İşğalçı Ermənistanda mövcud ictimai-siyasi vəziyyət bu ölkədə durumun daha böyük sürətlə gərginləşdiyini, xüsusən də Qarabağ erməniləri ilə Ermənistan erməniləri arasında böyük ziddiyyətlərin yaranmaqda olduğunu üzə çıxarır.
Yayılan məlumatlar isə ötən ayın 26-da başlayan parlament seçkilərinin təbliğat və təşviqat prosesinin gedişində qondarma Dağlıq Qarabağ rejiminin rəhbərliyi ilə Ermənistanın baş naziri arasında gizli savaşın detallarının üzə çıxdığını göstərir. Həmin məlumatlardan aydın olur ki, dekabrın 9-da keçiriləcək parlament seçkilərində “Mənim Addımım“ blokunun rəhbəri, baş nazir vəzifəsini icra edən Nikol Paşinyan seçkilərdə qalib gələcəyi təqdirdə qondarma Dağlıq Qarabağın lideri Bako Saakyanı istefaya məcbur edəcək. Baş verənlərlə bağlı “yerkramas.org“ saytı yazır ki, seçkilər Ermənistanda ziddiyyətlərin daha da dərinləşdyini aydın şəkildə nümayiş etdirir. “1in.am“ saytı isə qeyd edir ki, Ermənistanda 20 il boyu Dağlıq Qarabağdakı rejimin maraqlarını təhlükə altında qoyan xeyli hadisə baş verib, amma indiyə qədər onlar tərəfdən heç bir məzəmmətli bəyanat eşidilməmişdi: “Hətta Dağlıq Qarabağdakı rejim Robert Köçəryanın “yüngül əli” ilə danışıqlar prosesindən sıxışdırılanda onlar bunu “təbii” sayıb. Hələ bunu demirik ki, aprel müharibəsi zamanı Ermənistan ordusundakı, yumşaq desək, pis vəziyyət aşkara çıxarkən Xankəndi tərəfdən heç bir etiraz eşitmədik.
Qəbul edilmiş ümumi rəyə görə, “DQR rəhbərliyi“ hesab edib ki, Robert Köçəryan və Serj Sarkisyan qarabağlı olduqlarından, Qarabağdakı rejimə qarşı gedə bilməzlər. Əlbəttə, bu, dayaz düşüncədir, çünki Robert Köçəryan və Serj Sarkisyanın “milli siyasəti”nin bəhrələrini aprel müharibəsi günlərində dərmişik. Sözsüz, bunu Qarabağ elitasında da başa düşürlər və o qədər sadəlövh olmaq lazım deyil – onun Ermənistanın son iki prezidenti ilə həmrəyliyi milli və ideoloji məsələlərdə razılaşmaların nəticəsi idi. Ola bilsin, etiraf etmək ağırdır, amma Qarabağ qəbiləsi deyilən qüvvə iki təmsilçisinin bir-birini əvəzləyərək Ermənistanda hakimiyyəti mənimsəyib öz qruplaşmasına “elit” statusu ayırdığı durumdan məmnun idi. Qarabağda son iyirmi ildə klassik mənada “müstəqil hakimiyyət“ öz varlığına son qoymuşdu və hakimiyyət Ermənistanın kriminal oliqarxiyasının yerli qruplaşmasının əlində cəmləşmişdi.
Ermənistanda baş verən məxməri inqilabdan sonra aydın idi ki, gözəl günlərin birində Ermənistanın yeni hökuməti və Qarabağın köhnə hakimiyyəti arasında çox ciddi böhran yaranacaq, çünki bu iki sistem bir araya sığmazdır və Xankəndi elitası qarşıdurma üçün dəfələrlə əsas verib. Məsələn, Robert Köçəryanın həbsindən sonra Ermənistanın ikinci prezidenti ilə, demək olar, açıq həmrəylik ifadə edib və yaxud “DQR prezidentinin“ müşaviri Qarnik İsaqulyanın fitnəkar müsahibəsilə. Əslində, Xankəndi elitasının narazılığı spontan deyildi və Ermənistanın əski sistem təmsilçilərinin “qiyamları”, ya da Moskvadan gələn siqnallarla əsası qoyulmuşdu. Bu kədərli qanunauyğunluq bu günlərdə də saxlanır.
Sasun Mikaelyan ehtiyatsız bəyanatla çıxış edib, ardınca respublikaçı xadimlərin tənqidləri, sonradan isə Qarabağın bir neçə “məmurunun“ hövsələsiz tənqidi gəlib. Yaxud, Nikol Paşinyan Alaverddə seçkiqabağı görüş ərəfəsində bildirib ki, Ermənistanın oğlu Qarabağda qulluq edən yeganə dövlət başçısıdır. O qeyd edib ki, hətta Qarabağ “xadimlərinin“ oğulları da Qarabağda və ümumiyyətlə orduda qulluq etməyib.
