çərşənbə axşamı günü, 10 mart 2026
     

Azərbaycan xalqının ortaq inanc məbədi - Kürmük...

Image


Azərbaycan memarlıq tarixində məbədlərin xüsusi yeri var. Azərbaycanın müxtəlif yerlərində yerləşən qədim alban məbədləri indinin özündə də qorunmaqdadır. Əsrlər boyu xalqımızın inanc, sayğı yeri olan məbədlərin sırasında Kürmük məbədinin ayrıca yeri var. Kürmük kilsəsinin tarixini araşdıran tədqiqatçılar bildirir ki, bu abidə-məbəd Azərbaycanda dinlərin sinkretizmi nümunəsidir.
Kürmük məbədinin tarixi, keçmiş və müasir dövrdə oynadığı rol haqqında maraqlı araşdırma aparan tarix elmləri doktoru, professor Məhəbbət Paşayeva qeyd edir ki, qədim dövrlərdən müxtəlif mədəniyyətlərin və dinlərin formalaşdığı Azərbaycan spesifik, rəngarəng, zəngin mədəni irsə sahibdir: "Azərbaycan mədəni irsinin, islama qədərki inancların izlərinin üzə çıxarılmasında Azərbaycan tarixinin ən mühüm mərhələlərindən birini təşkil edən Qafqaz Albaniyası dövrü xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanlıların mənəvi irsini təşkil edən alban mədəniyyəti zaman çərçivəsində müəyyən transformasiyaya uğrasa da, bu mədəniyyətin zəngin və qədim ənənələrinin izləri azərbaycanlıların tarixi abidələrində, mərasim ayinlərində, xalq inanclarında indiyədək öz canlılığını qoruya bilib. Hazırda da Azərbaycan əhalisinin inancından asılı olmayaraq, Komrad, Armatay, Kürmük kimi qədim alban məbədlərini ziyarət etməsi alban tayfalarının varislərinin xristianlıq və islam dininin qəbulundan sonra belə öz qədim ənənələrini unutmadığını göstərir. Azərbaycanda müxtəlif dini dünyagörüşlərin, xristianlığa və islama qədərki inancların qorunub saxlanması, onların bir-birilə qaynayıb qarışması eyni sitayiş yerinin həm müsəlman, həm də xristian əhali tərəfindən ziyarət edilməsinə, dini sinkretizmə gətirib çıxarıb. Azərbaycanın Qəbələ rayonunda Komrad, Zaqatala rayonunda Pəriqala, Qax rayonunda Kürmük məbədi kimi alban dövründən qalma qədim inanc yerlərini istər xristianlar, istərsə də müsəlmanlar eyni dərəcədə inanaraq ziyarət edir. Belə inanc yerlərində dinlərin sinkretizmi müxtəlif formalarda müşahidə edilməkdədir. Qax rayonu ərazisində yerləşən qədim alban məbədi olan Kürmük məbədi də həm xristian, həm də müsəlmanların ziyarət etdiyi qədim inanc yerlərindən biridir. Erkən orta əsrə aid qədim alban məbədinin izlərini daşıyan Kürmük məbədi müxtəlif dinlərdən olan minlərlə insanın axışdığı qədim ibadətgah yeridir. Bu məbəd xristianlıq və islam dininin qəbulundan sonra belə yerli əhalinin qədim inanclar sistemini yaddaşlarda saxladığını göstərir".
Tədqiqatçı qeyd edir ki, Kürmük məbədi erkən orta əsrə aid qədim alban məbədinin qalıqları üzərində inşa edilib. Professor Paşayevanın bildirdiyinə görə, arxeoloji qazıntılar nəticəsində 2006-cı ildə məbədin ərazisində qədim tikili qalıqları aşkar edilib. Onun sözlərinə görə, qazıntılar zamanı məbədin müxtəlif əsrlərdə bərpa işlərinə məruz qaldığı və məbədin erkən orta əsrlərə aid (I-III) alban məbədi olduğu ortaya çıxıb: "Bu arxeoloji məlumatı tarixi və etnoqrafik araşdırmalar da təsdiq edir. XIX əsrə aid mənbədə Kürmük kilsəsi yaxınlığında qayalıqlarda oyulmuş qədim bir məbəd qalıqları barədə məlumat verilir. Yerli əhalinin söylədiyinə görə, Kürmük məbədinin ərazisindəki hündür qayalıq ərazidə keçmişdə Ay məbədi mövcud olub. Bu qayalıq ərazi hazırda da əsas sitayiş yeri olub pir kimi ziyarət edilməkdədir. Antik mənbələr, həmçinin arxeoloji-etnoqrafik araşdırmalar da bu ərazidə vaxtilə Ay məbədinin olduğunu söyləməyə əsas verir. Strabon, xristianlığın qəbuluna qədər albanların Helios (Günəş), Zevs (Yer və Göyün tanrısı), xüsusilə İberiya yaxınlığında yerləşən Selena məbədinə (Ay) sitayiş etdiyini yazırdı. Strabonun İberiya yaxınlığında qeyd etdiyi Selena məbədinin yerləşdiyi ərazi Qafqaz Albaniyasının tarixi vilayəti olan və e.