İran polisinin məcburi hicab qaydasını pozanlara qarşı yeni plan açıqlamasına baxmayaraq, sosial mediada yayılan məlumat və təsvirlərdə xeyli sayda qadın və qızın bu qaydalara dirənişi davam etdirdiyi görünür. Bu fonda Tehran Universitetinin psixoloji və sosial elmlər üzrə tələbələri təhlükəsizlik qüvvələrinin təhsil ocağında məcburi geyim kodeksinə nəzarətinə etiraz ediblər.
Hicaba qarşı çıxan qadınlar sosial mediada özlərinin baş örtüksüz fotolarını paylaşırlar. Polisin yeni planında isə smart kameralar vasitəsilə qaydanı pozanların müəyyənləşdirilməsi də var. Belə vəziyyətdə Təbrizin İran parlamentindəki nümayəndəsi Məsud Pezeşkiyan İran mediası ilə söhbətində bu yaxınlarda ölkə polisinin ölkədə baş örtüsü qaydalarına əməl etməyən qadınlara qarşı tətbiq etdiyi planı tənqid edib. Millət vəkili məcburi hicab qaydalarına əməl etməyən qadın və qızlarla bağlı polisin yeni mübarizə planı barədə xəbərdarlıq edib və bildirib ki, həbs etməklə mədəniyyət məsələsini həll etmək olmaz. Qeyd edək ki, bu yaxınlarda İran polisinin rəisi Əhmədrza Radan məcburi hicab qaydalarına əməl etməyən qadınlarla mübarizə üçün yeni planın həyata keçirildiyini açıqlayıb və bildirib ki, bu planda polis baş örtüsü qaydalarına əməl etməyən qadınların qabaqcıl texnologiya, avadanlıq və kameralardan istifadə edərək şəxsiyyətini müəyyənləşdirəcək. Əhmədrza Radan bu kameraların səhv etmə ehtimalı olmadığını vuğulayıb. Ölkə polis başçısının kameraların dəqiqliyi barədə dediyi həmin sözü mübahisələrə yol açıb. Polisin bu planında İran tərəfindən təsdiq edilmiş məcburi örtünmə qaydalarına əməl etməyən qadınlar şəhər kameraları vasitəsilə müəyyən edilərək sənədlərlə birlikdə məhkəmə sisteminə göndəriləcək və məhkəmə həmin şəxslərə qarşı hökm verəcək. İran parlamentinin üzvü Məsud Pezeşkiyan polisin bu yeni planını tənqid edib: “Bəzi yerlərdə kameraları ola bilər, lakin onlar hər yeri tam əhatə edə bilməz və onlarla mübarizə apara bilməz. Bu metodun işləməsi ehtimalı azdır”. İslahatçı siyasətçi ölkədə hicab məsələsini mədəniyyət və inanc məsələsi kimi qiymətləndirib və polisin monitorinqi ilə bunun uğurlu alınmayacağını bəyan edib. O, həmçinin, İran hökumətinin ölkədə məcburi örtünmə və buna bənzər qanunların tətbiqində israrlı olması üç nəticəyə gətirib çıxaracağını söyləyib: “Bu hal qəlbləri qaraldıb dini zəiflədib, etibarsızlaşdıracaq, dəyişiklikləri və inqilabları yaxınlaşdıracaq”. Amma İran polisinin rəisi Əhmədrza Radanın sözlərinə görə, bu yeni polis planında hicabsız qadınlarla fiziki qarşıdurma olmayacaq. Halbuki, Məhsa Əmini adlı gənc qadının məcburi hicab qaydalarına əməl etmədiyi üçün əxlaq polisi qüvvələri tərəfindən həbs edildikdən sonra bu qüvvələrin zorakılığı nəticəsində ötən ilin sentyabrın 16-da həyatını itirib. Həmin hadisədən sonra ölkənin bir çox şəhərində hökumətə qarşı 3 davamlı etiraz aksiyaları keçirilib. Həmin etirazlar fonunda və ondan sonra İranın müxtəlif şəhərlərində məcburi örtünmə qaydalarına əməl etməyən qadınların və qızların sayının çoxaldığı müşahidə olunsa da, İran hakimiyyəti məcburi hicab qanununu tətbiq etməkdə israrlı olub. İndi bu hal ölkədə yeni qarşıdurmanı körükləyir.
Ölkənin baş prokurorunun müavini Əli Camadi bununla belə qeyd edir ki, qadınları hicab taxmamağa çağıran şəxslər hökmdən şikayət etmək hüququ olmadan İranın cinayət məhkəmələrində mühakimə olunacaqlar: “Hicabın açılmasının təbliğilə bağlı işlərə cinayət məhkəməsində baxılacaq. Məhkəmənin qərarları qəti olacaq, şikayət imkanı verilməyəcək. Bu cür təbliğatın cəzası hicabın çıxarılmasından qat-qat ağır olacaq”. İran parlamentinin deputatı Hüseyn Cəlali isə bildirir ki, ölkədə hicab qaydalarına əməl etməyən qadınların bank hesabları dondurulacaq. Bundan başqa, İranda hicab qaydalarına əməl etməyən qadınların işlədikləri 150-dən çox iş yeri bağlanıb. Bağlanma polisin keçirdiyi reyd çərçivəsində həyata keçirilib. İsfahan şəhərində hicab qaydalarına riayət etməyən qadınların metroya girişinə icazə verilməyib. İsfahan metro dayanacaqlarının girişində "Hicabsız şəxslərə bilet satılmayacaq" məzmunlu xəbərdarlıq bildirişləri yerləşdirilib. Məlumata görə, bir neçə stansiyada metroya buraxılmayan qadınlarla məmurlar və nəzarətçilər arasında insident yaşanıb.Hazırda hicab məsələsinə görə qadınların ən adi ictimai xidmətlərdən məhrum edilməsi kəskin şəkildə pislənilir və bütün məqbul yollarla buna imkan verilməyəcəyi bildirilir. Qeyd edək ki, 1979-cu il İslam İnqilabından sonra İranda doqquz yaşdan yuxarı qadın və qızların ictimai yerlərdə hicab taxması məcburi olub. Bir çox iranlı qadın illər ərzində bu qaydanı pozub və rəsmilərin “məqbul geyim” adlandırdığı sərhədləri aşıb.
Tahir TAĞIYEV
