Ukraynada davam edən qanlı müharibə kontekstində son günlərdə geniş müzakirə mövzusu olan məsələlərədən biri də Qərbin Kiyevə müasir tanklar göndərməsi ilə bağlıdır. Hazırda Ukrayna Qərbdən “Leopard” tanklarını almağa çalışır. Lakin bunun üçün əsas şərt Almaniyanın razılığıdır.
Belə bir vaxtda Almaniyanın hərbi sənaye konserni “Raynmetall” bəyan edib ki, hökumət icazə verən kimi 139 “Leopard” tankını Ukraynaya təhvil verməyə hazırdır. Bununla belə, onlardan yalnız əllisi müasir “Leopard 2” olacaq və onların əksəriyyətini bir ildən tez tədarük etmək mümkün olmayacaq. Konsernin sözçüsü Almaniyanın “RND” media qrupuna bildirib ki, şirkət bu ilin aprel-may aylarında “dairəvi mübadilə” üçün nəzərdə tutulan 29 “Leopard 2A4”ü təhvil verməyə hazır olacaq. Onun sözlərinə görə, eyni modifikasiyalı daha 22 “Leopard”ın təmiri təxminən bir il çəkəcək və onlar 2023-cü ilin sonu və ya 2024-cü ilin əvvəlində təhvil veriləcək. Bundan əlavə, “Raynmetall” daha 88 köhnə “Leopard 1”i çatdıra bilər. Onların istismara hazır olub-olmaması və ya hazır deyilsə, nə vaxt hazır olacaqları barədə sözçü məlumat verməyib. Almaniyanın xarici işlər naziri Annalena Berbok isə digər ölkələrdən sözügedən tankın Ukraynaya göndərilıməsinə ölkəsinin razılığını mümkün hesab edib: “Varşava Almaniya istehsalı olan “Leopard 2” tanklarını Kiyevə göndərsə, Berlin buna müdaxilə etməyəcək”. Nazirə Polşanın Ukraynaya Almaniyanın icazəsi olmadan “Leopard 2” tankları versə nə baş verəcək sualı ünvanlanıb. Xanım diplomatın cavabı lakonik olub: “Hazırda bu sual verilməyib, lakin bizə verilsəydi, biz mane olmazdıq”. Qeyd edək ki, “Leopard 2” tankının ixrac lisenziyası mövcuddur və buna görə digər ölkələr öz tanklarını Ukraynaya göndərmək üçün Almaniyadan icazə almalıdırlar. Polşanın baş naziri Mateusz Moraşieki bildirib ki, təmsil etdiyi hökumət icazə üçün Berlinə müraciət edəcək. O əlavə edib ki, hətta bununla bağlı Almaniya ilə ortaq məxrəcə gəlinməsə belə, Polşa tankları Ukraynaya göndərəcək: “Əgər kiçik koalisiya çərçivəsində bu məsələdə konsesusa gələ bilməsək, biz digər texnikalarla birlikdə tankları Ukraynaya göndərəcəyik”. Avropa İttifaqının xarici siyasət üzrə rəhbəri Cosep Borrell “Leopard” tanklarının ixracı ilə bağlı Almaniyanın digər Avropa İttifaqı ölkələrinə qadağa qoymayacağını bildirib. Avropalı rəsmi vurğulayıb ki, Ukraynaya dəstək sadəcə tanklarla məhdudlaşmamalıdır. Ukraynanın xarici işlər naziri Dmitro Kuleba isə BBC-yə müsahibəsində “Leopard” tanklarını göndərmək istəyən ölkələri dərhal və rəsmi şəkildə Almaniya hökumətinə müraciət etməyə çağırıb: “Bu addım bütün vəziyyəti aydınlaşdıracaq və bizə Almaniyanın mövqeyini görməyə imkan verəcək. Bunu dərhal etmək lazımdır”. Kuleba Almaniyanın tankları göndərəcəyinə əmin olduğunu bildirib: “Biz artıq Britaniyanın "Challenger"lərini almışıq. Onlar bunun mümkün olmadığını deyirdilər. Sonda həmişə arzuladığımız nəticəni əldə edirik. Almaniya tanklarını da alacağıq”.