ə. I əsrdə İberiya sərhədində yerləşən Şəki vilayəti ilə üst-üstə düşür. Tarixi-etnoqrafik tədqiqatlardan da məlum olur ki, Qafqaz Albaniyasının şimal-qərb bölgəsini əhatə edən və mühüm siyasi-inzibati mərkəzlərdən olan Şəki vilayəti ay məbədləri ilə zəngin olub. Müasir Azərbaycanın Şəki-Zaqatala bölgəsini əhatə edən bu ərazidə hazırda da Ay kultunun izləri qalmaqdadır. Eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının şimal-qərb bölgəsində e.ə. III minilliyə aid arxeoloji abidələrdən aypara fiqurlu qəbir örtüklərinin aşkar edilməsi, bu məkanda Ay kultu ilə bağlı qədim inamların çox qədim dövrlərdən bəri mövcud olduğunu təsdiq edir. Bu bölgədə Komrad, Armatay, Kürmük, Kiş kimi ilkin təyinatına görə albanların sitayış etdiyi ilahi üçlüyün- Göy, Günəş və Ay tanrıları şərəfinə inşa edilmiş və sonralar xristianlıq ayinlərinin keçirildiyi erkən xristianlıq dövrünə aid alban məbədləri mövcuddur. Arxeoloji-etnoqrafik tədqiqatlar təsdiq edib ki, Armatay, Kürmük, Kiş məbədləri, Qum bazilikası, Ləkit dairəvi kilsəsi kimi erkən xristianlıq abidələrinin bir çoxu əvvəllər dini mərasimlər keçirilən köhnə məbəd qalıqlarının yerində inşa edilib. Xristianlığın Albaniyada yayılması və tədricən dövlət dininə çevrilməsilə qədim sitayiş yerlərində xristian məbədləri tikilsə də, xalq bu ibadətgahları öz qədim inanclarına uyğun olaraq yenə də "ocaq", "pir" adlandıraraq burada ayinlər icra etməyi davam edib, inanclarını klassik ideologiyaların tərkibində də yaşadıb. Kürmük məbədi də belə qədim Ay məbədlərindən birinin yerində inşa olunmuş erkən orta əsrlər dövrünə aid alban məbədidir. XIX əsrdə Rusiya imperiyası Azərbaycan torpaqlarında özünün siyasi hakimiyyətini möhkəmlətmək məqsədilə xristianlaşdırma siyasəti aparır və rus pravoslavlığının geniş təşviqinə başlayır. Bu məqsədlə 1836-cı ildə Rusiya imperatoru I Nikolayın verdiyi fərmanla alban məbədlərinin fəaliyyəti dayandırılır, nəticədə xristian alban nəsilləri pravoslav və ya qriqorian kilsələrinə getməyə məcbur edilərək qriqorianlaşmağa və gürcüləşməyə məruz qalır. Bu dövrdən etibarən imperiya məmurları, Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində, xüsusilə bölgədə alban tayfalarının varislərindən olan ingiloylar arasında pravoslav kilsəsinin nüfuzunu gücləndirməyə, müsəlman qatından onları qoparmağa çalışmaqla onlara öz etnik mənsubiyyətini unutduraraq, gürcüləşdirilməyə yönəltmək siyasəti aparmağa başlamışdılar. Paralel olaraq, qədim alban məbədi olan Kürmük məbədinin yerində 1892-94-cü illərdə rus-pravoslav kilsəsi inşa edilib. Kilsənin məhz alban məbədinin yerində inşa olunmasının səbəbi isə xalqın əsrlərdən bəri ziyarət etdiyi qədim inanc yerinə gəlişinin davamını təmin etmək və onu tədricən pravoslavlığa meylləndirmək idi. Lakin yerli əhali inancından asılı olmayaraq, yenə də buranı Kürmük məbədi, pir, ocaq adlandırmağa davam edib, burada müxtəlif qədim ayinlər icra edib ki, bu sırada "Kürmükoba" bayramı diqqəti cəlb edir. "Kürmükoba" bayramı haqda XIX əsr müəllifləri də məlumat verib, bu bayramda yerli əhalinin daha çox ibtidai dini təsəvvürlərlə bağlı ayinlər icra etdiyini, "Kürmükoba" bayramında dini ayinlərlə