Paşinyanın bəyanatı respublikaçı xadimlər, özəlliklə Robert Köçəryanın ofisinin rəhbəri tərəfindən anında tənqidə məruz qalıb və ona xatırladıblar ki, Ermənistan baş nazirinin özü orduda qulluq etməyib. Qarabağ “prezidenti“ Bako Saakyanın mətbuat katibi David Babayan isə sonradan “Yerkir media” teleşirkətinə müsahibəsində tənqidçilərə züy tutaraq qeyd edib ki, Paşinyan konkret hansı rəhbərdən söz getdiyini izah etməlidir. Babayan deyib: “Məsələn, Qarabağın fəaliyyətdəki “prezidenti“ Bako Saakyanın oğlu orduda qulluq edib, keçmiş “prezident“ Arkadi Qukasyanın da oğlu qulluq edib, Müdafiə Ordusu komandirlərinin hər ikisinin oğlu da qulluq edib”.
Baş nazir Xankəndinin “şıltaqlıqlarına” 6-7 ay boyunca açıq reaksiya verməyib, hətta Qarabağda yayda baş verən iğtişaşlar fonunda Bako Saakyan hakimiyyətinə qeyd-şərtsiz dəstək verib. Lakin görünür, nəhayət Paşinyanın əsəbləri dözməyib. Əlbəttə, bu, Ermənistanda gedən seçkiqabağı təbliğatın məntiqilə şərtlənir. Nikol Paşinyan Qeharkunik mərkəzində Çambarak icmasındakı mitinqdə Ermənistanda parlament seçkiləri öncəsi seçkiqabağı təbliğatının gedişində Qarabağ xadimlərinin fəallığını qəribə hesab edib. Nikol Paşinyan qeyd edib: “Mənim suallarım var və bunu Qarabağ “prezidenti“ Bako Saakyanla müzakirə etmək fikrindəyəm, buna qədərsə cənab Saakyanı öz “hökumətinin“ nümayəndələrini intizama çağırmağa və birbaşa öz işlərilə məşğul olmağa dəvət edirəm. Qarabağ “prezidentinin“ mətbuat katibi dediyim sözlər haqda bir gün sonra şərhlər verir, bu nə deməkdir? Əzizlərim, ağlınızı başınıza yığın və öz işinizlə məşğul olun”.
Əlbəttə, Paşinyanın açıq çıxış etməyinin nə qədər məqsədyönlü olduğunu müzakirə etmək olar, xüsusən də ona görə ki, bu məsələni, doğrudan da, Bako Saakyanla özəl söhbətin gedişində müzakirə edə bilərdi. Biz bu haqda danışırıq, çünki Ermənistan siyasi elitasında Qarabağda hakimiyyəti “işğal etmək” fikrinin şirnikləndirdiyi adamlar az deyil – eynilə Xankəndi elitasının 20 il qabaq Ermənistanda hakimiyyəti “işğal etdiyi” kimi. Amma bu təhlükəli fikri, hətta “Sasna Tsrer” partiyasının bəhs etdiyi Qarabağa inqilab “ixrac etmək” ideyasını kənara qovmaq lazımdır. Qarabağda inqilab yolverilməzdir, çünki ön cəbhəyə sarsıntıya imkan vermək böyük israfçılıq olacaq, o biri yandan isə, Ermənistanı 20 il boyunca yönəltmiş Robert Köçəryan-Serj Sarkisyan cütlüyü qarşısında özünü borclu sayan Qarabağ cinayətkar-oliqarxik sisteminin saxlanması yolverilməzdir. “DQR hökuməti“ Ermənistan siyasi sisteminin qisasçı düşərgəsinin hissəciyinə çevrilərək ayrıca subyekt olmaq şansını itirib. Hələlik isə, kədərli də olsa, etiraf etmək lazımdır ki, parlament seçkiləri təbliğatı Qarabağda məzmunsuz diskurs doğurmayıb, seçkiqabağı gəmirişməyə səbəb olub, özü də Qarabağ “hökuməti“ təmsilçilərinin iştirakı ila“. Bu qeyd edilənlər bir daha Qarabağ separatçıları ilə Ermənistan erməniləri arasında ziddiyyələrin dərinləşməkdə olduğunu aydın nümayiş etdirir. Elə bu fonda Paşinyan Qarabağ separatçılarının başına özünə yaxın saydığı şəxsi gətirməyə çalışır.
Artıq “Helsinki təşəbbüsü - 92“ Dağlıq Qarabağ komitəsinin koordinatoru, qondarma rejimin rəhbəri Bako Saakyanın yaxın dostu Karen Ohancanyan da, Paşinyan qalib gələcəyi təqdirdə, Dağlıq Qarabağda hakimiyyət dəyişikliyi olacağını, “Sasna Tsrer“ silahlı terror qruplaşmasının lideri Jirayr Səfilyanın seçkilərdən sonra erməniləri ayağa qaldıracağını və nəticədə qondarma rejimin rəhbəri olacağını bildirib. Səfilyan özü də açıqlamalarının birində parlament seçkilərindən dərhal sonra Dağlıq Qarabağda “hakimiyyətin“ dəyişməsi məsələsi ilə məşğul olacağını bildirib. Amma Qarabağ separatçılarının buna müqaviət göstərməyə hazırlaşması ermənilər arasında kəskin ziddiyyət və qarşıdurmanın olacağını göstərir.
Nahid SALAYEV
