Bəzi Avropa ölkələrinin, xüsusən də Fransanın 10 il bundan öncə ərəb ölkələrində təşkil etdiyi “ərəb baharı” hazırda Avropa İttifaqının düz mərkəzində, Fransada yaşanır. 17 yaşlı Naelin qətli ilə başlayan etiraz aksiyaları artıq bütün ölkəni bürüyüb.
Təkcə ötən gecə Fransa polisi etiraz aksiyalarında iştirak edən 719 nəfəri saxlayıb, onlara qarşı zor və şiddət tətbiq edib. Vətəndaş-polis toqquşması zamanı 45 polis və jandarm yaralanıb.
Ölkədə baş verənlər artıq dövlət böhranı səviyyəsinə çatıb. Əsas şəhərlərdə idarəetmə iflic vəziyyətdədir. Hər gün daha da alovlanan və genişlənən etirazlar ölkədəki xaos və hərc-mərcliyi dərinləşdirir. Buna baxmayaraq, Fransa polisi öz vətəndaşı ilə amansız mübarizəsini davam etdirir. Lakin görünən odur ki, nümayişçilər öz haqlı tələblərindən əl çəkmək fikrində deyillər. Etirazçılar 17 yaşlı Naelin qətlinin ədalətli araşdırılmadığını deyirlər və bunun da əsas səbəbi onun ərəbəsilli olmasıdır.
Fransada irqi ayrıseçkilik tarixən mövcud olub. Hazırkı iqtidar, yəni Emmanuel Makron hakimiyyəti dövründə isə bu yanaşma özünü daha qabarıq formada göstərməkdədir.
Fransa bu bəladan Makronun getməsi ilə qurtara bilərmi?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Fransada baş verən hadisələrin Makronla birbaşa əlaqəsi var: “Eyni zamanda, onun səhv idarəetməsi nəticəsində ortaya çıxan neqativliklərin də bu məsələdə rolu böyükdür. Əslində, bu faktorlar Fransa cəmiyyətində hər zaman olub. Sadəcə, birbaşa Makronun öz təşəbbüsü ilə qəbul edilən bəzi mürtəce qanunlar prosesləri daha da alovlandırıb. Fransa cəmiyyətində irqi ayriseçkilik, miqrantlara qarşı münasibət çox mənfi istiqamətdə dəyişib. Fransa polisi keçən il əlcazairlilərə qarşı illər əvvəl törətdiyi vəhşilyə görə üzr istədi. Düzdür, bu mövzu mediada çox da işıqlandırılmadı. Bu baxımdan da, Fransa polisinin ilk dəfə deyil belə vəhşilik törətdiyini deyə bilərik. Makronun addımları isə Fransadakı cəmiyyət-dövlət münasibətlərini daha bərbad vəziyyətə salıb. Cəmiyyətdə ksenofob meyllər daha da güclənib. Fransada ölkə vətəndaş müharibəsinə qədəm qoyub. Amma dövlətin yanaşmasından adam təəccüb edir. Daha çox qaradərililərin cinayətləri, qarət faktları qabardılır. Hansısa 8 yaşlı müsəlman uşağın dilindən Fransaya qarşı cihadın elan edilməsi məsələsi gündəmə gətirilir. Hökumət odun üstünə benzin tökür. Bu mərhələdə Makronun istefası gündəmə gələcək. Öldürülən gəncdir. Bunun da günahını həmin yeniyetmənin üstünə atmaq istəyirlər. Makron prosesi sakitləşdirmək əvəzinə, miliyyətçi şuarlarla öz hakimiyyətini daha da möhkəmləndirmək yolunu tutur. Makronun bu addımları bir daha sübut edir ki, siyasətdən kənar adamların ölkəyə rəhbərliyi hansı fəsadlara səbəb ola bilir. Paşinyan Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyə necə hədədirsə, Fransa da Avropadakı təhlükəsizliyə elə hədədir. İşi-gücü pul alıb, pul satmaq olan bir şəxsin Fransaya rəhbərliyi davam edərsə, bundan da acı nəticələr olacaq. Çıxış yolu Makronun istefasında ola bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