yanaşı, qurbankəsmə mərasiminin də icra edildiyini qeyd ediblər. Hazırda "Kürmükoba" mərasiminə həm xristian, həm də islam dini elementləri daxil edilsə də, "Kürmükoba" bayramında qədim inancların qalıqları, təbiət ayinləri özünü daha çox büruzə verir. "Kürmükoba" bayramı əslində qədim dövrlərdən bəri təbiət ayini olaraq Kürmük çayı ilə bağlı icra edilib. Bu mərasimin aprel və noyabr, yəni çayın daşma mövsümündə keçirilməsi isə Kürmük məbədinin, həmçinin "Kürmükoba" mərasiminin öz adını bölgənin həyat mənbəyi olan gur sulu Kürmük çayından götürdüyünü söyləməyə əsas verir. Kürmük çayı bəzən dağıdıcı olduğundan, yerli əhali arasında onun gücünə inam yaranmış, buna görə də ildə iki dəfə - yazda və payızda çayın daşma dövründə Kürmük çayının şərəfinə mərasim icra olunub. Kürmükoba ifadəsindəki "oba" kəlməsi isə bu bayramın lokal xarakterini ifadə edir. Oba, məlum olduğu kimi, Azərbaycanda patronomik birlik ifadə edən terminlərdən biridir və yalnız bu obanın, yəni Kürmük çayı bölgəsini əhatə edən Kürmük obasının - Kürmük elinin bayramı mənasını ifadə edir. Lakin son illərdə gürcü pravoslav kilsəsi tərəfindən əsassız olaraq Kürmük məbədinin müqəddəs Georgi kilsəsi adlandırılması və Kürmük məbədində ildə iki dəfə təbiətin şərəfinə icra edilən qədim ayin - "Kürmükoba" bayramının isə təhrif edilərək "Müqəddəs Georgi günü" adı altında qeyd edilməsi meylləri güclənib. Gürcülər bu bayramı müqəddəs Georginin doğum günü şərəfinə müqəddəs gün kimi qələmə verməyə çalışsalar da, belə bir həqiqəti unudurlar ki, xristian aləmində heç bir müqəddəsin şərəfinə ildə iki dəfə bayram ayini keçirilmir. Gürcü tərəfi bu bayramı hər nə qədər xristian donuna salaraq, "Müqəddəs Georgi günü" kimi qələmə verməyə çalışsa da, yerli qaxlılar üçün bu bayram hər zaman "Kürmükoba" bayramı olaraq qalıb və bayram zamanı hər bir kəs öz dini etiqadından asılı olmayaraq, bu inanc yerini "ocaq" deyərək ziyarət edib. Hazırda da qədim mərasim ayini olan "Kürmükoba" bayramına ətraf bölgələrdən müxtəlif dinlərdən olan minlərlə insan axışır. Xalq öz tarixi yaddaşına sadiq qalaraq "Kürmükoba" bayramında Aya, Günəşə, təbiətə sitayişin izlərini daşıyan qədim ayinlər icra edir, ağaclara əski parçaları bağlayıb, qaya daşların üstündə şamlar yandıraraq niyyət edir, məbəd həyətində mütləq xoruz və ya toyuq, hətta qoyun kəsirlər ki, bu da dinlərin sinkretizminin bir əlamətidir".
M.Paşayevanın yazdığına görə, dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, geniş xalq kütlələrinin-istər müsəlman, istərsə də xristian əhalinin elliklə bu bayramda iştirakı "Kürmükoba" bayramının qədim, ibtidai kökləri olan bir mərasim olduğunu göstərir. Tədqiqatçı qeyd edir ki, tarix boyu Kürmük çayının şərəfinə keçirilən, Ay və su kultu ilə bağlı qədim məhsuldarlıq ayininin izlərini daşıyan "Kürmükoba" bayramı öz ilkin mahiyyətini itirməyib, yerli əhali "Kürmükoba" bayramında kökü qədim alban mədəniyyətinə dayanan ümumazərbaycan ənənələrini yaşatmağa nail olmuş, Azərbaycan tarixinin ən erkən mərhələlərində meydana gələn qədim dünyagörüşləri əsrlərin süzgəcindən keçirərək qoruya bilib. Professor M.Paşayevanın fikirləri oxucularımız üçün də maraqlı olacaq. Çünki alim qədim məbəd ətrafında apardığı araşdırma ilə bizi çox mətləblərdən hali edib. Əlbəttə ki, bu gün Kürmük məbədi Azərbaycan dövləti tərəfindən qorunur, Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi bu məbədin qayğısına qalır.
İradə SARIYEVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.





VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Azərbaycan İrandakı diplomatlarını geri çəkir - göstəriş verildi

İran Naxçıvan aeroportunu vurdu... Yaralılar var, İran səfiri XİN-ə çağırıldı... - FOTO/VİDEO/YENİLƏNDİ

Özəl məktəblərdə “kəllə-çarx təhsil qiymətləri” araşdırılır...

SON XƏBƏRLƏR

10.03.2026 / 07:15
İranın Müvəqqəti Rəhbərlik Şurası fəaliyyətini dayandırdı

10.03.2026 / 00:19
Putin və Tramp İran müharibəsini müzakirə etdi…

10.03.2026 / 00:08
Blinkendən İsraillə bağlı ortalığı qarışdıracaq ŞOK İDDİA - Tramp onlara təslim oldu…

09.03.2026 / 23:10
Hörmüz boğazının bağlanması Putini hərəkətə keçirdi - Avropaya təklif…

09.03.2026 / 22:52
ABŞ İrana qarşı quru əməliyyatından “çox uzaqdır” - Tramp

09.03.2026 / 22:22
Saakaşvili sosial mediada maraqlı paylaşım etdi

09.03.2026 / 21:23
Tramp Avstraliya hökumətinə çağırış etdi - İranın qadın futbolçularına sığınacaq verin…

09.03.2026 / 21:08
ABŞ Adanadakı konsulluğunu da təxliyə edir...

09.03.2026 / 20:44
Meksikalı diplomatlar və ailə üzvləri İrandan Azərbaycana təxliyə edildi

09.03.2026 / 20:25
Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla regionda artan gərginliyi müzakirə etdi

09.03.2026 / 19:32
Prezident İlham Əliyev Ərdoğana zəng edib

09.03.2026 / 19:20
İsrail Livanda Rusiya Mədəniyyət Mərkəzini bombaladı…

09.03.2026 / 18:47
İran ABŞ-ın Küveytdəki helikopter bazasını vurdu…

09.03.2026 / 18:31
ABŞ Fars körfəzində üç neft tankerini vurdu…

09.03.2026 / 18:06
Türkiyə Şimali Kiprə F-16 qırıcıları və HHM sistemi yerləşdirdi…

09.03.2026 / 17:28
Azərbaycan MN-dən qardaş ölkəyə raket hücumuna təpki - Türkiyənin yanındayıq...

09.03.2026 / 17:15
İrandan Türkiyəyə daha bir ballistik raket atıldı...

09.03.2026 / 16:53
Prezident İlham Əliyev Müctəba Hüseyni Xameneini İranın Ali Rəhbəri seçilməsi münasibətilə təbrik etdi

09.03.2026 / 16:08
Trampın xüsusi elçisinin İsrailə səfəri son anda ləğv edildi…

09.03.2026 / 15:52
Britaniyadan Azərbaycana dəstək telefonu gəldi...

