövlətlər arasında mədəniyyətlərarası dialoqa dair birgə kommunike qəbul edilib. 2010-cu ildə “Bakı prosesi” artıq regional təşəbbüsdən qlobal çağırışa çevrilməyə başlayıb.
Ötən on il ərzində ölkədə “Bakı prosesi” çərçivəsində, həmçinin, bu təşəbbüsün məqsədləri istiqamətində çoxsaylı beynəlxalq tədbir və layihələr gerçəkləşdirilib. UNESCO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı, Ümumdünya Turizm Təşkilatı, BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı, Avropa Şurası və İSESCO-nun tərəfdaşlığı ilə keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq forumları BMT və strukturlarının mədəniyyətlərarası dialoqun qurulması və inkişafı, irqi ayrıseçkiliyə və dözümsüzlüyə qarşı mübarizə sahəsində qlobal platforma statusu qazanıb. 2016-cı ilin aprelində BMT Sivilizasiyalar Alyansının 7-ci Qlobal Forumunun Bakıda keçirilməsi bu uğurlu prosesin və fəaliyyətin nəticəsidir. Beynəlxalq miqyaslı tədbirlər sırasında Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumunun da xüsusi yeri var.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, “Bakı prosesi” mədəniyyətlərarası dialoqda necə rol oynayıb? Məsələyə münasibət bildirən Azərbaycanda Atatürk Mərkəzinin şöbə müdiri, Milli QHT Forumu İdarə Heyətinin üzvü Əkbər Qoşalının sözlərinə görə, sözügedən məsələdə “Bakı prosesi” vacib rol oynayıb: “Azərbaycanda müxtəlif səviyyələrdə keçirilən belə forumlar mədəniyyətlərarası dialoqa töhfə verib. Həmin tədbirlər tarixə həkk olunub. Məlum olduğu kimi, “Bakı prosesi”nin 10 illiyi qeyd olunur. On il böyük tarix qarşısında qısa bir zaman kəsiyidir, amma 10 il ərzində böyük məsafə qət edilibsə, minlərlə insan Bakıya gəlibsə, onlar burada ictimai fikrə impulsiv mesajlar ötürübsə, o zaman bunun verdiyi fayda böyükdür. Hesab edirəm ki, bu mənada, ötən 10 ildə böyük işlər görülüb. Məsələnin ən mühüm tərəflərindən biri də ondan ibarətdir ki, tədbir Bakıda keçirilib. Erməni diasporunun Azərbaycan barədə yaratmaq istədiyi rəy fiaskoya uğradı. “Bakı prosesi” göstərdi ki, Azərbaycan mədəniyyətlərarası dialoqa böyük töhfələr verdi. Dünyada nüfuzlu insanların zaman-zaman Azərbaycana gəlməsi, öz gözləri ilə həqiqətləri görməsi, ölkə ilə yaxından tanış olması bu istiqamətdə əldə olunan uğurlardan biridir. Bu mənada, “Bakı prosesi” uğurlu nəticələr verdi”.
Vidadi ORDAHALLI
