Rusiya işğalın başladığı 2022-ci ilin fevralından bəri Qərbdən F-16 döyüş təyyarələri də daxil olmaqla bir sıra qabaqcıl silahlar istəyən Ukrayna prezidenti Zelenski, G7 Liderlər Zirvə toplantısının keçirildiyi Yaponiyanın Xirosima şəhərində təmasları ilə bu məqsədinə nail olub.
Daha əvvəl tanklarda olduğu kimi təlim və çatdırılma müddətlərinin uzun olması və Rusiyanın mümkün reaksiyası səbəbindən Ukraynaya ağır silah göndərmək istəməyən Qərbi döyüş təyyarələri də verməyə razı olub.
Bir müddət əvvəl Ukraynanın ABŞ və Türkiyədən F-16 qırıcı təyyarələri tələbi Vaşinqtonda müsbət qarşılanmamışdı. Hətta ABŞ prezidenti Co Bayden bu tələbi qəbul etməyəcəklərini bildirib və qapıları Ukraynaya bağlamışdı. Bununla belə, Xirosimada olan Bayden məsələ ilə bağlı Ukraynaya müsbət mesajlar verib.
ABŞ-ın Ukraynaya F-16-ları çatdırmaq planından danışan Bayden Ukraynanın bu təyyarələrə hazırda ehtiyacı olduğunu bildirib.
Bir jurnalistin Ukraynanın Rusiyaya hücum etmək üçün bu döyüş təyyarələrindən istifadə edib-etməyəcəyi ilə bağlı sualına isə Bayden belə cavab verib: "Mən Zelenskidən F-16-ları Rusiya ərazisinə daxil olmaq üçün istifadə etməyəcəklərinə dair qəti təminat aldım. Ancaq Ukrayna torpağında rusların olduğu yerdə onlardan istifadə edə bilərlər”.
Müşahidəçilərin fikrincə müharibənin dönüş nöqtələrindən biri olan F-16 qərarının icrası xeyli vaxt alacaq, ukraynalı pilotların ilk F-16-lardan istifadə etməyə başlaması dərhal mümkün olmayacaq. Hesab edilir ki, pilotların hazırlanması ən yaxşı halda 4-6 ay çəkəcək. Çatdırılmaların nə qədər davam edəcəyi də həlledici olacaq. Problem təlim və çatdırılma ilə bitmir. Təyyarənin uçuşa davam etməsini təmin etmək üçün texniki xidmət qabiliyyəti də təklif edilməlidir.
Digər tərəfdən bu təyyarələri Ukraynaya kimin verəcəyi də həll edilməli olan suallar arasındadır. ABŞ bunu etmək istəmir. İnventarlarında ən çox F-16-ya sahib iki NATO üzvü Türkiyə və Yunanıstandan da belə bir addım gözlənilmir. F-16-ların inventardan çıxarılmasına hazırlıq görən Belçika isə sadəcə pilot təlimlərinə dəstək verməklə kifayətlənəcək. Təyyarə verə biləcək namizədlər arasında yalnız Hollandiya və Danimarka önə çıxır.
Ekspertlərə görə, F-16-lar həm müdafiədə, həm də hücumda Ukraynaya dəstək olacaq. Rusiya döyüş təyyarələri ilə yanaşı, idarə olunan raket hücumlarının qarşısının alınmasında əlavə qüvvə rolunu oynayacaq F-16-lar cəbhədə rus əsgərlərinə qarşı döyüşən quru qoşunlarına yaxından hava dəstəyi verəcək. F-16-lar itirilmiş torpaqların geri alınması da daxil olmaqla, dərin əməliyyatlarda da mühüm rol oynayacaq.
Tahir TAĞIYEV
