Türkiyənin yüksək rütbəli rəsmisi deyib ki, Moskva, Ankara və Dəməşq xarici işlər nazirlərinin görüşünü bu ay, ola bilsin ki, gələn həftənin ortalarına qədər keçirmək niyyətindədirlər, lakin tarix və yer hələ təyin olunmayıb.
Türkiyə Suriyadakı münaqişədə mühüm rol oynayıb, prezident Bəşər Əsədin əleyhdarlarını dəstəkləyib və Suriyanın şimalında bir sıra hərbi əməliyyatlar keçirib. Rusiya Əsəd hökumətinin müttəfiqi kimi çıxış edir: Rusiya prezidenti Vladimir Putin Dəməşq və Ankaranı barışığa çağırıb.
Adının açıqlanmasını istəməyən türkiyəli rəsmi bildirib ki, görüş Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlunun yanvarın 18-də ABŞ-da ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenlə görüşündən əvvəl və ya ondan sonra baş tuta bilər.
Maraqlıdır ki, bir vaxtlar Türkiyə Suriyada rejim dəyişikliyini açıq tələb edirdi. Türkiyəni indi vəziyyətdə Əsəd rejimi ilə normallaşmaya sövq edən nədir?
Politoloq Əhəd Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, siyasət reallığı sevir: “Reallıq da budur ki, Türkiyə həmin ərazidə qurmaq istənilən kürd dövlətinin mövcudluğuna imkan verməsin. ABŞ-ın dəstəyi ilə Suriyanın şimalında kürdlər de-fakto müstəqil bir dövlət yaradıblar. Türkiyə özü ilə həmsərhəd olan həmin ərazilərdə bufer zonalar yaratmağa nail olub. Artıq bir çox ölkələr də belə bir dövlətin yaranmasında maraqlı deyillər. Çünki şərtlər dəyişib. Hazırda Ankara ilə Dəməşqin bir çox məsələdə maraqları üst-üstə düşür. Suriya Türkiyənin köməyi ilə şimal ərazilərinə nəzarəti bərpa etmək istəyir. Zatən Türkiyə heç vaxt Suriyaya qarşı ərazi iddiası irəli sürməyib. İstəyi bu olub ki, oradakı terrorçuların fəaliyyətinə son qoyulsun.
Rəsmi Ankaranın Suriya siyasətini yenidən nəzərdən keçirəcəyi ilə bağlı gözləntilər və təxminlər hələ ötən ilin ikinci yarısından başlayaraq fəal müzakirə edilirdi. Hazırda regionun şərtləri və bölgədə maraqları olan ölkələrin Türkiyə ilə münasibətlərinin mövcud vəziyyəti Ankara üçün həm mövqelərini və əldə olunmuş naliyyətləri möhkəmləndirməyə, həm də bununla bağlı uzunmüddətli təminat yaratmağa imkan verir.
Türkiyə Əsəd hökuməti ilə anlaşaraq onun təhlükəsizlik zonası kimi elan etdiyi ərazilərdən YPG, PYD, PKK və Ankaranın siyasətinə qarşı çıxan qruplaşmaların tamamilə uzaqlaşdırılmasına, Əsəd qüvvələrinin nəzarət etdiyi bölgələrdə bu qruplara qarşı barışmaz mövqe sərgilənməsinə, özünə yaxın qruplaşmaların legitimlik qazanmasına çalışır”.
Politoloqun sözlərinə görə, Ankara Yaxın Şərqdə mövqelərini gücləndirməklə İranın Suriyadakı varlığını zəiflədəcək:
“Eyni zamanda Türkiyədə Suriya qaçqınlarının təhlükəsiz geri qaytarılması prosesi başlayacaq.
Türkiyənin Rusiya ilə Suriya məsələsində ortaq məxrəcə gəlməsi Cənubi Qafqazda sülhün əldə edilməsi istiqamətində müsbət rol oynamaqla Ankaranın regionda əsas oyunçu olmasını şərtləndirəcək. Xüsusilə Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin bağlanmasında Ankara Moskva ilə müəyyən razılaşmaya gələ bilər. Rusiya Türkiyənin Suriyada rolunu qəbul edir və onunla hesablaşmağa məcburdur”.
Görünən budur ki, Rusiyanın Ukraynaya işğalçı hücumundan sonra Moskva ilə genişlənən əməkdaşlıq və rusların Türkiyənin dəstəyinə ehtiyacının artması Ankaranın əvvəl əldə etməyə çətinlik çəkdiyi sövdələşmələrə yol açır. Eyni zamanda rusların dəstəyi İranın müqavimətini zəiflətməyə imkan verir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
