Qabil Hüseynli: “Qısa zaman ərzində görün Makron ölkəni nə vəziyyətə salıb ki, əhali ayağa qalxıb və əlinə keçəni dağıdır”
Fransada son 50 ilin ən böyük kütləvi iğtişaşları və küçə aksiyaları yaşanıb. Aksiyalar hələ də səngimək bilmir. Yanacaq tariflərinin artırılmasına və vergi qanunvericiliyinə edilən dəyişikliklərə etiraz edən on minlərlə fransalı "sarı jiletlilər" aksiyasına başlayıblar. Aksiyada polislə toqquşmalarda indiyədək minlərlə avtomobil yandırılıb, 133 nəfər yaralanıb.
Fransanın hakimiyyət dairələri kütləvi iğtişaşların qarşısını almaq üçün ölkədə fövqəladə vəziyyət rejiminin tətbiqi mümkünlüyünü nəzərdən keçirirlər.
Bunu Fransa hökumətinin təmsilçisi Bencamin Qrivo deyib: "Prezident, baş nazir və daxili işlər naziri məsələ ilə bağlı müzakirələr aparırlar".
"Sarı jiletlilər"in aksiyasının miqyası şənbə və bazar günlərində Parisdə misli görünməmiş miqyas alıb. Paris Prefekturasının rəsmi açıqlamasına görə, toqquşmalarda 133 nəfər yaralanıb. Onların 23-ü polis əməkdaşlarıdır. 270 nəfər həbs olunub.
Fransa telekanallarının yaydıqları məlumata görə, kütləvi iğtişaşların və toqquşmaların təşkilatçıları "sarı jiletlilər"in sıralarındakı ifrat sağçılar və radikal solçulardır.
Aksiyanın "sarı jiletlilər" adlanmasının səbəbi nümayişçilərin əyinlərində sarı jilet olmasıdır. Fransada yük maşınlarının bütün sürücüləri sükan arxasında olarkən mütləq bu jileti geyinməlidirlər.
Fransa hökumətinin qərarına görə, 2019-cu ilin əvvəlindən etibarən ölkədə yanacağa tətbiq olunan vergilər artacaq. Halbuki, Fransada ən çox istifadə olunan yanacaq növü dizelin qiyməti ilin əvvəlindən bəri 23 faiz artıb. İndi Fransada 1 litr dizel yanacağı 1,51 avrodan satılır.
Rəsmi Paris yanacaq vergisini ekoloji təmiz energetikanın inkişafını dəstəkləmək üçün artırır. Lakin sıravi fransızlar hesab edirlər ki, bunun əsl səbəbi biznes və investorlar üçün vergi güzəştlərinin edilməsi nəticəsində büdcədə yaranmış "dəlik"ləri ört-basdır etmək üçündür.
Artıq hökumət etirazçılar qarşısında geriyə addım atmağa hazırlaşır. Xarici mətbuatın verdiyi xəbərdə bildirilir ki, Fransanın Baş naziri Eduar Filipp yanacaq üçün vergilərin artırılmasına moratoriya qoymağı planlaşdırır.
Az qala bütün dünyaya demokratiya dərsi keçən bir ölkənin belə duruma düşməsi doğrudan da acınacaqlıdır. Fransa rəsmiləri daim zəngin tarixləri və demokratik ənənələrə sadiqlikləri ilə öyünürlər. Ancaq təəssüflər olsun ki, biz bunu yalnız sözdə görürük. Praktik əməldə isə Fransa öz xarici siyasət kursunda və dünyadakı problemlərə yanaşmada daim ikili standartlardan irəli gələn mövqe ortaya qoyur. Bunun da nəticəsində ölkənin daxili problemləri unudulub və real mənzərə ilə üz-üzə qalmalı olub. Fransada belə acınacaqlı durumun yaranmasına həmin ölkənin xarici siyasət kursundakı uğursuz və qərəzli fəaliyyətin nə kimi təsiri olub?
Politoloq Qabil Hüseynli qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, Fransa daim millətçi mövqeyi irəli çəkən ölkə kimi xarakterizə olunur: “Millətçilik Fransanın həm daxili, həm də xarici siyasətinin aparıcı komponenti olub. Avropa qitəsinə də millətçiliyi Hitlerdən əvvəl onlar gətiriblər. Bu, Napaleonun zamanına təsadüf edir. “Soyuq müharibə” dövründən sonra isə onlar Avropa liderliyi iddiasını açıq büruzə verirlər. Xarici siyasət kursu da məhz bu ambisiyalardan doğan faktorlara uyğunlaşdırılır. Makron hakimiyyətə gələndən sonra isə Fransanın xarici siyasəti, ümumiyyətlə, bərbad bir vəziyyətə düşüb. O, hakimiyyətə gələndə özünü liberal düşüncəli adam kimi təqdim edirdi. Son dövrlərdə keçirdiyi tədbirlərin ruhundan göründü ki, o heç də liberal deyil. Onun Ermənistanda “Frankofoniya” adlı bir tədbiri keçirib ermənilərə açıq dəstək ifadə etməsi həmin şəxsin qərəzli, ikili standartlara üstünlük verən bir siyasətçi olduğunu ortaya çıxardı. Bütün bunlar bir daha təsdiq etdi ki, həmin ölkə öz daxili problemlərini unudub, başını xarici siyasətdəki eksponsionizmə qatıb. Qısa zaman ərzində görün Makron ölkəni nə vəziyyətə salıb ki, əhali ayağa qalxıb və əlinə keçəni dağıdır. Ölkənin, demək olar ki, bütün nəqliyyat sistemi çöküb. Məhz bu cür uğursuz siyasət hesabına Makron ciddi reytinq itkisinə məruz qalıb. Fransada keçirilən rəy sorğuları da göstərir ki, Makron hakimiyyətə gələndən sonra 20-25 faiz səs itirib. Bu göstərir ki, Fransa ənənəvi millətçilik siyasətini Makronun simasında daha yüksək pilləyə qaldırıb və bu özünü xarici siyasət kursunda daha aydın göstərir. Bir sözlə, Fransa yeritdiyi xarici siyasətin təsiri altında birbaşa olmasa da, dolayısı ilə daxilində belə kataklizmlərlə üzləşməli olub. Bu bir daha sübut edir ki, hansısa ölkə xaricdəki problemlərin həllində orbitrlik etməyə çalışmaqdan daha çox, öz daxili problemlərini nizama salmaqla məşğul olmalıdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
