Fransada pensiya islahatı əleyhinə etiraz nümayişləri və tətillər davam edir. Hər dəfə etirazlara çıxanların sayında ciddi artım qeydə alınır. Paytaxt Parisdən başqa Tuluza, Monpelye, Brest, Nant, Marsel və Rene şəhərlərində də sayca 12-ci ümummilli etiraz keçirilib.
Qeyd edək ki, pensiya islahatı ilə əlaqədar hökumət və həmkarlar ittifaqları arasında aparılan danışıqlar nəticə verməyib. Belə vəziyyətdə Fransa mediasında prezidentlə baş nazir arasında fikir ayrılığının olması ilə bağlı iddialar yer alıb. Baş nazir Elizabet Born pensiya islahatından sonra ölkədəki vəziyyəti sakitləşdirmək üçün çalışmaq lazım olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, Fransada vəziyyəti saktiləşdirməyə ehtiyac var, bu dəfə həmişə olduğu kimi olmayacaq: “Parlamentdə qanun layihələrinin mətnlərini qəbul edib bir araya gəlməli olacağıq”. Onun bu fikri, əslində, prezidentə “pensiya islahatından əl çəkin” deməkdir. Baş nazirin fikrincə, müzakirələr qapalıdır, zamana ehtiyac var. Həmçinin insanlara diqqət göstərilməlidir. Baş nazir sosial tərəfdaşlarla dialoqu bərpa etməyə, əksəriyyəti yenidən birləşdirməyə çağırış edib. Elizabet Born Kanadaya aprelin 19-na planlaşdırılan səfərini ölkədə pensiya islahatları ilə bağlı etirazlara görə təxirə salmaq qərarına gəlib. Amma prezident Emmanuel Makron əks mövqe tutaraq ilin sonuna kimi pensiya islahatının mütləq reallaşacağıı qeyd edir. Makron ölkədəki etiraz aksiyaları və tətillərlə bağlı aşağıdakıları qeyd edib: “Narazılığı ifadə etmək üçün nümayişlər olanda bu, qanunidir. Amma etirazçılar işi əngəlləyəndə biz onu dayandıra bilməliyik. Bu səbəbdən hökumətdən danışıqlar üçün bütün səyləri göstərməsini xahiş etdim, əgər bu kömək etməsə, onda insanları məcburi işləməyə vadar etmək lazım gələcək”. Qeyd edək ki, belə vəziyyətdə Fransa Milli Assambleyası hökumətə etimadsızlıq məsələsini səsə qoyub, lakin Fransa parlament müxalifəti pensiya islahatına görə etimadsızlıq səsverməsi üçün lazımi səs çoxluğu əldə edə bilməyib. Elə bu səbəbdən xalq etirazları davam edir. Bu fonda Fransanın sabiq iqtisadiyyat və maliyyə naziri, Beynəlxalq Valyuta Fondunun sabiq prezidenti Dominik Strauss-Kan Emmanuel Makronun pensiya sistemində islahat planında buraxdığı dörd səhvi düzəltməsə, beşincinin daha ciddi olacağını bildirib. O, tviter hesabında paylaşdığı “Beşinci səhv” adlı mətndə Fransanın acınacaqlı vəziyyətdə olduğunu yazıb. Pensiya sisteminin maliyyələşdirilməsində islahatların zəruriliyini vurğulayan BVF-nin sabiq prezidenti qeyd edib ki, bu gün pensiya yaşı deyil, pensiya sistemi konsepsiyası dəyişdirilməlidir. Onun fikrincə, Makron dörd səhvə yol verib. Fransa pensiya müddətinə əsaslanan sistem qurmaq üçün pensiya yaşına əsaslanan sistemi tərk etməlidir. Pensiya müddəti dəyişən maliyyə ehtiyacları ilə yavaş-yavaş və davamlı şəkildə uyğunlaşacaq. Dominik Strauss-Kan Emmanuel Makronun səhvini zamanla əlaqələndirib. Bildirib ki, pensiya islahatı çox pis vaxtda - fransızların digər çətinliklərlə üzləşdiyi zamanda irəli sürülüb. Deməli, vaxt düzgün seçilməyib: “İllərdir ki, edilən ardıcıl səhvlərin ölkəni çıxılmaz vəziyyətə salması təəccüb doğurmur. Dörd əsas səhv görürəm”. Bununla sabiq nazir ilk səhvin zaman seçimi ilə bağlı olduğunu bildirib. Pensiya islahatının vacib olduğunu qeyd edən Strauss-Kan bununla belə hesab edir ki, bu, təcili deyil. Başqa sıxıntılardan, xüsusilə də alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşməsindən, inflyasiyadan əziyyət çəkən fransızlara bu islahat daha bir ağır zərbədir. O, son sosial sorğunun nəticələrinə istinadla vurğulayıb ki, fransızlar gündə bir dəfə yeməyi (üç dəfə deyil, iki dəfə yemək yeyirlər) təxirə salmaq məcburiyyətində qalıblar. Indi düzəldilməli təcili vəziyyət budur: “Əlbəttə, qanunlar küçədə deyil, parlamentdə qəbul edilməlidir. Amma küçəni dinləmək, anlamaq da siyasi məsuliyyətin bir hissəsidir. Artıq birdən-birə kəsilən sosial dialoqun tellərini təzələmək üçün təşəbbüs göstərmək Prezidentin üzərinə düşür. Əks halda, əvvəlkilərə beşinci xəta əlavə olunacaq”.
Bu arada qeyd edək ki, Fransa İctimai Rəy və Marketinq İnstitutunun (İFOP) ölkədə inflyasiyanın səviyyəsi ilə bağlı apardığı sorğunun nəticələri acınacaqlıdır. Fransada inflyasiya çox sayda ailəni çətinliklə üz-üzə qoyub və onlar gündəlik yeməyi 3 dəfədən 2 dəfəyə azaltdıqlarını bildiriblər. İFOP-un apardığı sosial sorğunun nəticələrinə görə, ölkədə inflyasiyanın ən çox təsir etdiyi qida sahəsi olub və mart ayında inflyasiya 15,8 faiz təşkil edib. Məlum olub ki, fransızların 42 faizi gündəlik 3 yemək normasını azaldaraq 2 dəfə yeməyə məcbur olduqlarını bildirib. 53 faiz isə yeməyin həcmini azaltdıqlarını deyib. Fransızların 52 faizi əvvəlki dövrlə müqayisədə daha az meyvə və tərəvəz ala bildiklərini, bəzən isə buna imkanlarının çatmadığını bildiriblər. Fransa Statistika və İqtisadi Tədqiqatlar İnstitutunun məlumatına görə, son 1 ildə süd məhsullarının qiymətində 21 faiz, dondurulmuş ətdə 31,6 faiz, kağız dəsmallarda 30,4 faiz, konservləşdirilmiş makaronda isə 30,3 faiz artım qeydə alınıb. Qeyd edək ki, bu ilin əvvəlindən Fransada qida məhsullarının qiyməti yenidən artıb. Fevralda bu artım 14,8 faiz, martda isə 15,8 faiz olub. Hesab edilir ki, indiki acınacaqlı vəziyyətdə genişlənən etirazlar Fransada hakimiyyət dəyişikliyi ilə nəticələnə bilər.
Ramil QULİYEV
