İran rejimi tərəfindən qızlara və qadınlara qarşı sözün əsl mənasında terror və aqressiya getdikcə daha şiddətli xarakter almaqdadır. Xüsusən də məktəbli və tələbə qızların zəhərlənmə halları artıq bir neçə aydır ki, özünü qabarıq surətdə büruzə verir.
Yayaılan məlumatlardan belə bəlli olur ki, İran Azərbaycanının Urmiyə və Ərdəbil şəhərlərində məktəbli qızlar yenidən zəhərlənib.
Sosialy mediada yayılan xəbərlərə görə, Urmiyədə Şafii və Hədəf, Ərdəbildə isə Baharan məktəbinin qız şagirdləri zəhərlənib. Bu məktəblərdən bir neçə şagird təngnəfəslik və halsızlıq səbəbindən təcili tibbi yardım maşını ilə xəstəxanaya aparılıb. Yayımlanan məlumata görə, bu şəhərlərlə eyni vaxtda Kərəc, Tehran, Kirmanşah və Saqqız şəhərlərində də məktəbli qızlar zəhərlənib. Sosial mediada yayılan və vətəndaşlar tərəfindən lentə alınan görüntülərdə məktəblərin qarşısında təcili yardım maşınları və şagirdlərin valideynləri, təcili yardım işçilərinin isə ağır vəziyyətdə olan şagirdlərə kömək etdiyi müşahidə olunur. Bundan əlavə, sosial mediada yayılan video-görüntülərdə Urmiyədə iki məktəbin şagirdlərinin zəhərləndiyi bildirilir. Urmiyə şəhərində Təravət adlı qız məktəbində zəhərlənən şagirdlərdən bir neçəsi təcili tibbi yardım şöbəsi tərəfindən xəstəxanaya aparılıb və onlara tibbi yardım göstərilib. Bəzi məlumatlarda xəstəxanaya yerləşdirilən tələbələrin sayının təxminən qırx nəfər olduğu bildirilir. Ərdəbildə Merac adlı məktəbin şagirdlərinin xəstələndiyi və bəzilərinin təcili yardım maşınları ilə xəstəxanaya köçürüldüyü barədə xəbərlər yayılıb. Bildirilir ki, artıq üçüncü dəfədir Ərdəbildəki Merac məktəbində şagirdlər zəhərlənir. Digər görüntülərdə Təbrizin Zəfəraniye rayonundakı Aseman ibtidai məktəbi şagirdlərinin kimyəvi qazdan zəhərləndiyi irəli sürülüb. Görüntülərdə zəhərlənmə hadisəsindən xəbər tutan valideynlərin məktəbin qarşısına toplaşdığı və burada təcili yardımın gözləndiyi görülüb. Zəhərlənmə hadisəsindən sonra məktəb direktorunun tələbələrə küçəyə çıxmalarına icazə vermədiyi iddia edilərkən, valideynlər övladlarının vəziyyəti ilə bağlı məlumat ala bilmədiklərini bildirib. Yenə sosial şəbəkə istifadəçiləri Kürdüstan vilayətinin Senendec şəhərindəki Nesibe Liseyi, Qərbi Azərbaycanın Urmiya şəhərində Fərzanqan Liseyi, Elburz vilayətinin Kərəc şəhərində Məhəmməd Bakır Liseyi və Mələkzadə İbtidai məktəbinin şagirdlərinin zəhərləndiyini açıqlayıblar. Ölkənin müxtəlif şəhərlərindəki qız məktəblərində zəhərlənmələrin sayı xeyli artıb. İran parlamentinin Təhsil Komissiyasının üzvü Əhməd Hüseyn Fəllahi İran mediası ilə söhbətində təhlükəsizlik qurumlarını tənqid edərək bildirib ki, bu qurumlar bu məsələ ilə çox səthi məşğul olurlar və belə hadisələr hakimiyyət üçün yaxşı nəticələrə gətirib çıxarmaya bilər. Buna rəğmən, İranın səhiyyə naziri Bəhram Eynullahi verdiyi son açıqlamada tələbələrin zəhərlənməsinə dair güclü dəlil olmadığını bildirib və zəhərlənmə yerinə “halsızlıq” kəlməsini işlədib: “Bizim hesabat göstərir ki, məktəblilərin 90%-dən çoxunda heç bir zəhərlənmə yoxdur və heç bir zəhər yoxdur