Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov yerli jurnalistlərə müsahibəsində bildirib ki, taxıl sazişinin Rusiyaya aid hissəsi icra olunmayıb, ona görə də onun uzadılması üçün faktiki olaraq heç bir perspektiv və əsas yoxdur:
“Hər hansı bir son qərarı proqnozlaşdırmaq mümkün deyil, ancaq de-fakto vəziyyətimizə görə mühakimə etsək, şans yoxdur”.
Eyni zamanda Peskov əlavə edib ki, Rusiya taxıl müqaviləsini dəfələrlə uzadıb və bununla da xoş niyyət nümayiş etdirib:
“Buna baxmayaraq, bizə vəd edilən şərtlərə əməl edilməyib”.
Bu cür humanitar xarakterli razılaşmada Rusiya özünə verilən hansı vədin yerinə yetirilmədiyindən danışır?
Müstəqil siyasətçi Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Türkiyədə BMT-nin baş katibi ilə Rusiya və Ukrayna nümayəndələrinin iştirakı ilə imzalanan taxıl razılaşması, çox təəssüf, güman edilən qədər uzun sürmədi: “Rusiya bu razılaşmadan çıxmaq qərarına gəldi. Müxtəlif səbəblər göstərilir. Hərbi müxbirlərlə görüşündə Putin bu məsələyə toxundu və artıq həmin görüşdə aydın idi ki, taxıl razılaşması bundan sonra davam etdirilməyəcək. Putin iddia etdi ki, razılaşmaya görə Rusiyaya verilən sözlər tutulmayıb. Söhbət Rusiya taxılının dünya bazarına çıxarılmasından və bunun üçün şərait yaradılmasından, "Selxozbank”ın “SWEET”ə qoşulmasından, Rusiya kənd təsərrufatının üzərindən sanksiyaların götürülməsindən gedir. Bu öhdəliklər, Putinin düşüncəsinə görə, yerinə yetirilməyib. Digər bəhanə müəyyən olunmuş taxılın böyük hissəsinin inkişaf etmiş ölkələrə satılmasıdır. Cəmi 3.2, 3.14 faiz dünyanın kasıb dövlətlərinə satılıb. Qalan hissə isə digər dövlətlərə, ilk növbədə Avropa Birliyinə daxil olan ölkələrə göndərilib. Putinin göstərdiyi başqa bir səbəb taxıl koridorundan Ukraynanın guya hərbi məqsədlər üçün istifadə etməsi və pilotsuz uçuş aparatları ilə Rusiyaya qarşı, hətta “türk axını” boru xəttinə qarşı hücumlar təşkil etməsidir ki, Putin bunu da xüsusi vurğuladı. Ancaq görüşdə bir digər səbəb də göstərildi. Putin xüsusi qeyd etdi ki, Ukraynanın əsas gəliri metallurgiyadan və kənd təsərrüfatındandır. Metallurgiya müəssisələri artıq öz fəaliyyətini dayandırıb. Demək olar ki, metallurgiya sənayesindən Ukrayna heç bir gəlir götürmür. Əsas gəlir kənd təsərrufatı məhsullarından, təbii ki, taxıl satışındandır. Görünür, bunun da qarşısını almaq üçün müəyyən bəhanələr uydurur. Əsas məqsəd Ukraynanın taxıl satışından gəlir götürməsinə mane olmaqdır. Buna bir qədər humanist don geyindirmək üçün Putin bəyan etdi ki, Afrikanın kasıb dövlətlərinə gedən taxıl Rusiya tərəfindən havayı veriləcək. Ancaq onu da, təbii ki, müzakirə etmək lazımdır. Öhdəlik götürməsə də, dırnaqarası xeyriyyəçiliyin mümkün olacağını bildirdi və bu məsələni Afrikadan sülh təşəbbüsü ilə gələn nümayəndələrlə müzakirə edəcəyini dedi. Bu günlərdə Sankt - Peterburqda 7 Afrika ölkəsini təmsil edən nümayəndələrlə görüş keçirildi. Onlar əvvəlcə Zelenski ilə görüşmüşdülər, sonra isə Putinlə görüşmək üçün Rusiyanın ikinci böyük şəhərinə gəldilər. 10 bəndlik bir sülh sazişi layihəsi elan edildi ki, orada reallığa əsaslanan müddəalar, demək olar ki, yox dərəcəsindədir. Orada bir bənd də taxıl dəhlizinin fəaliyyətinin davam etdirilməsi ilə bağlı idi ki, şərtlərdən biri də bu razılaşmanın bundan sonra da davam etdirilməsi oldu. Ancaq əsas suala, Ukraynanın ərazi bütövlüyü məsələsinə nədənsə yer verilmədi. Süverenlik nəzərdə tutulur, ancaq ərazi bütövlüyü məsələsinin üzərindən sükutla keçilir. Rusiya bu təklifləri razılıqla qarşıladı və Çinin təkliflərinə bənzəyir dedi. Ona görə də müzakirə etməyə hazır olduqlarını bildirdilər. Ertəsi gün isə taxıl razılaşmasından çıxdıqlarını bəyan etdilər. Bütün bunlar Rusiyanın nə qədər güvənsiz dövlət olduğunu göstərdi. Bütün dünya gördü ki, öz işğalçılıq məqsədinə nail olmaq üçün Rusiya hər cür addım atmağa hazırdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
