Son günlərin ən çox diqqətçəkən hadisələrindən biri də İsrailin xarici işlər naziri Eli Koenin Azərbaycandan sonra Türkmənistana səfər etməsidir. Səfərdən öncə Eli Kohen Azərbaycanda müxtəlif görüşlər keçirib.
Bu görüşlərdə İsraillə ölkəmiz arasında enerji, ticarət, sənaye, kənd təsərrüfatı, innovasiyalar, infrastruktur, əczaçılıq, turizm və digər sahələr üzrə əməkdaşlığın inkişafı əsas diqqət mərkəzində yer alıb.
İsrailin keçmiş rabitə naziri, İqtisadi Sülh Mərkəzinin prezidenti Ayub Kara bildirib ki, İsrail bir çox sahələrdə, o cümlədən kibertəhlükəsizlik və müdafiə sənayesinin inkişafı sahəsində Azərbaycana dəstək verməyə hazırdır. Onun sözlərinə görə, iki ölkə arasında münasibətlər uzun illərdir ki, inkişaf edir və onu çox səmimi adlandırmaq olar. A.Kara vurğulayıb ki, Azərbaycan səfirliyinin Təl-Əvivdə möhtəşəm açılış mərasimindən sonra ikitərəfli münasibətlər daha bir pillə yüksəlib. Sabiq nazir qeyd edib ki, ölkələr arasında əməkdaşlıq bir çox sahələrdə həyata keçirilir: mədəniyyət, tikinti, neft-qaz sənayesi və sair: “Hesab edirəm ki, bu sektorlardakı tərəfdaşlıq hər iki dövləti gücləndirir və buna görə də biz düzgün yoldayıq”. A.Kara dövlətlərin müxtəlif sahələrdə daha çox birgə layihələr həyata keçirəcəyinə ümid etdiyini vurğulayıb. O əlavə edib ki, Azərbaycan və İsrail birlikdə gücdür. Azərbaycandan başqa İsrailin münasibətlərini dərinləşdirmək istədiyi daha bir türk ölkəsi Türkmənistandır. İsrailin xarici işlər naziri Eli Koenin Türkmənistana səfəri bu mənada xüsusi maraq doğurur. Kohen Türkmənistan paytaxtında İsrail səfirliyinin açılışı mərasimində iştirak edib. Türkmənistanın da Azərbaycan kimi İranla uzun sərhədi var və Aşqabaddakı səfirlik İran sərhədinin 20 kilometrliyində olacaq. “The Times of Israel” nəşri yazır ki, bu, İsrail xarici işlər nazirinin son 30 ildə Türkmənistana ilk səfəridir.
Qeyd edək ki, Türkmənistan İsraillə münasibətlərini Sovet İttifaqının çökməsi ərəfəsində, 1991-ci ildən qurmağa başlayıb. Təxminən 10 il bundan əvvəl iki ölkə arasında isti münasibətlər Aşqabadda İsrailin müvəqqəti nümayəndəliyinin açılmasına imkan verib. Lakin İsrailin yeni səfirliyi məxsusi olaraq bu məqsədlə tikilmiş binada açılacaq. Onu da bildirək ki, İsrail və Türkmənistanın vəzifəli rəsmiləri tez-tez qarşılıqlı səfərlər edir, siyasət, iqtisadiyyat və enerji sahələrində sənədlər imzalayır. Bu yaxınlarda iki ölkə arasında səhiyyə və kibermüdafiə sahələrində əməkdaşlığa başlanıb. “The Times of Israel “yazır ki, Aşqabadda səfirliyin açılmasında məqsəd həm də İrana İsrailin bu regionda güclənməsinin mesajını verməkdir. Bu də təsadüfi deyil. Belə ki, İran İsrailə qarşı düşmənçilik siyasətinin miqyasını genişləndirir. Sözügedən xüsusda İsrailin “Maariv” qəzeti yazır ki, İranın İsrailə qarşı planları arasında qonşu ölkələrdə yəhudi dövləti ilə mümkün müharibəyə hazırlıq, habelə həmin qonşuların ərazisinə terrorun yeridilməsi də var. Nəşr İranın İsrailə qarşı təhdidlərinə toxunaraq, ölkənin təhlükəsizliyi ilə bağlı Tehranın yəhudi dövlətinin sərhədləri daxilində və xaricində planlarının təfərrüatlarını dərc edib. “Maariv” İsrail ordusunun kəşfiyyat bölməsinin İrana aid şöbəsində işləyən dörd zabitlə müsahibə apararaq müxtəlif mövzuları, o cümlədən İran xalqının inqilabi üsyanını, bu ölkənin regional fəaliyyətini, eləcə də Tehranın nüvə proqramının vəziyyətini müzakirə edib. Zabitlər İranda son aylar keçirilən etiraz aksiyalarının təsirinin ən azı ya gələn il, ya da iki ilə görünəcəyini vurğulayıblar. Müsahibədə İranın İraqdakı rolundan və İslam Respublikasının İsraillə mümkün müharibədə istifadə etmək üçün bu ölkədə yerləşdirdiyi yüzlərlə kamikadze pilotsuz uçuş aparatından bəhs edilib. “Vala News” xəbər saytı qeyd edib ki, İranın ali lideri Əli Xamnei bir il əvvəl İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasının bir sıra rəsmilərinin öldürülməsi və İranın nüvə proqramına görə İsraildən qisas almağa dair qərar verib. İsrail mətbuatının yazdığına görə, bu səbəbdən İslam Respublikası öz terror fəaliyyətlərini İsrail sərhədləri daxilinə sıxışdırmağa çalışır. İsrail ordusu kəşfiyyatının məlumatına görə, İran hakimiyyəti bunu hələ ki, bacarmayıb. Ancaq rəsmi Tehran Livan, Suriya, Qəzza zolağı, İordan çayının qərb sahili və İraq da daxil olmaqla İsrailə qarşı başqa cəbhələri aktivləşdirməyə və gücləndirməyə çalışır. Qeyd edək ki, bir müddət əvvəl İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu Kəşfiyyat və Daxili Təhlükəsizlik Təşkilatının rəhbəri ilə görüşdə demişdi: “İran İsrailin təhlükəsizliyinin təhdidlərinin 95 faizinə görə məsuliyyət daşıyır. Əgər dünya gücləri İranın nüvə silahı əldə etməsinə mane olmasa, bütün dünya girov qalacaq”. Tehranın İsrailin regionda güclənməsinə münasibəti birmənalı şəkildə mənfidir. İsrailin xarici işlər naziri Eli Kohenin Azərbaycan və Türkmənistana səfərləri də bu fonda İranda narahatlıqla izlənilir. Kohenin Bakıya gəldiyi gün İranın Azərbaycanla sərhədə xüsusi radar sistemləri yerləşdirməsi barədə məlumat tirajlaması da bunun təsdiqidir.
Nahid SALAYEV