09.03.2026 / 15:43
Neftin qiyməti 114 dollara çatdı - Tramp gəmiləri cəsarət göstərib Hörmüz boğazından keçməyə çağırdı…

09.03.2026 / 15:25
Almaniyalı nazir Azərbaycana təşəkkür etdi...

09.03.2026 / 15:10
Kimdən Trampa təhdid - nüvə düyməsi masamın üzərindədir…

09.03.2026 / 14:15
Yaxın Şərqdə müharibə şiddətlənir - daha bir neft zavodu vuruldu…

09.03.2026 / 13:38
Bakıda avtobuslarda cibgirlik edən şəxs saxlandı

09.03.2026 / 13:22
Naxçıvan aeroportunun fəaliyyəti bərpa edilir - uçuşlar başlayır...

09.03.2026 / 12:13
Tehranda Müctəba Xameneinin andiçmə mərasimi keçiriləcək

09.03.2026 / 12:04
Azərbaycan ərazisindən keçməklə Ermənistana növbəti dəfə Rusiya taxılı göndərilib

09.03.2026 / 12:00
İranın Bəhreynə hücumu - uşaqlar da daxil olmaqla onlarla yaralanan var

09.03.2026 / 11:47
Avropa Birliyi gürcü diplomatları üçün vizasız səfərləri dayandırıb...

09.03.2026 / 10:53
Leyla Əliyeva "Mənzərəyə açılan ev" mövzusunda qrup sərgisində iştirak edib - FOTO

09.03.2026 / 10:41
Azərbaycan-İran sərhədində yüklərin daşınması məqsədilə giriş-çıxış bərpa olunub

09.03.2026 / 10:27
Azərbaycan və İran arasında bütün növ nəqliyyat vasitələri üçün yüklərin daşınması bərpa olunub

09.03.2026 / 09:08
Saakaşvilidən şok açıqlama:" Azərbaycan bu səbəbdən bizimlə quru sərhəddi bağladı"...

09.03.2026 / 08:53
Tramp İran müharibəsində Britaniyanın dəstəyindən rəsmən imtina etdi - Artıq sizə ehtiyacımız yoxdur…

09.03.2026 / 01:10
Ukrayna da ABŞ/İsrail-İran müharibəsinə qoşulur - mütəxəssislər göndəririk…

09.03.2026 / 00:53
İsrail İranın daha iki generalını öldürdü…

09.03.2026 / 00:28
Xameneinin oğlu İranın yeni dini lideri seçildi

08.03.2026 / 23:49
İrandan ABŞ və İsrailə təhdid - neftin qiyməti 200 dolları keçəcək…

08.03.2026 / 23:31
Pezeşkian Prezident İlham Əliyevə zəng etdi

08.03.2026 / 23:15
İran yeni liderini seçdi, Tramp hədələdi - ABŞ-ın təsdiqini almasa…

08.03.2026 / 22:52
ABŞ və İsrail hərbi Xürrəmabadı bombaladı

08.03.2026 / 22:27
Müharibə İraqı da vurdu - neft hasilatı 60 faiz azaldı…

08.03.2026 / 22:14
İran Şri-Lanka yaxınlığında batırılan gəmidə 104 əsgərin öldürüldüyünü açıqladı…

08.03.2026 / 21:51
İranın Ekspertlər Şurası yeni ali rəhbəri seçib

08.03.2026 / 21:45
Laricani Trampı təhdid etdi: "O Xameneinin ölümünün bədəlini ödəməlidir"

08.03.2026 / 20:46
İran hədəf siyahısını genişləndirdi - bölgədəki ABŞ yatırımları da hədəfə alınacaq…

08.03.2026 / 20:07
Rusiya ABŞ-a qarşı İrana kəşfiyyat dəstəyi verir? - Əraqçi iddiaları nə təkzib, nə də təsdiq etdi...

