Güney Azərbaycanda soydaşlarımızın molla rejiminə etirazlarının artıq yeni mərhələsinin başlandığını müşahidə etmək olar. Bunu Təbrizin böyük stadionunda “Traktor” komandası və onun əsas rəqiblərindən olan İsfahanın “Sepahan” komandası arasında keçirilən matç zamanı bir daha müşahidə etmək mümkün olub. Həmin matç zamanı minlərlə tərəfdar milli-mədəni şüarlar səsləndirib.
İran Azərbaycanının digər şəhərlərindən də çox sayda azarkeş matçı izləmək üçün Təbrizə gedib. 2022-23 İran proliqa oyunları çərçivəsində keçirilən matç 1-0 hesabı ilə “Traktor” komandasının qələbəsi ilə başa çatıb. Sosial şəbəkələrdə yayılan videolarda Təbrizin 70 min nəfərlik “Səhənd” stadionunun tamaşaçılarla dolduğu görünür. Çox sayda “Traktor” azarkeşi matç boyunca “Türk dilində mədrəsə, olmalıdır hərkəsə” və “Azadlıq, ədalət, milli hökümət” kimi şüarlar səsləndirib. “Araz News” saytının yaydığı bir videoda görünür ki, stadionun bir tərəfində minlərlə tərəfdar yüksək səslə “Türk dilində mədrəsə” şüarını səsləndirir. Digər tərəfdəki tamaşaçılardan isə “Olmalıdır hər kəsə” cavabı eşidilir. “Abbas Lisani” adlı “Telegram” kanalında paylaşılan bir videoda isə tamaşaçıların “nə mutlu türküm deyənə” şüarını səsləndirdikləri görünür. Sosial şəbəkələrdə paylaşılan bəzi görüntülərdə azarkeşlərin əllərində plakatlar var. İranda “türk kimliyinin simvolu” kimi tanınan Təbrizin “Traktor” futbol komandasının azarkeşləri keçən illərdən bəri stadionlarda şüarlar səsləndirib və plakatlar nümayiş etdirərək, türk dilində təhsil tələbini gündəmə gətirib, siyasi məhbuslara dəstək bildirib, “Urmiyə gölünün qurudulması” və İranda qadınların stadiona giriş yasağına etiraz ediblər. Hazırda belə görünür ki, türk kimliyi və dil məsələsi getdikcə ön plana çıxır. Bu isə perspektivdə daha böyük hədəflərə nail olunması üçün mühüm mərhələ hesab olunur. Bir sıra şəhərlərdə fəallar tərəfindən Azərbaycan bayrağı müxtəlif yerlərdən asılmağa davam edib. Onu da bildirək ki, İranın müxtəlif bölgələrində ötən ilin sentyabrında İranda başlayan etiraz aksiyaları hələ də davam edir. Bu aksiyalarda səsləndirilən şüarlar daha da kəskinləşir. Əgər əvvəllər aksiya iştirakçıları sadəcə olaraq “Diktatora ölüm!” şüarı səsləndirirdilərsə, bu gün artıq “Xamneiyə ölüm!”, “Uşaq öldürən hökumətə ölüm!”, “Qadın, Həyat, Azadlıq!” kimi radikal xarakter daşıyan şüarlar səsləndirirlər. Tehran, Sistan və Bəlucistan, Xuzistan və bir sıra əyalətlərdə etiraz aksiyaları davam edib. Təbriz şəhərində Təbiət Günündə hicabsız gənc qızın xalq arasında Azərbaycan rəqsini ifa etməsi, hicablı qadının isə onu təbrik etməsi, Xuzistan əyalətində Qaşqay türklərinin 13-cü Bədr mərasimini rəqs və şənliklə qeyd etməsi, mərasimdə hicablı və hicabsız qadınların, kişilərin birlikdə iştirak etmələri artıq xalqın molla rejiminin qadağalarından cana doyduğunu göstərir. “Qız öldürən hökumətə ölüm!”, "Bu il qan ilidir, Seyid Əli devrilməlidir!" və bu kimi şüarlar səsləndirilib. Küçələrdə hicabsız qadınlar və kişilər birlikdə rəqs ediblər. Müxtəlif şəhərlərdə divarlara rejim əleyhinə şüarlar yazmaq trendi davam edir. Tehran əyalətində etiraz edən qızı həbs etməyə çalışan mülki geyimli zabit xalq tərəfindən döyülüb. Tehran şəhərinin Ziba, Baqeri bölgəsində etirazlar davam edib, hökumət və Xamnei əleyhinə şüarlar səsləndirilib. Xuzistan əyalətinin Behbahan şəhərində etirazçı gənclər divarlara şüarlar yazıblar: “Qatil Xamneiyə ölüm!”, “Qisas gününə heç nə qalmayıb!”. Sistan və Bəlucistan əyalətində üsyançı gənclər şüar yazma kampaniyasına uyğun olaraq kağızlara şüarlar yazıb videosunu dərc edərək virtual məkanda yayımlayıblar.
