Sosial şəbəkələrdə hər gün taksi şirkətlərinin xidmətindən narazı müştərilərin statuslarını görürük. “Sürücü dedi ki, kartla ödənişdirsə, aparmıram”, “Avtomobili çox sürətlə idarə edir, söz deyirəm, aqressiv cavab verir”, “Gəlib çatdı, gediləcək ünvanı biləndə aparmaqdan imtina etdi” və s. mövzuda şikayət çox olur.
Adətən, bu tip paylaşımlarda qeyd olunur ki, taksi sürücüsünün göstərdiyi xidmətdən narazılıqla bağlı şirkətə şikayət edilib. Həmin paylaşımlara isə əksər vaxtlarda heç bir reaksiya verilmir. Bu da o deməkdir ki, öz imicini düşünən şirkətlər sosial şəbəkələrdə yazılan, şirkətə birbaşa bildirilən şikayətlər əsasında problemləri həll etməyə çalışmalıdırlar. Əgər onlar buna çalışmırsa, taksi şirkətlərinin xidmətindən istifadə zamanı üzləşdiyimiz problemlərlə bağlı hara müraciət edək?
Qeyd etdiyimiz kimi, taksi şirkətləri ilə bağlı narazılıqlar bitmək bilmir. Məsələ burasındadır ki, sərnişinlərlə yanaşı, sürücülər də şirkətlərdən narazıdır. Sürücülər taksi şirkətlərinin onları istismar etməsindən və qiymətlərin aşağı olmasından narazıdırlar. Onlar bildirir ki, qazandıqları məbləğdən faiz ödəməklə yanaşı, vaxtaşırı müştəriləri əldə etmək üçün şirkətdəki bəzi adamlar onlardan həftəlik 50-100 manat pul alır. Kim bu məbləği ödəmirsə, günlərlə sifariş də almır. Taksi sürücülərinin sözlərinə görə, bu məbləği şirkət rəhbərliyinə aid olan şəxslərə deyil, əsasən, operatorlarla nəzarət edən şəxslərə ödəyirlər. İddiaya görə, bu hal bütün taksi şirkətlərinə aid olmasa da, sərnişinlərin tanıdığı tanınmış şirkətlərin əksəriyyətində belədir.
Qeyd edək ki, zamanla taksi sürücüləri şirkətlərə etiraz olaraq aksiya keçiriblər. Ancaq sürücülərin taksi şirkətləri sürücülərin etirazına heç bir reaksiya verməyib, əksinə, “kimə sərf etmirsə, gedə bilər” sözü deyilib. Bu kimi faktlar bir daha onu göstərir ki, taksi şirkətlərini nə müştərinin təhlükəsiz şəkildə ünvana çatması maraqlandırır, nə də sürücülərin əməyi. Onları yalnız əldə edəcəkləri gəlir düşündürür. Bu səbəbdən də qeyd olunan sahəyə dövlət tərəfindən müdaxilə edilməsi gözlənilir.
Sürücü – Orxan Muradov: “Bakının bir nöqtəsindən başqa yerı getmək üçün 3-4 manat pul yazılır ki, oradan da sürücüyə qəpik-quruş qalır, belə olan halda…”
“Bolt” taksi şirkətində sürücü kmi çalışan Orxan Muradov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qetd etdi ki, hazırda paytaxt əhalisinin bir çoxu, demək olar ki, taksi fəaliyyəti ilə məşğuldur: “İşi olmayan, lakin avtomobili olan şəxs rahatlıqla taksi sürücüsü kimi çalışa bilər. Buna səbəb sağlamlıq haqqında arayışın, narkotestin tələb olunmamasıdır. Taksidə çalışmaq istəyən şəxs onlayn qeydiyyatdan keçib, fəaliyyət göstərə bilər. Ancaq sürücülər istismar edilir. Bakının bir nöqtəsindən başqa yerı getmək üçün 3-4 manat pul yazılır ki, oradan da sürücüyə qəpik-quruş qalır. Belə olan halda sürücülər yalnız taksi şirkətləri üçün çalışır”.
Aslan Əsədov: “Bu sahəyə nəzarət gücləndirilməlidir”
Nəqliyyat məsələləri üzrə ekspert Aslan Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, paytaxtın ictimai nəqliyyat yükünün əsas hissəsi taksi xidmətinin çiyinlərindədir. Lakin bu sahədəki xoşagəlməz hadisələr əhalidə taksi xidmətinə inamsızlıq yaradır: “Bu sahəyə nəzarət gücləndirilməlidir. Taksi xidməti ilə bağlı dövlət orqanlarının resursları daxilində müəyyən tənzimləmələr həyata keçirilməlidir. Yalnız Daxili İşlər Nazirliyi, Dövlət Yol Polisi İdarəsinin müdaxiləsi ilə problem həll olunası deyil. Taksi şirkətlərini qeydiyyata alan orqan da bu sahəyə nəzarəti artırmalıdır. Taksi sürücüləri işə götürülən zaman psixoloji, tibbi, narkoloji yoxlamadan keçirilməli, sürücülük sənədi ilə yanaşı məhkumluq haqqında arayış da tələb olunmalı, taksi sürücülüyünə qəbulda yaş senzi tətbiq edilməlidir. Konkret bir orqan bu sahəni nəzarətə götürməli və sürücülüyə qəbulda bütün bu şərtlərə əməl edilməsi mütləq şəkildə icra olunmalıdır. Hazırda qüvvədə olan müvafiq qanunlara əsasən, sərnişindaşıma xidməti göstərən hər bir avtomobil reysdən qabaq texniki baxışdan, sürücü də tibbi baxışdan keçməlidir. Qanunvericiliyin bu maddəsi icra olunarsa, nəzarət güclənərsə, bu kimi neqativ hallar da azalar, getdikcə aradan qalxar”.
