İranın bir çox şəhəri ilə eyni vaxtda Güney Azərbaycanın müxtəlif şəhərlərində qız məktəblərinə zəhərləyici qazla yeni hücumlar qeydə alınır.
Son həftələr ərzində geniş vüsət almış bu cür hallara qarşı hökumət hələ də hansısa səmərəli tədbirlər görmür, cinayətkarlar tutulub məsuliyyətə cəlb olunmur. Belə bir vaxtda Güney Azərbaycanın şəhərlərində məktəblərdə qız şagirdlərin zəhərlənməsi ilə bağlı yeni xəbərlər yayılıb.
İran mediasında və sosial şəbəkələrdə yayılan xəbərlərə görə, Təbriz, Zəncan, Urmiyə, Xalxal, Germi, Meşginşəhr, Marağa, Əbhar və Xürrəmdərə şəhərlərində qız şagirdlər məktəblərdə zəhərlənib. Şərqi Azərbaycanın təcili yardım şöbəsinin müdiri, doktor Cəfəri Ruhi 37 şagirddə zəhərlənmə əlamətlərinin müşahidə edildiyini və onların təcili yardım maşınları ilə xəstəxanaya aparıldığnı bildirib. Onun sözlərinə görə, martın 5-də səhər saat 10:30-a kimi 37 təbrizli qız zəhərlənmə əlamətləri ilə xəstəxanaya yerləşdirilib. Urmiyənin 2-ci bölgəsinin Təhsil İdarəsinin rəhbəri həmin şəhərdə bir məslək məktəbinin 11 tələbəsi və bir əməkdaşının zəhərləndiyini bildirib. Həmçinin Urmiyədə Universitet tələbələri olan qızların yataqxanasında 29 nəfərin zəhərlənərək xəstəxanaya yerləşdirildiyi bildirilir. Ərdəbil vilayətinin şəhərlərindən olan Germi şəhərinin meri də bu şəhərin qız məktəblərində zəhərlənmə baş verdiyini bildirib. O deyib ki, 3 məktəbdə şagirdlər və məktəb işçiləri boğazda yanma və halsızlıq hissi ilə qarşılaşıblar. Bu rəsminin sözlərinə görə, şəhərdə 37 şagird və 3 müəllim zəhərlənib. Zəncanda da qız məktəblərinə zəhərli qazla hücum olub. Zəncan valisinin siyasi və təhlükəsizlik işləri üzrə müavini Əbülfəzl Rəfii qeyd edib: “İlkin araşdırmaya görə, Zəncan şəhərindəki qız liseylərindən birinin 28 şagirdi tənəffüs yollarından zəhərlənmə əlamətləri ilə xəstəxanaya yerləşdirilib”. Sosial mediada bəzi xəbər kanalları Şərqi Azərbaycan vilayətinin Şəbistər və Əcəbşir şəhərlərində də zəhərlənmə xəbərləri verir. Bəziləri ölkədə qız məktəblərinə və təhsil mərkəzlərinə edilən bu geniş kimyəvi hücumu ekstremist qruplaşmalarla əlaqələndirir. İran prezidenti İbrahim Rəisi ölkədə yüzlərlə məktəbli qızın zəhərlənməsinin “düşmənlərin” işi olduğunu, kəşfiyyat və daxili işlər nazirinə bu məsələni araşdırmaq üçün tapşırıq etdiyini açıqlamışdı. Lakin hələ də ortada nəticə yoxdur. Həmçinin İran parlamentarilərindən birinin dediyinə görə, məktəblərdə azot qazı aşkarlanıb. Məsih Deneşvari Xəstəxanasının Reanimasiya şöbəsinin mütəxəssisi Məhəmməd Rza Haşimian “Hammihan” qəzetinə müsahibəsində məsələ ilə bağlı bildirib: “Tələbələri zəhərləmək üçün istifadə edilən qazlar bir neçə qazın və kimyəvi maddənin birləşməsindən düzəldilib və adi insanların onları əldə etməsi mümkün deyil”. Zəhərlənmə ölkənin 31 əyalətindən 10-da, azı 30 məktəbdə qeydə alınıb. Bununla bağlı ilk fakt ötən il noyabrın 30-da Qum şəhərində yerləşən “Nur” qızlar gimnaziyasında qeydə alınıb. Həmin gün 18 məktəblinin zəhərləndiyi barədə xəbər yayılıb, onların təngnəfəslik, əl və ayaq əzələlərinin keyiməsi əlamətləri ilə tibbi yardım mərkəzinə müraciət etdiyi bildirilib. Sonrakı həftələrdə bu cür hallar təkrarlansa da, hakimiyyət orqanları məsələni açıq-aşkar ört-basdır etməyə, bununla bağlı informasiyanın yayılmamasına çalışıblar. İran hakimiyyətinə yaxın mediada bu barədə xəbərlər şayiə kimi təqdim olunub. Lakin fevralın ilk ongünlüyündən başlayaraq hadisənin daha geniş miqyas alması İran hakimiyyətinin məsələni gizli saxlamaq və artıq silsilə xarakteri almış zəhərlənmə faktlarının ictimailəşməsinə mane olmaq səylərini heçə endirib.
Rejimin heç bir tədbir görməməi fonunda İranın paytaxtı Tehranda və digər şəhərlərində sakinlər məktəbli qızların naməlum maddədən zəhərlənməsi ilə əlaqədar etirazlara başlayıblar. Tehranda vanlideynlər Təhsil Nazirliyinin binası qarşısında mitinq keçiriblər. Eyni zamanda digər şəhərlərdə aksiyalar keçirilib. Bundan sonra Iran səhiyyə nazirinin köməkçisi Yunus Pənahi isə bildirib ki, məktəblilərə verilən zəhər onlarda hər hansı fəsad törədə bilməz: “Bu yalnız zəiflik və halsızlığa səbəb olub. Zəhərdə istifadə olunan materiallar bazarda tapıla bilən məhsullardan ibarətdir. Zəhərlənmələr öldürücü deyil və panika yaratmamalıdır". Lakin sadə insanlar bu yanaşma ilə razılaşmır. Baş verənlər artıq beynəlxalq miqyasda da reaksiyalara səbəb olub. ABŞ İrandan bunlara aydınlıq gətirilməsini istəyib. Almaniya da İranda qız şagirdlərin zəhərlənməsindən narahatlığını bildirib. Almaniyanın xarici işlər naziri Annalena Berbok bu məsələni qorxunc adlandırmaqla İranda zəhərli qazlarla qız məktəblərinə hücum edildiyinə toxunub və deyib ki, qızlar qorxu hiss etmədən məktəblərə gedə bilməlidirlər. O, məsələnin araşdırılması və təkrarlanmasının qarşısının alınmasını tələb edib. Qeyd edək ki, bundan öncə də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Haqları üzrə Ali Komissarlığı İranda qız şagirdlərin zəhərlənməsi ilə bağlı bəyanat yaymışdı. Bəyanatda şəffaf araşdırmalar aparmağa və bu hücumların səbəbkarlarının cəzalandırılmasına çağırılıb. BMT-nin bəyanatında həmçinin deyirlirdi: “İranın hakimiyyət orqanları bu işin araşdırılmasına başladıqlarını deyiblər. Ancaq Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığı israr edir ki, bu təhqiqat şəffaf olmalı və onun nəticələri ictimaiyyətə açıqlanmalıdır”.
Tahir TAĞIYEV