və problem yoxdur, sadəcə bunlar daha çox qayğı və stresdən yaranır”. Amma “Amnesty İnternational” təşkilatı bəyan edir ki, İranda əslində milyonlarla məktəbli qız zəhərlənmə risqi altındadır. Təşkilatın bildirdiyinə görə, İranda qızların təhsil aldığı məktəblərin qəsdən hədəfə alınaraq kimyəvi qaz balonları ilə hücumların təşkil edilməsi fonunda milyonlarla məktəbli qızın təhsil, sağlamlıq və həyat hüquqları təhlükə altındadır. Qeyd olunub ki, ötən ilin noyabr ayından indiyə qədər minlərlə məktəbli qız zəhərlənərək xəstəxanaya yerləşdirilib: “İranın səlahiyyətli orqanları qızların stress, həyəcan və psixoloji gərginlik kimi simptomlarını rədd edərək, təşkil olunan hücumları adekvat şəkildə araşdırıb bitirməyib”. Qeyd edək ki, 30 noyabr 2022-ci ildən İranda əsasən qız tələbələrin təhsil aldığı məktəblərdə kütləvi zəhərlənmə halları baş verib. İndiyədək 250-yə yaxın məktəbdə 5 mindən çox tələbə zəhərlənib. Tələbələrdə tənəffüs çətinliyi, ürəkbulanma, baş ağrısı və bədəndə uyuşma kimi simptomlar müşahidə olunur.
Bu arada İranın Kürdüstan vilayətində məktəbli qızların zəhərlənməsi valideynlərlə polis arasında qarşıdurmaya səbəb olub. Məktəbdə qızların zəhərlənməsi barədə məlumat alan valideynlər təcili olaraq məktəbin qarşısına toplaşıblar. Hadisə yerinə gələn polis onları məktəbin qarşısından uzaqlaşdırmağa çalışıb, bu isə qarşıdurmaya səbəb olub. Zorla məktəbə daxil olan valideynlər çağırılan təcili tibbi yardım avtomobilini gözləmədən uşaqlarını həkimə çatdırıblar. Bundan əvvəl İranın hüquq fəalları iddia ediblər ki, tələbə qızların kütləvi zəhərlənməsi ötən ilin sentyabrında Məhsa Əmininin ölümündən sonra başlayan etiraz nümayişlərinə görə qisas aktı ola bilər. ABŞ-da yaşayan iranlı fəal Məsih Əlinecad isə iddia edib ki, hakimiyyət hicab və rejim əleyhinə nümayişlərdə iştirak edənlərə qarşı bioloji silah tətbiq edib. İranın məşhur sünni ruhanisi Mövləvi Əbdülhəmid O qeyd edib ki, Qum və Burucərdi şəhərlərində tələbə qızların kütləvi zəhərlənməsi aktları insanlığa və İslama qarşı törədilən cinayətdir. Bu arada rejim kütləvi zəhərlənməyə etiraz edənlərə qarşı da fəaliyyətə keçib. Belə ki, Təbriz Tibb Elmləri Universitetinin tələbələri məktəbli qızların kütləvi zəhərlənməsinə etiraz etdikdən sonra onlardan ən azı 16 nəfərinin təhsil almasına qadağa qoyulduğu bildirilir. Təbriz Tibb Elmləri Universitetinin tələbələrinə bağlı sosial media səhifələri və insan haqları üzrə fəaliyyət göstərən HRA xəbər agentliyi bildirir ki, universitetin intizam komitəsinin şurasının qərarı ilə 6 tələbənin iki semestr, 10 tələbənin isə bir semestr təhsil alması qadağan edilib. Həmçinin bu universitetin daha 10 tələbəsi barədə qərar qəbul edilməsi üçün dosyeləri Səhiyyə Nazirliyinin İntizam Komitəsinin Mərkəzi Şurasına göndərilib. İntizam komitəsinin tələbələrin təhsildən uzaqlaşdırılması ilə bağlı qərarının universitet tələbələrinin keçən ay universitet şəhərciyində ölkə miqyasında məktəbli qızların kütləvi şəkildə zəhərlənməsinə etiraz olaraq piket keçirməsi ilə əlaqədar olduğu bildirilir.
Tahir TAĞIYEV
