Nəzakət Məmmədova: “Almaniyanın həmsədrliyə gətirilməsi, ya da Fransanın AB ilə əvəz olunması ermənipərəst Fransanın proseslərdə təsirini azaldardı”
Azərbaycanın Ştutqartdakı fəxri konsulu Otto Hauzer deyib ki, Avropa İttifaqı (Aİ) Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzrə danışıqlarda iştirak etməlidir.
O.Hauzer bildirib ki, Azərbaycan Avropa üçün vacib tərəfdaşdır və bu tərəfdaşlıq qarşılıqlı səmərəli olmalıdır: “Azərbaycan Avropaya neft, gələcəkdə isə qaz tədarük edəcək”.
Fəxri konsulun sözlərinə görə, azərbaycanlıların Dağlıq Qarabağa və digər işğal olunmuş ərazilərə qayıtmaq hüququnun təmin olunması münaqişənin nizamlanmasında ilk addım olmalıdır: “Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın ərazisidir və buna heç bur şübhə yoxdur. Azərbaycanlı məcburi köçkünlərin öz evlərinə qayıtmaq imkanı olmalıdır”.
O.Hauzer, həmçinin, Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlardan erməni qoşunlarının çıxarılması barədə BMT Təhlükəsizlik Şurasının dörd qətnaməsinin icrasının vacibliyini vurğulayıb: “Bu, beynəlxalq ictimaiyyətin iradəsidir”.
Fəxri konsul qeyd edib ki, etimadın möhkəmləndirilməsi üçün tədbirlər görmək lazımdır, çünki bu tədbirlər danışıqlar prosesinin fəallaşmasına xidmət edir.
Fəxri konsulun bu təklifi hansı zərurətdən irəli gəlir və bunu necə dəyərləndirmək olar?
Politoloq Nəzakət Məmmədova qəzetimizə bildirdi ki, fəxri konsulun fikirləri maraqlı, təklifi konstruktivdir: “Həqiqətən də Avropa Birliyinin münaqişənin nizamlanmasında iştirakı ola bilsin ki, danışıqlar prosesinə daha çox təkan verə bilərdi. Fəxri konsulun bu təklifi məhz indi etməsini təsadüfi hesab etmək olmaz. Bunun bir neçə səbəbi var: Azərbaycan, Otto Hauzerin də qeyd etdiyi kimi, Avropa Birliyinin enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında iştirak edir, “Cənub Qaz Dəhlizi” vasitəsilə Avropa qaz bazarına çıxır. Üstəlik, Azərbaycan Türkmənistanla danışıqlar apararaq Xəzərin dibi ilə gələcəkdə “Transxəzər” qaz kəmərinin çəkilməsi və bu ölkə qazının da TANAP vasitəsilə Avropaya nəqli üçün danışıqlar aparır. Azərbaycan habelə İranla həmsərhəddir və ABŞ-ın bu ölkəni sanksiyalarla sıxışdırdığı bir dövrdə Azərbaycanla münasibəti yaxşılaşdırmaq, ölkəmizin əsas problemi Qarabağ məsələsinin həllində iştirak Avropaya Azərbaycanın İrana münasibətini loyallaşdırmaq imkanı verərdi”.
Politoloq hesab edir ki, Avropa Birliyi ABŞ-ın və İsrailin Azərbaycan vasitəsilə İrana təsirini istəmir və buna görə də Qarabağ məsələsində fəallıq nümayiş etdirməklə İranın şimaldan təhlükəsizliyini təmin etmək istəyir: “O habelə işğal olunmuş Qarabağ ərazilərindən ABŞ-ın İrana qarşı fəaliyyətinin qarşısını almaq üçün de-yure münaqişənin həllinə qoşulub proseslərə nəzarət etməyə çalışır.
Digər tərəfdən, ABS və Avropa arasında vahid Avropa ordusu, Çinlə ABŞ-ın ticarət savaşı və digər mövzularda kəskin ziddiyyətlər var. Fransada başlayan “sarı jiletlilər”in etiraz hərəkatı bütün Avropanı bürüyə bilər. Proseslərin arxasında ABŞ-ın dayandığı iddia edilir və əsas səbəb Makronun vahid Avropa ideyasını gündəmə gətirməsidir. Belə bir şəraitdə ABŞ-ın maraq göstərdiyi Cənubi Qafqaz uğrunda Avropa Birliyi onunla nüfuz savaşı naminə rəqabətə girmək istəyir”.
N.Məmmədovanın sözlərinə görə, ehtimal olunur ki, Fransa artıq bu məsələdə Rusiya ilə razılaşmaya gedib: “Ermənistanda və Gürcüstanda Fransa, deməli, Avropa ölkəsinin lider ölkələrindən biri olan dövlət Paşinyan və Zurabiaşvili ilə razılaşmaya gedib. Makron Frankofoniya tədbiri bəhanəsilə Ermənistana gəldi və Paşinyana dəstəyini göstərdi. Gürcüstan Prezidenti Zurabiaşvili keçmiş Fransa vətəndaşı və diplomatıdır. Rusiyanın adamı İvanaşvili məhz ona dəstək verdi. Bu məsələdə müdaxilə oluna bilməyən tək dövlət Azərbaycandır. Azərbaycana isə onun ən ağrılı problemi olan Qarabağ məsələsinin həllinə kömək etməklə yaxınlaşmaq olar. Fransadan əvvəl AB-nin digər liderlərindən biri Almaniya Kansleri Merkel bölgəyə səfər etmişdi. Regiounumuzda Avropa Birliyi-Rusiya ittifaqının ABŞ-a qarşı dayandığını görürük və bu proses uzun zaman davam edə bilər. Fəxri konsulun münaqişənin həllində Avropa Birliyinin iştirakı təklifi avropalıların Qafqaz məsələlərində rolunu təbii ki, birəbeş artıra bilər. Odur ki, AB-nin regionumuzda fəallaşması fonunda bu təklifin gündəmə gəlməsi gözlənilən idi.
Azərbaycan əvvəllər də Almaniyanın ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri olması arzusunu ifadə edib. Erməni diasporunun təsiri altında olan Fransadansa Almaniyanın danışıqlarda həmsədr postu tutması daha yaxşı olardı. Üstəlik, ya Almaniyanın həmsədrliyə gətirilməsi, ya da Fransanın AB ilə əvəz olunması ermənipərəst Fransanın proseslərdə təsirini azaldardı. Avropa Birliyi bir neçə dəfə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə dəstək verən, münaqişələrin sülh yolu ilə və sərhədlərin toxunulmazlığı çərçivəsində həllinin vacibliyini vurğulayan bəyanatlar qəbul edib. Ona görə də onun bu prosesə artıq bəyanat verən tərəf kimi yox, həm də fəal tərəf kimi qoşulacağı gözlənilən idi”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