İlk olaraq Polşa tərəfindən alman tanklarının Ukraynaya çatdırılması gözlənilir. Ötən həftə baş nazir Mateusz Moraşieki Polşanın 14 ədəd “Leopard 2” tanklarını Kiyevə verməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Polşa prezidentinin xarici siyasət üzrə müşaviri Marsin Przydaz bazar Almaniyanın xarici işlər nazirinin açıqlamasını müsbət qarşıladığını, lakin Almaniyanın yekun qərarının Kansler Olaf Şholzun dilindən eşitmək istədiyini vurğulayıb. Polşa istəyir ki, Berlin və NATO-da yer alan digər müttəfiqlər də öz “Leopard” tanklarını Ukraynaya göndərsinlər, çünki rəsmi Varşava 14 “Leopard” tankının Ukraynadakı döyüşlərə ciddi təsir etməyəcəyini düşünür. Bu arada, Rusiya Dumasının spikeri Vyaçeslav Volodin ABŞ və NATO-nun Ukraynaya dəstəyinin dəhşətli müharibə risqi yaratdığını bildirib. O əlavə edib ki, Ukrayna ona verilən silahlarla Rusiya ərazilərini ələ keçirmək və sivil şəhərləri hədəf almaqda istifadə edə bilər ki, bu da Kremli daha güclü silahlardan istifadə etməyə vadar edər. Onu da qeyd edək ki, “Leopard 2” tankları Rusiyanın Ukrayna ərazilərinin işğalında istifadə etdiyi T-90 tankları ilə rəqabət aparmaq üçün hazırlanıb. Ehtimallara görə, dünyada 2 mindən çox “Leopard” tankı var və Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski Rusiyanı məğlub etmək üçün 300 “Leopard 2” tankına ehtiyac olduğunu bildirib. Mövcud qanunvericiliyə görə, Almaniya istehsal etdiyi tankların Polşa kimi digər ölkələr tərəfindən üçüncü dövlətə ixracına sanksiya tətbiq etməlidir. Bu fonda Ukraynaya yardım edən 50 müttəfiq ölkənin birgə iclasından sonra Almaniya tank təchizatı ilə bağlı və ya ixrac lisensiyası barədə hər hansı açıqlama verməyib. Lakin görüş çərçivəsində ölkələr birmənalı şəkildə tank ixracının qadağan edilməsinə qarşı olub. Estoniya, Latviya və Litva xarici işlər nazirləri birgə bəyanat yayaraq, Almaniyanı dərhal Ukraynanı “Leopard” tankları ilə təchiz etməyə çağırıb. Dünya silah sinfinin ən üst modellərindən olan “Leopard 2” tankları onlarla ölkənin hərbi arsenalında mövcuddur. Ukrayna bu tankları Rusiya qüvvələrinə qarşı müdafiə gücünü artırmaq baxımından vacib element kimi görür. “Leopard” tanklarından Əfqanıstan və Suriyada döyüş əməliyyatlarında istifadə olunub. Bu tankı Ukrayna üçün cazibəli edən əsas məqam ondan ibarətdir ki, istehsal edilən “Leopard”ların təxminən üçdə ikisi Avropadadır. Ona görə də Kiyev hesab edir ki, “Leopard” tanklarını müharibəyə cəlb etmək daha asandır. Bundan əlavə, “Leopard” tanklarının döyüşə hazırlığı və təmiri çox asandır. Bu arada Almaniyanın Ukraynaya həyati əhəmiyyətə malik IRIS-T və “Patriot” yer-hava raketləri kimi hava hücumundan müdafiə sistemləri, eləcə də zirehli transportyorlar verdiyini də qeyd olunmalıdır. Ancaq o da vurğulanmalıdır ki, Olaf Şolz ənənəvi olaraq Almaniyanın hərbi münaqişələrə cəlb olunmasına şübhə ilə yanaşır və bu addımın Rusiya tərəfindən eskalasiyaya səbəb olacağından narahatdır. Amma bugünədək Ukraynaya 14 “Challenger 2” tankı göndərən Böyük Britaniya da daxil olmaqla, digər Avropa ölkələri də Kiyevi tankla təchiz etməyə söz verib.
Tahir TAĞIYEV
