Fransada pensiya islahatı təsdiqlənib qəbul olunsa da, etiraz nümayişləri və tətillər davam edir. Bu fonda Fransa Mədən və Enerji Milli Federasiyasının həmkarlar ittifaqları ölkədə keçiriləcək beynəlxalq tədbirləri qaranlığa qərq etməklə hədələyir.
Onlar “100 gün aksiya və qəzəb” elan ediblər. “Makron ölkədə sakitliyin bərpa olunması üçün 100 gün vəd etdi, biz ona 100 gün aksiya və qəzəb vəd edirik! İstefaya yol uzaqdır” deyən həmkarlar ittifaqları etirazları davam etdirəcəklərini bildiriblər.
Qeyd edək ki, Fransa prezidenti Emmanuel Makron vəziyyətin sabitləşdirilməsi üçün vətəndaşlardan 100 gün möhlət istəyib, lakin həmkarlar ittifaqları buna cavab olaraq “100 gün aksiya və qəzəb” vəd edib. Elə bu müstəvidə bəyan edilib ki, aksiya çərçivəsində hökumət üzvlərinin əyalətlərə səfərləri zamanı enerji verilişi dayandırılacaq. Həmçinin may ayında gözlənilən Kann film festivalı, Monako Qran-Prisi, Avinyon Festivalı, Roland-Qaros tennis turniri zamanı elektrikin kəsiləcəyi gözlənilir. Fransa Mədən və Enerji Milli Federasiyasının həmkarlar ittifaqları mayın 3-nü ölkədə qəzəb günü elan edib. Qeyd edək ki, son günlər Makronun əyalətlərdə görüşləri zamanı elektrik kəsintiləri baş verir. Daha əvvəl “CGT Energy” iki dəfə - Monpelye hava limanında və Ero şəhərində Makronun ziyarət etdiyi məktəbdə elektrik enerjisinin söndürülməsinə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb. Həmkarlar ittifaqları tələbləri eşidilənədək bütün görüşlərin onların nəzarəti altında olacağını və elektrikin kəsiləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Onlar pensiya islahatının tətbiq olunmamasını tələb edirlər. Artıq bu fonda bəllidir ki, “Formula 1” çempionatının Monako mərhələsi Fransadakı etirazların bir hissəsi olan elektrik enerjisi kəsilməsi ehtimalına görə pozulma təhlükəsi ilə üz-üzədir. Həmkarlar ittifaqları Monako Qran-Prisi və “Roland Garros” tennis turniri kimi iri tədbirlər zamanı elektrik enerjisinin kəsilməsi barədə niyyətini bildirib. Qeyd edək ki, Monako Qran-Prisi 26-28 may tarixlərinə planlaşdırılıb. Kann Film Festivalı mayın 16-dan 27-dək keçiriləcək. Burada bir daha xatırladaq ki, Fransada pensiya yaşı 62-dən 64-ə yüksəldiləcək və əhali bundan sonra yalnız azı 43 il işlədikləri təqdirdə tam pensiya almaq hüququna malik olacaq. Bu səbəbdən ölkədə çoxsaylı etiraz aksiyaları keçirilir. Etirazçılar arasında “CGT Energie” energetika sektorunda çalışanların həmkarlar ittifaqları da var. Fransada yeni pensiya islahatının qəbulu ilə nəticələnən genişmiqyaslı etirazlar fonunda Emmanuel Makron xalqa müraciət edərək, islahatı ləğv etməyəcəyini bildirib. Bu da xalqın qəzəbini artırır. Fransa liderinin qeyd etdiyinə görə isə, pensiya islahatları zəruri idi və bu sahədə fəaliyyətin olmaması həll yolu deyildi. Eyni zamanda, o, islahatla bağlı konsensusun əldə olunmamasından təəssüfləndiyini bildirib və Fransa vətəndaşlarının qəzəbini başa düşdüyünü iddia edib: “Bu islahat qəbul edildimi? Aydındır ki, yox. Aylarla davam edən məsləhətləşmələrə baxmayaraq, konsensus tapılmadı və mən buna təəssüf edirəm... Heç kim, xüsusən də mən sosial ədalət tələbi qarşısında kar qala bilməz”.
Fransa prezidenti vurğulayıb ki, pensiya islahatına qarşı etirazlara cavab “nə sərtlik, nə də ekstremizm ola bilər” və etirazların əsas təşkilatçıları olan həmkarlar ittifaqlarını danışıqlara dəvət edib. Makron həmçinin əlavə edib ki, növbəti 100 gün ərzində o, Fransa hökumətinə pensiya islahatının həyata keçirilməsi üçün yol xəritəsi hazırlamağı tapşırıb və onun ilk nəticələri iyulun 14-də, Fransanın milli bayramında elan olunacaq. Lakin bu da xalqı sakitləşdirməyib və Makrona qarşı narazılıqalar daha da artıb. Daha əvvəl bəlli idi ki, fransızların 65%-i Emmanuel Makronun fəaliyyətinə mənfi münasibət bəsləyir, yarıdan çoxu onun vəzifəyə gəlişindən sonra azadlıqların azaldığına inanır. Indi bu göstəricilər daha da artıb. Bu səbəbdən istisna deyil ki, etirazlarda tələblər tədricən makronun istefası üzərində fokuslanacaq. Fransa Mədən və Enerji Milli Federasiyasının həmkarlar ittifaqlarının istef məsələsinə diqqət etməsi bunun ilkin təzahürləri hesab oluna bilər. Fransadakı hazırkı etirazlar 1968-ci ilin may ayından bəri ən böyük etiraz aksiyaları adlandırılır. O dövrün hadisələri ölkədə sosial dəyişikliklərə və prezident Şarl de Qollun hakimiyyətinə qarşı yönəlmişdi. Bu müddət ərzində ölkə bir sıra tələbə etirazları ilə başlayan, iqtisadiyyatı demək olar ki, dayanma nöqtəsinə gətirən ən böyük tətilin şahidi oldu. İki həftə ərzində aksiyalarda on bir milyon işçi iştirak etdi. İndi də eyni hal təkrarlanır. Pensiya islahatlarından narazı olan on minlərlə insan küçələrə axışır. Ümumi Əmək Konfederasiyasının lideri Sofi Binet Qardanda keçirilən mitinqdə fransızları yenidən 1 mayda nümayişə çıxmağa çağırıb: “Bir may görünməmiş, müstəsna səfərbərlik günü olacaq. Görünməmiş, çünki bütün həmkarlar ittifaqı təşkilatları ilk dəfədir ki, 1 may nümayişinə çağırır. Beləliklə, həmin gün xalq səfərbərliyi günü olacaq”. Hesab edilir ki, bütün bunlara müqavimət göstərmək Makron hakimiyyəti üçün elə də asan olamayacaq.
Tahir TAĞIYEV