08.03.2026 / 19:22
BƏƏ İran zərbə endirdiyinə dair iddiaları təkzib etdi…

08.03.2026 / 18:35
Makron Prezident İlham Əliyevə zəng etdi

08.03.2026 / 17:51
Niderland Azərbaycana dron hücumlarını pislədi

08.03.2026 / 17:39
Azərbaycan və Bolqarıstan XİN başçıları İranın PUA hücumuna dair müzakirə aparıblar

08.03.2026 / 17:22
BƏƏ ilk dəfə İrana hücum edib

08.03.2026 / 17:19
Bloomberg: Müctəba Xameneyinin Londondakı mülkü diplomatlarını izləmək üçün istifadə olunur

08.03.2026 / 16:10
Rus səfir Rusiyanın Ukraynaya hücumu ilə ABŞ və İsrailin İrana hücumlarının fərqi olduğunu iddia etdi…

08.03.2026 / 15:45
Trampın İranın nüvə ehtiyatlarını və Harq adasını ələ keçirmək planı - xüsusi təyinatlılar İrana göndərilir…

08.03.2026 / 15:28
İranda ölən mülki şəxslərin sayı 1300-ü keçdi…

08.03.2026 / 14:06
İndi heç Trampın özü də çox şeyləri bilmir, qeyri-müəyyənlikdədir...

08.03.2026 / 13:43
İranda Xameneinin yerinə kimin təyin olunacağına qərar verildi…

08.03.2026 / 13:08
Pakistan Senatının sədri İranın Naxçıvana dron hücumunu pislədi

08.03.2026 / 12:50
İrandan Azərbaycan sərhədi ilə indiyədək 1873 nəfər təxliyə edilib

08.03.2026 / 12:17
ABŞ-ın Oslo səfirliyi yaxınlığında güclü partlayış…

08.03.2026 / 11:45
SİZ BUNU BACARARSIZ

08.03.2026 / 02:37
Tramp bunu ilk dəfə açıqladı - İranı parçalayacaqlar…

08.03.2026 / 02:12
Xameneinin oğlu yaralandı - İsraildən iddia…

08.03.2026 / 01:48
ABŞ/İsral-İran müharibəsi şiddətlənir- Tehranda 3 neft zavodu vuruldu… - YENİLƏNİR

08.03.2026 / 01:40
İran ABŞ əsgərlərini əsir götürdüyünü iddia etdi - ABŞ-dan da açıqlama gəldi...

08.03.2026 / 01:33
İrandakı alman və ispan diplomatlar Azərbaycana təxliyə olundu

08.03.2026 / 01:08
İran və İsraildə neft zavodları bombalandı…

08.03.2026 / 00:07
Mehriban Əliyeva Beynəlxalq Qadınlar Günü ilə münasibətilə paylaşım edib - FOTO

07.03.2026 / 23:32
Əl Nəhyandan İrana mesaj - BƏƏ-nin dərisi qalın, əti acıdır, heç kim bizi yeyə bilməz...

07.03.2026 / 23:09
"ABŞ-ın İranın dron hücumlarını qınayan bəyanatını yüksək qiymətləndiririk" - XİN

07.03.2026 / 22:55
İsrail Tehranın Mehrabad aeroportunu bombaladı - 16 təyyarə məhv edildi... -VIDEO

07.03.2026 / 22:38
Ərdoğan Ceyhun Bayramovu qəbul etdi

07.03.2026 / 22:11
ABŞ-dan Azərbaycana dəstək bəyanatı - İranın hücumlar qəbuledilməzdir...

07.03.2026 / 22:08
Prezident İlham Əliyev Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə paylaşım etdi - FOTO

07.03.2026 / 21:26
Macarıstanın Baş naziri Prezident İlham Əliyevə zəng edib

07.03.2026 / 20:28
ABŞ-a daha bir ağır zərbə - 1 milyard dollarlıq raket qalxanı vuruldu...

07.03.2026 / 20:10
Ceyhun Bayramov Hakan Fidanla Yaxın Şərqdə vəziyyəti müzakirə etd...

07.03.2026 / 19:52
İsrail Livanı hədələdi – bunun bədəlini Livan hökuməti ödəyəcək...

07.03.2026 / 19:48
Efiopiyanın Baş naziri Prezident İlham Əliyevə zəng edib

Demoqrafiya təhdidi Azərbaycanda da böyüyür...

XƏBƏR ARXİVİ