Yasin Mustafayev: “Bu sahədə keyfiyyəti və xidmət səviyyəsini yüksəltmək üçün taksi fəaliyyəti ilə bağlı qanun çərçivəsində tədbirlər görülməlidir”
Nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Yasin Mustafayev bildirdi ki, bu sahədə keyfiyyəti və xidmət səviyyəsini yüksəltmək üçün taksi fəaliyyəti ilə bağlı qanun çərçivəsində tədbirlər görülməlidir: "Hazırda taksi qiymətləri münasibdir. Ölkədə bu sahədə mövcud olan daşıma qiymətlərini digər ölkələrlə müqayisə etsək görərik ki, qiymətlər münasibdir. Yəni bir yerdən başqa yerə bir manat, iki manat, üç manat aşağı tariflərlə getmək olur. Amma burada keyfiyyət çox aşağıdır. Yəni istər sərnişinlərlə sürücünün davranış münasibəti, həmçinin avtomobillərin texniki vəziyyəti, onların komfortu ilə bağlı vəziyyət bir o qədər ürəkaçan deyil. Bu cür taksi xidmətləri əsasən məlumat bazası xaricdə olan beynəlxalq şirkətlər tərəfindən təşkil olunur, bu isə ölkədən valyutanın çıxmasına, ölkənin gəlirlərinin xaricə axmasına səbəb olur”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, hazırda artıq taksi fəaliyyəti ilə bağlı qanun layihəsi hazırlanır: “Bu həm taksi fəaliyyətində keyfiyyətin yüksəldilməsinə xidmət edəcək, eyni zamanda, qiymətin artmamasına səbəb olacaq. Düzdür, bu iki şərtin eyni arada olmağı bir az çətin məsələdir, çünki keyfiyyətlə kəmiyyət bir-birinə tərs mütənasibdir. Keyfiyyət yüksəldikcə kəmiyyət, yəni qiymət demək olar ki, ona mütənasib olaraq artacaq. Taksi fəaliyyəti ilə bağlı qəbul ediləcək qərar yəqin ki, cəmiyyətdə də geniş müzakirə olunacaq. Bu kifayət qədər ciddi məsələdir, daha çox insana xidmət göstərdiyindən, bu qanun layihəsini elə bir şəkildə hazırlamaq lazımdır ki, qeyd etdiyimiz kimi, həm kəmiyyət, yəni qiymət siyasəti, həm də keyfiyyət siyasəti vətəndaşları qane edəcək səviyyədə olsun”.
Aytəkin Kamranqızı: “Taksi sürücülərinin sürmə tərzi ilə bağlı yoxlanışlar olmalıdır”
Sosioloq Aytəkin Kamranqızı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, əxlaqsızlığa yol verən taksi sürücüləri cəzalandırılmalı, ictimai qınağa məruz qalmalıdır və digər şirkətlərə işə götürülməməlidir: “Bu cür olaylar əksər taksi şirkətləri tərəfindən qeydə alınıb. Hər bir taksi sürücüsü xidmətlə yanaşı müştərisinin təhlükəsizliyini qorumalıdır. Bu həm də taksi şirkətlərinin məsuliyyətidir. Bu cür insanlar olacaqsa, işdən kənarlaşdırılmalıdır və adları mərkəzləşdirilmiş qaydada olmalıdır ki, onları heç kəs işə götürməsin. Bu gün taksi şirkətləri çoxdur. Ciddi araşdırma etmədən taksi daşıyıcılığı ilə məşğul olmaları üçün imtiyaz verilir. Belə bir çoxluqda isə sərnişinlərin təhlükəsizliyi və komfortu ikinci plana keçir. Amma faktdır ki, nə qədər insan taksi fəaliyyətindən çörəkpulu qazanır. Bu fəaliyyət məhdudlaşdırılanda və ya qarşılarına hansısa tələb qoyulanda minlərlə insanın işini itirməsi anlamına gəlir. Əslində hökumət də qəti addımlara gedə bilmir. Yeganə yol hüquq-mühafizə orqanlarının müdaxiləsi və ictimai qınaqdır”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, indi taksi sürücüləri ilə bağlı vəziyyət çox pisdir: “Ümümiyətlə, taksi sürücülərinin sürmə tərzi ilə bağlı yoxlanışlar olmalıdır. Adi müəllimlər imtahan verir, hər cür psixoloji filan yoxlanışdan keçirilirlər. Onların da elə bir yoxlanışdan keçməsi mütləqdir. Yoxsa hər yoldan ötəni sürücülük vəsiqəsi var deyə işə götürmək olmaz”.
Günel CƏLİLOVA