Urmiya, Kərəc, Nişapur şəhərlərində müəllimlərin aksiyası davam edib. Onlar tələblərinin yerinə yetirilməsini istəyiblər və “Həbsdə olan müəllim azad edilməlidir!”, “Müəllim qışqır, haqqın üçün qışqır!” şüarı səsləndiriblər. Əhvazda müəllimlər Baş Təhsil İdarəsi qarşısına toplaşaraq, hicabsız tələbələrin dərslərə buraxılmadıqları, məktəbli şagirdlərin zəhərlənməsi, maaşlarının vaxtında verilməməsi səbəbindən yürüş keçiriblər. Kürdüstan Müəllimlər Birliyi elan edib ki, müəllim fəal Süleyman Abdinin həbsi davam edərsə, Birliyin üzvləri Saqqız şəhərində təhsil müəssisəsinin binası qarşısında etiraz aksiyası keçirəcəklər. Süleyman Abdinin təqsiri sadəcə olaraq aksiyada iştirak edib gənc qızın polis tərəfindən öldürülməsinə etiraz etməkdən ibarətdir. Real vəziyyət isə göstərir ki, ki, molla rejimi hər hansı islahat apararaq ölkədə azad, demokratik mühit yaratmaq fikrində deyil. Rəsmi Tehranın bu siyasəti xalqın müqaviməti ilə qarşılaşır və vəziyyət getdikcə daha da gərginləşir. İran xalqına molla rejiminə qarşı mübarizədə xaricdə yaşayan həmvətənləri də dəstək göstərirlər. İran hökumətinin xalqa qarşı kəskin mövqeyi, problemləri həll etmək əvəzinə, yaxın qonşularını təhdid edib ictimaiyyətin diqqətini yayındırmağa cəhd etməsi və sadəcə olaraq haqqını tələb edənləri edam hökmünə məruz qoyması ziyalı təbəqənin ölkəni tərk etməsinə səbəb olur. Artıq İranda hamı başa düşür ki, ölkənin heç bir perspektivi yoxdur. Təsadüfi deyil ki, İranı tərk edənlərin sayı gündən-günə artmaqdadır. Hələ aksiyalardan əvvəl İranı ildə 60 mindən çox adam tərk edərək müxtəlif ölkələrə köçürdü. Miqrasiya ilə məşğul olan bəzi şirkətlərin məlumatına görə, pandemiyanın səngiməsi ilə İranı tərk edənlərin sayı kəskin artıb. Belə ki, 2020-ci, 2021-ci və 2022-ci illərin hər birində İranı təqribən 120 min nəfər tərk edib. Həkimlər, mühəndislər, iş adamları, elmlə məşğul olanlar - bir sözlə, cəmiyyətin aparıcı qüvvəsi hesab olunan şəxslər ölkəni tərk edərək azad yaşamaq üçün başqa ölkələrə üz tuturlar. Belə vəziyyətin İranda nə qədər davam edəcəyini zaman göstərəcək. Hələlik isə xalq İranın böyük şəhərlərində etirazları, hakimiyyət isə edamları və təzyiqləri davam etdirir. Bu da ölkədə vəziyyəti gündən-günə daha da gərginləşdirir. Rejim isə yenə də bundan nəticə çıxarmır.
Tahir TAĞIYEV
